Кванти - теорія та розвязки деяких задач
.pdf
КВАНТОВАЯ МЕХАНИКА
Решение задач по теме 12:
«Атом водорода в магнитном поле. Спин»
Задачи
120. Определите уровни энергии и функции состояния
свободного электрона в магнитном поле с индукцией B , направленной по оси Oz .
Выберем координаты так, чтобы векторный потенциал магнитного поля имел компоненты
|
|
Ax = −By , |
Ay = 0 , Az = 0 . |
||||||
Уравнение Шредингера |
r |
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(pr −eA)2 |
ψ = Eψ |
|
|
|||
приведем к виду |
|
2m |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
h2 |
ih |
∂ψ |
|
e2 |
2 |
2 |
||
− |
|
ψ − m eBy |
∂x |
+ |
|
B |
|
y ψ = Eψ . |
|
2m |
2m |
|
|||||||
Так как коэффициенты его не зависят от x и z , то решение можно искать в виде
ψ = eiaxeibz f (y),
после подстановки и сокращения на экспоненты получим уравнение на f (y):
|
h2 |
∂2 f |
|
mω2 |
y2 f = εf |
|
|
|
||||
− |
|
|
+ |
|
|
0 |
|
, |
|
|
||
2m ∂y2 |
|
2 |
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|||
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
h2b2 |
|
где вводим обозначения |
ω = |
eB |
, |
y |
= y + |
ha |
, ε = E − |
. |
||||
|
|
|
|
|||||||||
|
|
0 |
m |
|
1 |
|
eB |
|
2m |
|
||
Уравнение на f (y) |
|
|
|
|
|
|
|
|||||
аналогично уравнению для квантового |
||||||||||||
гармонического осциллятора. Его решение
|
|
|
|
|
f (y )= Ce− |
ξ2 |
|
(ξ), |
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
2 H |
n |
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
где H |
n |
(ξ) |
– полиномы Чебышева-Эрмита, |
|
ξ = |
mω0 |
y , собст- |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
h |
1 |
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
||
венные значения этого уравнения |
ε = n + |
|
hω |
. Функция элек- |
|||||||||||||
2 |
|||||||||||||||||
трона в магнитном поле |
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|||||||
|
|
|
ξ2 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
ψnab = Cneiaxeibze− 2 Hn (ξ), |
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
h2b2 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
E |
nb |
= |
|
+ n + |
|
|
hω . |
|
|
|
||||
|
|
|
2m |
2 |
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|||||
Электрон свободно движется в магнитном поле вдоль его индукции, в плоскости, перпендикулярной вектору магнитной индукции, спектр энергий дискретен.
|
|
|
|
|
|
h2b2 |
|
1 |
|
|
|
|
|
eB |
|
||
Ответ: E |
nb |
= |
|
|
+ n + |
|
hω , где ω = |
|
|
|
|
, |
|||||
|
|
|
|
|
2m |
|
2 |
|
0 |
0 |
|
|
m |
|
|
|
|
ψnab = Cneiaxeibze |
− |
ξ2 |
|
|
ξ = |
mω |
|
+ |
ha |
|
|||||||
|
|
2 Hn (ξ), при |
0 |
y |
eB |
. |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
h |
|
|
|
|
|||
123. Составьте вектор плотности тока для частицы в электромагнитном поле.
