Filosofiya, etika, estetika, logika
.pdf
82
№3 Qosımsha. Filosofiyalıq shınıǵıwlar.
№1 shınıǵıw
Barlıq materiya sezedi.
Barlıq materiya sáwlelendiredi.
Bull pikirler bir-birine teń mániles dep atawǵa boladı ma?
№2 shınıǵıw
Tómendegi sáwlelendiriw formaların quramalılıq dárejesine qaray durıs ibe izlikte jaylastırıń:
Sana.
Sezim.
Sana.
Titirkendiriw.
Oylaw. Qabıl etiw. Psixika.
Qosımsha №4
Óz betinshe islewge tapsırma
Ilimiy biliw
Scenariy: Ilimiy biliw metodlarına tiykarlanǵan halda, 1. Dúnya, bizlerdiń onı baqlawımız qanday bolsa, ol hám sonday (Mir takov, kak mı ego nablyudaem.), 2. Dúnya bizlerge kóringenindey emes (Mir ne takov, kak on nam kajetsya) túrinde berilgen eki principtiń birewiniń ádillikke iye ekenligin dálillewshi pikirińizdi akademiyalıq xat formasında beriń (7 betke shekem). Akademiyalıq xatqa qısqasha túsinik: Akademiyalıq xatta student, birinshiden, ádebiyatlardan eki berilgen principtiń hár biriniń durıslıǵın dálillewshi pikirlerdi keltiredi, ekinshiden, ádebiyatlardıń silteme járdeminde atların keltirip ótedi, úshinshiden, olardıń birewiniń student tárepinen qollap quwatlanatuǵınlıǵın dálilleytuǵın rezyume (qısqasha tiykarǵı mazmun) jazıladı, tórtinshiden, bul mazmundı student qanday jurnallarda járiya etetuǵınlıǵın (jurnallar ilimiy baǵdarda bolıwı hám atamaları keltiriliwi shárt) kórsetiwi tiyis. Ádebiyatlar menen isleskende tómendegi kórsetilgen ádebiyatlarǵa qosımsha ádebiyatlardı studentke tańlaw erkinligi beriledi.
Ádebiyatlar: Fayziev O. Hozirgi zamon ilmiy bilishdagi kompleks §ndashishning urni. T.1986.
Xaydarov U. Novoe mıshlenie i novıe obektı nauchnogo issledovaniya. T. 1990.
Xojibaev A. Social borliqni bilishning wziga xos xususiyatlari. T. 1991.
83
Spirkin A. Filosofiya. M.2000.
Kun T. Struktura nauchnıx revolyuciy. M. 1975. Polani M. Lichnostnoe znanie. M. 1985.
Popper K. Logika i rost nauchnogo znaniya. M. 1983. Prigojin I., Stengers I. Poryadok iz xaosa. M. 1986.
Maqset: Bul jumıs studentlerde olardıń ádebiyatlar menen islesiwinde ilimiy metodlardan paydalanıw álipbesin sanalı túrde qáliplestiriwge, kritikalıq oylawdı rawajlandırıwǵa, sheklengen kólemde ózleriniń pikirlerin jetkilikli tiykarda dálillew uqıplılıǵın bayıtıwǵa tásir etedi.
Jumıstıń orınlanıw múddeti׃ 30 dekabrge shekem bayanatlar tapsırılıwı
tiyis.
Bahalanıw kriteriyası: maksimal ball – w ball. Bul ball filosofiya páni boyınsha belgilengen shegaralıq baqlaw reytingisine qosıladı. Joqarı ball berilgen másele boyınsha alınǵan bilimlerdi óziniń poziciyasın túsindiriwge qollana alatuǵın, jańa kontekste ulıwmalastırıw uqıplılıǵına, dálillew qábiletine iye studentke qoyıladı (abstraktlik dáreje). Ortasha ball berilgen másele boyınsha tiykarǵı ideyalardı anıq túsingen hám olardı qollana biletuǵın, jaqsı argumentlestiriw qábiletine iye studentke qoyıladı (relyacion dáreje). Qanaatlandırarlı ball úyrenilgen koncepciyalardıń belgili aspektin túsingen, biraq olardı integraciyalawı tómen dárejede bolǵan studentke qoyıladı (multistrukturalıq yamasa unistrukturalıq dáreje). Tómen ball berilgen másele boyınsha bilimge, túsinikke iye emes studentke qoyıladı (predstrukturalıq dáreje).
84
№7 Tema: Filosofiyada dialektika máselesi(dúnyanı úyreniwdiń metoları hám olardıń ózgeshelikleri)..
Obzorlıq lekciya
Toparı: 2-kurs Qaraqalpaq filologiyası Studentlerdiń qabilet dárejesi: III-dáreje (Evristikalıq)
Oqıtıw waqtı: 80 minut
Oqıtıw |
sabaǵınıń |
1. |
Dúńyanı úyreniwdiń eki koncepciyası. |
strukturası/ |
|
2. |
Dialektika-universallıq baylanıslar hám |
|
rawajlanıw haqqında táliymat. |
||
|
|
||
Lekciyanıń jobası |
3. |
Dialektikanıń tiykarǵı nızamları. |
|
|
|
|
|
Oqıw sabaǵınıń maqseti: Dúnyanı úyreniwdiń metodologiyalıq tiykarı bolıp hızmet etetuǵın dialektika nızamları hám kategoriyaları haqqında bilimdi qáliplestiriw.