Запишем временное уравнение Шредингера
ih ∂ψ = (pr −eAr)2 ψ+eΦψ ,
∂t 2m
где A и Φ – скалярный и векторный потенциал электромагнитного поля. Раскроем скобки
|
|
∂ψ |
|
|
h2 |
|
|
|
|
ihe r |
|
|
ihe |
|
r |
|
|
|
e2 r |
2 |
|
|
|
|
|
||||||||
|
ih |
|
|
= − |
|
|
ψ + |
|
|
A ψ + |
|
|
div Aψ + |
|
|
|
|
A |
ψ + eΦψ . |
|
|||||||||||||
|
∂t |
2m |
m |
2m |
2m |
|
|||||||||||||||||||||||||||
Сопряженное ему уравнение: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
∂ψ* |
|
|
h2 |
|
* |
|
ihe |
r |
* |
|
ihe |
|
r |
* |
|
|
|
e2 |
|
|
r |
2 |
|
* |
* |
|
||||||
−ih |
|
|
= − |
|
|
|
ψ |
|
− |
|
|
|
A ψ |
|
− |
|
|
div Aψ |
|
+ |
|
|
|
|
A |
ψ |
|
+ eΦψ |
. |
||||
∂t |
2m |
|
|
m |
|
2m |
|
|
|
2m |
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
1 |
2 |
|
|
|
Составим |
|
∂ |
|
ψ |
|
2 |
= ψ* |
|
∂ψ |
+ |
∂ψ* |
ψ. Домножим первое урав- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
∂t |
|
|
|
|
∂t |
|
∂t |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
нение на ψ* , второе – на −ψ и сложим, разделим на ih. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
r |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
r |
|
|
r |
|||
|
∂ |
|
ψ |
|
2 = |
ih |
|
(ψ* |
|
|
ψ − |
ψ* ψ)+ |
e |
(ψ* A ψ + ψ* |
Aψ +ψ*ψdivA). |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
∂t |
|
|
|
|
2m |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
m |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
так как |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
div(ψ* ψ − ψ* ψ )=ψ* |
ψ − ψ* ψ , |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
div(Aψ*ψ)= ψ* A ψ + ψ* Aψ +div A ψ*ψ , |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
то правую часть равенства можно записать как |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
∂ |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
ih |
|
( ψ |
* |
|
|
|
* |
ψ)− |
e |
r |
|
|
|
|
2 |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
|
= −div |
|
|
|
|
|
ψ −ψ |
|
|
|
|
A |
|
ψ |
|
|
. |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
∂t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2m |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
m |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
Сравнивая с уравнением непрерывности |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∂ |
|
ψ |
|
2 +div rj = 0 , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∂t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
r |
|
ih |
( ψ* ψ −ψ* ψ)− |
e |
|
r |
|
2 |
|
||||||||||||||||||||||
делаем вывод, что |
|
|
j |
= |
|
A |
ψ |
– плотность |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
тока. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2m |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
m |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
r |
|
|
ih |
( ψ* ψ −ψ* ψ)− |
e |
r |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Ответ: |
|
j |
= |
A |
ψ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
2m |
m |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
121. Вычислите магнитный момент атома водорода μL ,
обусловленный пространственным движением электрона.
Волновая функция электрона в атоме водорода
ψnlm (r, θ, ϕ).
Плотность тока |
|
|
rj = − |
ihe |
|
(ψ* ψ −ψ ψ* ) |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2m |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
e |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
в сферических координатах имеет проекции |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
j |
|
= − |
ihe |
|
ψ |
* |
|
|
∂ |
ψ |
|
−ψ |
|
∂ |
ψ |
* |
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
||||||||||||
|
r |
2m |
nlm |
∂r |
nlm |
nlm ∂r |
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
nlm |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
e |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
j |
|
= − |
ihe |
|
ψ |
* |
|
|
∂ |
ψ |
|
−ψ |
|
∂ |
|
ψ |
* |
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|||||||||||
θ |
2m |
nlm r∂θ |
nlm |
nlm r∂θ |
nlm |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
e |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
jϕ = − |
ihe |
|
* |
∂ |
|
∂ |
* |
|
2m |
ψnlm r sin θ∂ϕ |
ψnlm −ψnlm r sin θ∂ϕ |
|
|||||
|
ψnlm . |
|||||||
|
e |
|
|
|
|
|
|
|
Их средние значения: |
|
eh |
|
|
|||
j |
|
= 0 , |
j = 0 , |
j = − |
ψ |
2 m . |
|
|
r |
|
θ |
ϕ |
m r sin θ |
|
nlm |
|
|
|
|
|
e |
|
|
Равенство нулю первых двух средних значений – следствие действительности той части волновой функции, которая зависит от r и θ. При вычислении последней проекции был использован явный вид зависимости от угла ϕ волновой функции.
Ток распределен по поверхности шара. Представим полный момент в виде суммы моментов от кольцевых трубок токов радиусов r sin θ и площадью ds . Каждая трубка эквивалентна
кольцевому току dI = jϕ ds , обтекающему круг площади S = πr2 sin2 θ, тогда этот ток создает магнитный момент
dμL = |
1 |
SdI = − |
πehr sin θ |
|
ψnlm |
|
2 mds . |
|
|
||||||
|
c |
|
cme |
|
|
|
|
Полный магнитный момент |
|
|
|||||
μL = − |
ehm |
∫ |
|
ψnlm |
|
2 dV = − |
ehm |
= gL Lz , |
|
|
|
||||||||
2m c |
2m c |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
e |
|
|
|
|
|
e |
|
где Lz = hm – проекция момента импульса на ось Oz , а множитель
gL = − 2meec .
Ответ: μL = − ehm = gL Lz . 2mec
122. Оцените минимальный размер электрона на основании наличия у него спина.
Будем считать электрон однородным шаром радиуса r . Мо-
мент инерции шара I = 52 mr 2 , следовательно, момент импульса
L равен
L = Iω = 52 mr 2ω = 52 mr v .
3 |
4 |
Собственный момент электрона (спин)
J = h2 .
Из равенства собственного и механического моментов:
2 |
mr v = |
h |
, |
r = |
5h |
, |
5 |
|
4m v |
||||
2 |
|
|
|
|||
где v – максимальная скорость поверхности электрона не может превышать скорость света v < c . Для предельного случая возьмем максимальное значение скорости v = c
r = |
5h |
= |
|
5 1,1 10−34 |
= 5 10−13 м. |
4mc |
|
3 108 9,1 10−31 |
|||
|
4 |
|
|||
Заметим, что радиус r =10−11 см принято называть классиче- |
|||||
ским радиусом электрона. |
|
||||
Ответ: r = 5 10−13 м. |
|
|
|||
111. Найдите собственные значения и собственные функ- |
|||||
|
|
|
|
ˆ |
ˆ |
ции операторов проекций спина Sx и |
Sy , выраженных через |
||||
матрицы Паули.
Операторы спина связаны с матрицами Паули |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
ˆ |
|
|
h |
σˆ x, y, z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sx, y, z = |
|
, |
|
|
|
|
||||
где матрицы Паули |
|
|
2 |
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
0 −i |
|
|
|
|
|
|
||||||
σˆ |
|
0 |
1 |
|
, |
σˆ |
|
, |
σˆ |
|
|
1 |
0 |
|||
x |
= |
|
|
y |
= |
|
|
z |
= |
|
. |
|||||
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|||
|
|
1 |
|
|
|
|
i |
|
0 |
|
|
|
|
−1 |
||
Будем искать собственные функции этих операторов в виде столбца
Ψ= ψ1 ,
ψ2
где ψ1 и ψ2 – произвольные функции.
σˆ x |
|
0 |
1 |
ψ1 |
|
|
ψ1 |
|
, |
ψ2 |
= σxψ1 |
, |
||||
Ψ =σxΨ , |
1 |
|
ψ |
|
|
= σx |
ψ |
|
|
|
|
ψ |
|
|||
|
|
0 |
2 |
|
|
2 |
|
|
ψ = σ |
2 |
|
|||||
откуда σ2x |
|
|
|
|
|
|
1 |
x |
|
|
||||||
=1, σx = ±1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
При σx =1 ψ1 = ψ2 , тогда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ψ |
|
= a 1 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Пронормируем функцию |
1x |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
* |
|
|
|
|
a |
|
2 |
|
|
|
1 |
= |
|
a |
|
2 |
(1 |
+1)= 2 |
|
a |
|
2 |
, a = |
. |
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
1 = Ψ1xΨ1x = |
|
|
(1 1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||
C учетом нормировки |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ψ1x |
= |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
При σx = −1 |
ψ1 = −iψ2 , тогда с учетом нормировки |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ψ2 x |
= |
|
1 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
Аналогично для σˆz : при |
|
|
|
−1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
σy =1 |
|
ψ1 = iψ2 , |
|
|
с учетом норми- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ровки |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ψ1y |
= |
1 |
, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
при σy = −1 |
|
ψ1 = −iψ2 , с учетом нормировки |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ψ2 y |
= |
|
1 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
−i |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ˆ |
|
ˆ |
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
||
|
Те же функции соответствуют и операторам спина Sx |
и Sy |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
но с собственными значениями: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
при |
|
Sx |
= |
h |
|
Ψ1x |
= |
1 |
1 |
|
|
Sx = − |
h |
Ψ2 x |
= |
1 |
1 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
−1 |
|
|
|
|
|||||
при |
|
Sy |
|
|
h |
|
Ψ1y |
= |
1 |
1 |
|
|
Sy |
|
|
|
|
|
h |
Ψ2 y = |
1 |
1 |
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
= − |
|
|
|
. |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 −i |
|
|
|
|
|||||||
|
Ответ: |
|
|
|
|
Sx, y |
|
|
|
|
|
h |
|
|
|
Ψ1x |
= |
|
1 1 |
|
|
|
Ψ2 x = |
1 |
|
1 |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
= ± |
|
|
, |
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
|
|
|
, |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 1 |
|
|
|
|
|
|
−1 |
|
|||||||
Ψ |
= |
1 |
1 |
, |
|
Ψ |
|
= |
|
|
1 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
1y |
|
i |
|
|
|
2 y |
|
|
|
|
|
2 −i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
112. Найдите σˆ xn , σˆ yn , σˆzn , где σˆx , σˆ y , σˆz – матрицы Пау-
ли.