Pedagogikalıq wazıypaları: |
|
Oqıtıw háreketiniń nátiyjesi: |
|
|||||
1.Dúnyanı |
|
úyreniwdiń |
1. Metafizikalıq usıldıń tiykarların túsindire |
|||||
metafizikalıq |
usılı |
hám |
onıń |
aladı. |
|
|
||
ózgeshelikleri menen tanıstırıw . |
2. |
Geraklid, |
Sokrat, |
Gegel |
||||
2. |
Dialektikalıq |
metodtıń |
táliymatlarınıń |
dialektikalıq |
||||
qáliplesiw |
tariyxı |
haqqında |
metodtıń qáliplesiwindegi rolin kósete aladı. |
|||||
túsinik beriw. |
|
|
|
3. |
dialektikanıń |
metafizikalıq metodtan |
||
3.Dialektikanıń |
tiykarǵı |
tiykarǵın parqın túsindire aladı. |
|
|||||
principlerin túsindiriw. |
|
4. |
Ózgeris |
hám |
rawajlanıw |
|||
4.Rawajlanıw túsinigi hám onıń |
túsinikleriniń ózgesheliklerin aytıp beredi. |
|||||||
hárekettiń basqa túrlerinen parqın |
5. |
San ózgerisinen sapa ózgerisine ótiw hám |
||||||
kórsetiw. |
|
|
|
kerisinshe nızamın |
qánigeligi |
mısalında |
||
5. |
San |
ózgerisinen |
sapa |
túsindiredi. |
|
|
||
ózgerisine ótiw hám kerisinshe |
6. |
Qarama-qarsılıqlardıń birligi hám gúresi |
||||||
nızamın sıpatlaw. |
|
|
nızamın qánigeligi mısalında túsindiredi. |
|||||
6.Qarama-qarsılıqlardıń birligi |
7. |
Biykarlawdı |
biykarlaw |
nızamın |
||||
|
hám |
gúresi nızamınıń |
qánigeligi mısalında túsindiredi. |
|
||||
|
|
háreket |
etiw |
|
|
|
|
|
mexanizimi |
|
|
menen |
|
|
|
|
|
tanıstırıw. |
|
|
|
|
|
|
|
|
7.Biykarlawdı |
biykarlaw |
|
|
|
|
|||
nızamınıń |
metodiologiyalıq |
|
|
|
|
|||
áhmiyetin tunistiriw. |
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|||||
Oqıtıw usılları |
|
|
Lekciya vizualizaciya, túsindiriw, soraw- |
|||||
|
|
|
|
|
juwap. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Oqıtıw jumısın |
|
|
Frontal, individual |
|
|
|||
shólkemlestiriw formaları |
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
||||
Oqıtıw quralları |
|
|
Lekciya tekstleri, vizual materiallar, |
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
85
Oqıtıw sharayatları |
Video proektor |
menen támiynlengen |
|
auditoriya |
|
|
|
|
Monitoring hám bahalaw |
Soraw-juwap, úyge tapsırma beriw. |
|
|
|
|
Texnologiyalıq karta
Jumıs |
|
|
|
Iskerliktiń mazmunı |
|
|
|
||
basqıshları, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Oqıtıwshınıń |
|
Studenttiń |
|
|||||
waqıt |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Birinshi |
1.Temanıń ataması, |
jobası |
hám |
Tıńlaydı, |
|
|
|
||
basqısh. |
ádebiyatlar dizimi menen tanıstırıw |
Temanıń |
|
|
ataması, |
||||
Kirisiw |
(Qosımsha №1). |
|
|
|
jobası |
hám |
ayrım |
||
bólimi. (5 |
|
|
|
|
|
ádebiyatlar |
atamaların |
||
minut) |
|
|
|
|
|
jazıp |
aladı |
|
sorawlar |
|
|
|
|
|
|
beredi. |
|
|
|
Ekinshi basqısh. |
2.1.Jobada |
|
belgilengen |
Tıńlap, |
|
áhmiyetli |
|||
Tiykarǵı bólim. |
máselelerdi |
|
izbe-iz |
túsinik |
|
|
hám |
||
(55 minut) |
túsindiredi. (Qosımsha №2). |
|
anıqlamalardı konspektlep |
||||||
|
2.2 |
Studentlerdiń |
sorawlarına |
|
|
|
baradı, |
||
|
juwap beredi. |
|
|
|
sorawlar beredi. |
|
|||
Úshinshi |
3.1. |
Temanı |
juwmaqlaydı, |
eń |
Sorawlar beredi, jazıp |
||||
basqısh. |
tiykarǵı |
túsinik |
|
aladı sorawlar beredi. |
|||||
Juwmaqlawshı |
|
hám problemalarǵa |
|
|
|
|
|
||
bólim. |
|
dıqqattı qaratadı. |
|
|
|
|
|
|
|
(10 minut) |
3.2. |
Temanı |
bekkemlew |
ushın |
|
|
|
|
|
|
máselelerdi úyge tapsırma retinde |
|
|
|
|
||||
|
tarqatadı. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(Qosımsha №3) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
86
Qosımshalar
№1 Qosımsha
Filosofiyada dialektika máselesi
Jobası:
1.Dúnyanı úyreniwdiń eki koncepciyası.
2.Dialektika-universallıq baylanıslar
ham rawajlanıw haqqında táliymat.
3. Dialektikanıń tiykarǵı nızamları.
87
Temanı úyreniw ushın usınıs etiletuǵın ádebiyatlar dizimi:
•1.Seytov P.D. Filosofiyaǵa kirisiw. H. 1992
•2. Berdimuratova A.K. Filosofiya. Toshent
2010
•3. Dialektika materialnogo mira. L. 1985.
•4. Filosofskiy enciklopedicheskiy slovar. M.,
1999.
•5. Spirkin A.G. Filosofiya. Moskva 2000.
88
89
90
91