5 |
6 |
n |
σˆx |
n = 2k +1; |
Покажем, что σˆ x |
= ˆ |
n = 2k. |
|
Ι |
Воспользуемся методом математической индукции. |
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
σˆ 2 = |
0 1 |
|
0 1 |
1 0 |
= Ιˆ , |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
x |
|
|
|
1 0 |
|
|
|
0 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
1 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
σˆ 3 =σˆ 2σˆ |
|
|
= |
1 0 0 1 |
|
|
0 1 |
=σˆ |
|
. |
|
|
|
|||||||||||||
x |
|
|
|
|
= |
|
|
|
x |
|
|
|
||||||||||||||
|
x |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
0 1 1 0 |
|
|
1 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Пусть справедливо: σˆ xn |
= Ιˆ , тогда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
σˆ n+1 =σˆ nσˆ |
|
|
1 0 0 1 |
|
0 1 |
|
|
|
|
, |
|
|
||||||||||||||
x |
= |
|
|
|
= |
|
|
|
=σˆ |
x |
|
|
||||||||||||||
|
x |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
0 1 1 0 |
|
|
1 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
σˆ n+2 |
=σˆ n+1σˆ |
|
= |
0 1 0 1 |
= |
1 0 |
= Ιˆ , ч.т.д. |
|||||||||||||||||||
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
x |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 0 1 0 |
|
|
|
0 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Пусть справедливо: σˆ xn |
=σˆ x , тогда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
σˆ n+1 |
=σˆ nσˆ |
|
0 1 0 1 |
1 0 |
= Ιˆ , |
|
|
|
||||||||||||||||||
x |
= |
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
x |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
1 0 1 0 |
0 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
σˆ n+2 |
=σˆ n+1σˆ |
|
|
|
1 0 0 1 |
0 1 |
|
=σˆ |
|
,ч.т.д. |
||||||||||||||||
x |
= |
|
|
|
= |
|
|
|
|
x |
||||||||||||||||
x |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
0 1 |
1 0 |
1 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Аналогично σˆ yn |
|
= |
σˆ |
n = 2k +1; |
|
|
σˆ zn |
|
σˆ |
|
|
|
n = 2k +1; |
|||||||||||||
|
|
ˆy |
|
n = 2k. |
|
|
|
= |
ˆz |
|
|
|
|
n = 2k. |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
Ι |
|
|
|
|
σˆ |
|
|
Ι |
|
|
|
|
|
||||||
|
n |
|
|
|
|
|
n = |
2k +1; |
|
|
n |
|
y |
|
|
n |
= |
2k |
+ |
1; |
||||||
|
σˆ x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
Ответ: σˆ x |
= |
ˆ |
|
|
n |
= 2k. |
σˆ y |
|
= |
ˆ |
|
|
|
n = 2k. |
||||||||||||
σˆ |
|
|
Ι |
|
|
|
|
|
|
|
Ι |
|
|
|
||||||||||||
n = 2k +1; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
σˆ zn = ˆz |
n = 2k. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Ι |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
113. Рассматривая матрицы Паули как компоненты векторного оператора σrˆ , найдите скалярное (σrˆ;σrˆ ), векторное
[σrˆ;σrˆ ] и смешанное произведение (σrˆσrˆσrˆ ) матриц-операторов.
По определению скалярного произведения
(σrˆ;σrˆ )=σˆ xσˆ x +σˆ yσˆ y +σˆ zσˆ z =
= |
0 1 0 1 0 |
|
|
−i 0 |
|
−i 1 0 1 0 |
|
|
1 0 |
ˆ |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
=3 |
|
|
=3Ι |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
, |
|
|
1 0 1 0 i |
|
|
|
i |
|
0 |
−1 0 |
|
−1 |
|
|
0 1 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
где Ιˆ |
|
– двумерная единичная матрица. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
По определению векторного произведения |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
rˆ |
rˆ |
]x |
=σˆ σˆ |
|
|
−σˆ |
|
σˆ |
|
|
= |
0 −i 1 0 |
1 0 0 |
−i |
= |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
σ |
; |
σ |
z |
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
[ |
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
0 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
−1 0 |
|
−1 i |
0 |
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
0 |
|
|
i |
− |
0 |
−i |
= |
|
|
0 1 |
|
2iσˆ |
|
|
; |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2i |
|
|
= |
x |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
]y |
|
|
|
i |
|
0 |
|
|
−i |
|
|
|
|
|
|
|
1 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
rˆ |
|
rˆ |
=σˆ |
σˆ |
|
|
− |
σˆ |
σˆ |
|
|
1 0 0 1 |
− |
|
0 1 1 0 |
= |
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
σ |
; |
σ |
x |
|
z |
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
[ |
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 0 |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 −1 |
1 0 |
0 |
−1 |
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
0 1 0 −1 |
|
|
|
|
0 |
|
−i |
= 2iσˆ |
|
|
; |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
= |
2i |
|
|
|
|
y |
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
]z |
|
|
|
−1 0 1 0 |
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
rˆ |
|
rˆ |
=σˆ |
σˆ |
|
|
− |
σˆ |
σˆ |
|
|
0 1 0 |
−i |
− |
|
0 −i 0 1 |
= |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
σ |
; |
σ |
y |
|
x |
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
[ |
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 0 i |
|
0 i |
|
1 0 |
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
i |
|
|
|
0 |
−i |
0 |
|
|
|
|
1 0 |
= 2iσˆ |
|
|
; |
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
= |
2i |
|
|
|
|
z |
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−i |
|
|
|
|
|
|
0 |
|
−1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
rˆ |
|
|
rˆ |
] |
= |
σˆ |
|
|
σˆ |
|
|
|
σˆ |
z ) |
= |
2i |
|
rˆ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
σ |
σ |
x |
; |
y |
; |
σ |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[ |
|
; |
|
|
|
|
2i( |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
По определению смешанного произведения |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(σrˆσrˆσrˆ )= ([σrˆ;σrˆ ];σrˆ )= 2i(σrˆ;σrˆ )= 2i 3Ιˆ = 6iΙˆ . |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Ответ: (σrˆ;σrˆ )= 3Ιˆ , [σrˆ;σrˆ ]= 2iσrˆ , (σrˆσrˆσrˆ )= 6iΙˆ . |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
114. Найдите коммутаторы операторов σˆx |
и σˆ y . |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Коммутатор матриц Паули |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
σˆ |
|
|
σˆ |
y ] |
= |
|
0 1 0 |
|
−i |
|
0 |
|
−i 0 1 |
= |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
[ |
|
x ; |
|
|
|
|
|
|
1 0 |
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
i |
|
1 0 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
7 |
8 |
i |
0 |
−i |
0 |
1 |
0 |
= 2iσˆ |
|
. |
||||
= |
|
|
− |
|
|
|
= 2i |
|
|
z |
||
|
0 |
|
|
0 |
i |
|
|
0 |
|
|
|
|
|
−i |
|
|
|
−1 |
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
σˆ |
x ; |
σˆ |
y ] |
= |
2i |
σˆ |
z . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
Ответ: [ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
115. |
Найдите операторы σˆ+ = |
σˆ x +iσˆ y |
и σˆ− = |
σˆx |
−iσˆ y |
|
, |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
коммутатор операторовσˆ+2 и σˆ−2 , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
коммутатор этих операто- |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
ров с операторами σˆx , |
σˆ y |
и σˆz . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
Найдем коммутатор операторов: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
[ |
+; |
|
− ] |
|
σˆ x |
+iσˆ y |
|
; |
σˆ x −iσˆ y |
|
1 |
([ |
x ;( |
|
|
i |
|
y )] |
|
i[ |
|
y ;( |
|
|
i |
|
|
y )]) |
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|||||||||||||
σˆ |
|
σˆ |
|
= |
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
= |
4 |
|
σˆ |
σˆ |
|
− |
σˆ |
|
+ |
σˆ |
σˆ |
|
− |
σˆ |
|
= |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
= 14 ([σˆ x ;σˆ x ]−i[σˆ x ;σˆ y ]+i[σˆ y ;σˆ x ]+[σˆ y ;σˆ y ])= 4i ([σˆ y ;σˆ x ]−[σˆ x ;σˆ y ])=
= − 2i [σˆ x ;σˆ y ]= − 2i 2iσˆ z =σˆ z .
σˆ |
+; |
σˆ |
x ] |
= |
σˆ x +iσˆ y |
; |
σˆ |
|
|
= |
1 |
σˆ |
x ; |
σˆ |
|
] |
+ |
σˆ |
y ; |
σˆ |
x ]) |
= − |
i |
|
2i |
σˆ |
|
=σˆ |
|
|||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
[ |
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
2 ([ |
|
x |
|
i[ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
z |
||||||||||||||||||
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
σˆ |
+; |
σˆ |
y ] |
= |
σˆ x +iσˆ y |
; |
σˆ |
|
|
= |
1 |
σˆ |
x ; |
σˆ |
|
] |
+ |
σˆ |
y ; |
σˆ |
y ]) |
= |
1 |
|
2i |
σˆ |
|
= |
i |
σˆ |
|
|
||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
[ |
|
|
|
|
|
|
|
y |
|
2 ([ |
|
y |
|
i[ |
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
z |
|
|||||||||||||||||||
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
σˆ x |
+iσˆ y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
[ |
|
+; |
|
z ] |
|
; |
|
|
|
1 |
([ |
x ; |
|
|
z ] |
|
i[ |
|
y ; |
|
|
|
]) |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
σˆ |
|
σˆ |
|
= |
|
|
2 |
|
|
|
σˆ |
|
= |
2 |
|
σˆ |
|
σˆ |
|
|
+ |
σˆ |
|
|
σˆ |
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
= 12 (−2iσˆ y +i2iσˆ x )= −σˆ+ .
Аналогично
σˆ |
−; |
σˆ |
|
] |
= |
σˆ x −iσˆ y |
; |
σˆ |
|
= |
1 |
|
σˆ |
x ; |
σˆ |
x ] |
− |
|
σˆ |
y ; |
σˆ |
x ]) |
= |
|
|
i |
|
2i |
σˆ |
|
= −σˆ |
|
|
|
|||||||||||||||||||||
x |
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
z |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
[ |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
([ |
|
|
|
|
i[ |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
σˆ |
−; |
σˆ |
|
] |
= |
σˆ x −iσˆ y |
; |
σˆ |
|
= |
1 |
|
σˆ |
x ; |
σˆ |
y ] |
− |
|
σˆ |
y ; |
σˆ |
y ]) |
= − |
|
1 |
|
2i |
σˆ |
|
= − |
σˆ |
|
|||||||||||||||||||||||
y |
|
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
z |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[ |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
([ |
|
|
|
|
i[ |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
i |
|
||||||||||||||||||||||||
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
σˆ x |
−iσˆ y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
[ |
−; |
|
z ] |
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
([ |
|
|
x ; |
|
z ] |
|
i[ |
|
y ; |
|
|
|
]) |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
σˆ |
|
σˆ |
|
= |
|
|
|
|
2 |
|
|
σˆ |
|
|
= |
2 |
σˆ |
|
|
σˆ |
|
|
− |
|
σˆ |
|
|
|
σˆ |
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
1 |
(−2iσˆ y −i2iσˆ x )=σˆ− . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
σˆx +iσˆ y |
|
|
σˆx +iσˆ y |
|
|
1 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
σˆ |
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
σˆ |
|
+ |
i |
σˆ σˆ |
|
+ |
i |
σˆ |
σˆ |
|
|
−σˆ |
y ) |
= |
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 ( |
x |
|
|
|
x |
y |
|
|
|
|
y |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
= 14 (σˆ x2 +iσˆ xσˆ y +iσˆ yσˆ x −σˆ y2 ).
Найдем произведение матриц:
|
|
|
σˆ σˆ |
|
|
0 1 |
0 −i i |
|
|
|
0 |
|
|
|
|
1 |
|
|
0 |
= iσˆ |
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
y |
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= i |
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
1 0 |
|
|
|
|
|
|
0 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
−i |
|
|
|
|
|
|
−1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
σˆ |
σˆ |
|
|
|
0 −i |
|
0 1 −i |
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
0 |
= −iσˆ |
|
|
. |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x |
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= −i |
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
|
|
1 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
σˆ+2 = |
|
1 |
(Iˆ |
−σˆ z +σˆ z − Iˆ)= 0 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
σˆ |
2 |
|
= |
σˆ x −iσˆ y |
|
|
|
σˆ x −iσˆ y |
|
= |
1 |
σˆ |
2 |
|
− |
i |
σˆ |
|
σˆ |
|
− |
σˆ |
σˆ |
|
|
−σˆ |
2 |
) |
|
= |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
y |
|
i |
|
y |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
= |
1 |
|
σˆ |
2 |
− |
|
σˆ |
|
σˆ |
|
|
− |
|
|
σˆ σˆ |
|
|
−σˆ |
2 |
= |
|
1 |
|
ˆ |
+σˆ |
|
−σˆ |
|
− |
|
ˆ |
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
i |
|
|
y ) |
|
4 |
(I |
|
|
|
I ) |
|
0 . |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
4 ( |
|
x |
|
|
x |
|
y |
|
|
|
|
|
y |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
Ответ: |
|
|
|
σˆ |
+; |
σˆ |
− ] |
=σˆ |
z |
, |
|
|
|
σˆ |
+; |
σˆ |
x ] |
=σˆ |
z , |
|
|
|
σˆ |
+ |
; |
σˆ |
y |
] |
= |
i |
σˆ |
z , |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
[ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
σˆ |
+; |
σˆ |
z |
] |
= −σˆ |
+ , |
|
σˆ |
−; |
σˆ |
x |
] |
= −σˆ |
z , |
σˆ |
−; |
σˆ |
y |
] |
= − |
σˆ |
z , |
|
|
σˆ |
−; |
σˆ |
z ] |
=σˆ |
− , |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[ |
|
|
|
|
|
|
|
[ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[ |
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
[ |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
9 |
10 |
σˆ+2 = 0 , σˆ−2 = 0 .
116. Для операторов σˆ+ |
= |
σˆ x +iσˆ y |
и σˆ− = |
σˆ x |
−iσˆ y |
|
|
пока- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
2 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
жите, что для любых целых n справедливо (σˆ+σˆ− )n =σˆ+σˆ− . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Воспользуемся методом математической индукции. Для n =1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
σˆ+σˆ− ≡σˆ+σˆ− – тождество. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
Вычислим |
|
|
|
|
y )( |
|
|
|
|
|
|
y ) |
|
|
|
( |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y ) |
|
|||||||||
+ |
− |
4 |
( |
x |
|
|
i |
|
|
x |
|
|
i |
|
|
4 |
|
x |
|
i |
y |
|
x |
|
|
i |
|
|
x |
y |
|
|
|
||||||||||
σˆ σˆ |
|
= 1 |
σˆ |
|
+ |
|
σˆ |
|
σˆ |
|
|
− |
|
σˆ |
|
|
= 1 |
|
σˆ 2 |
+ |
|
σˆ |
σˆ |
|
− |
|
σˆ |
σˆ |
|
+σˆ 2 |
|
= |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= 1 |
|
(2Iˆ |
−i2iσˆ z )= |
1 |
(Iˆ |
+σˆ z ). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Проверим для n = 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
( |
+ |
2 |
|
|
1 |
ˆ |
|
|
z ) |
1 |
ˆ |
|
|
z ) |
|
1 |
ˆ2 |
ˆ |
|
z |
|
|
|
|
ˆ |
|
|
2 |
) |
|
|
|||||||||||
|
− ) |
= |
|
2 (I |
+σˆ |
2 |
(I |
|
+σˆ |
= |
4 |
(I |
|
+ |
I |
σˆ |
+σˆ |
z I |
+σˆ |
z |
= |
|
|||||||||||||||||||||
|
σˆ σˆ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
= |
1 |
(2Iˆ + 2σˆ z ) |
= |
1 |
(Iˆ |
+σˆ z )=σˆ+σˆ |
− . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пусть для n справедливо |
(σˆ+σˆ− )n =σˆ+σˆ− , |
покажем, |
что это |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
верно для n +1 : |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
(σˆ+σˆ− )n+1 = (σˆ+σˆ− )n (σˆ+σˆ− )= (σˆ+σˆ− )(σˆ+σˆ− )=σˆ+σˆ− , |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
это верно для любых n , что требовалось доказать.
117. Найдите собственные значения скалярного произве-
дения (σrˆ1;σrˆ2 ) двух электронов, пользуясь тем, что σrˆ1 и σrˆ2
перестановочны.
Так как σrˆ1 и σrˆ2 перестановочны, то
(σrˆ1 +σrˆ2 )2 =σˆ12 +σˆ22 + 2σrˆ1σrˆ2 .
Сумма двух моментов изменяется от их суммы до разности,
так что суммарный спин принимает значения 1 и 0. Так как σrˆ – удвоенный оператор спинового момента, то соответствующие
максимальные проекции вдвое больше. Поэтому, когда спины
складываются как параллельные векторы, собственное значение |
|||||||||||||||||||||||||||||||
квадрата (σrˆ1 +σrˆ2 )2 в четыре раза больше, |
чем соответствующего |
||||||||||||||||||||||||||||||
квадрата момента, т.е. равно |
|
|
4 1 2 =8 , |
когда же спины антипа- |
|||||||||||||||||||||||||||
раллельны, оно равно 0. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Итак, собственное значение (σrˆ1;σrˆ2 ) |
|
при параллельных спи- |
|||||||||||||||||||||||||||||
нах равно 8 −6 =1 и при антипараллельных спинах 0 −6 = −3 . |
|||||||||||||||||||||||||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
Ответ: 1, –3. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
118. Докажите справедливость равенства: |
|
||||||||||||||||||||||||||||||
) |
) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
а) sin(σxψ)= σx sin |
ψ , б) cos(σzψ )= cosψ . |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
а) Разложим в ряд |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
) |
|
|
|
|
|
|
) |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
) |
|
|
) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(σ |
ψ) |
|
|
|
|
|
(σ |
ψ) |
|
||||||||||
|
sin σ |
ψ = |
σ |
x |
ψ + |
|
|
|
x |
|
|
|
+ |
|
|
x |
|
|
|
+... = |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3! |
|
|
|
|
|
|
|
5! |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
) |
|
|
|
|
|
|
) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
) |
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
σ3ψ3 |
|
|
|
|
σ5ψ5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
= |
σ |
x |
ψ + |
|
x |
|
|
|
+ |
|
|
|
x |
|
|
+ |
... |
|
= σ |
x |
sin ψ , ч.т.д. |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
3! |
|
|
|
|
|
|
5! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
б) Аналогично |
|
|
) |
|
|
|
|
|
|
|
|
) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
) |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
(σxψ) |
|
|
|
|
|
(σxψ) |
|
|
|
|
|
€ |
|
|
|||||||||||||
cos σzψ = 1 |
− |
|
2! |
|
+ |
|
|
4! |
|
|
|
|
−... |
= Ιcos ψ, ч.т.д. |
|||||||||||||||||
119. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
равенства |
|||||||
Докажите |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
справедливость |
|||||||||||||||||||||
) |
) |
|
|
|
ψ . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
eiσz ψ =cosψ+iσz sin |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Аналогично решению задачи 85 разложением в ряд экспонен-
ты.
) |
|
|
|
) |
|
|
|
|
|
|
) |
2 |
|
|
) |
|
|
3 |
|
|
) |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
) |
|
5 |
|
||||||||
eiσz ψ =1 |
+ |
iσzψ |
+ |
|
(iσz |
ψ) |
+ |
(iσz |
ψ) |
|
|
|
+ |
|
(iσz |
ψ) |
+ |
|
(iσzψ) |
+... = |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
1! |
) |
|
|
2! |
|
) |
|
3! |
|
|
|
) |
|
|
4! |
|
|
|
) |
|
|
5! |
|
|
|||||||||||||
|
|
|
) |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|||||||||
=1 +i |
σzψ |
|
− |
(σzψ) |
|
−i |
|
(σzψ) |
|
+ |
|
(σzψ) |
|
+i |
(σzψ) |
+... = |
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
1! |
|
|
|
|
2! |
|
|
|
|
3! |
|
|
|
|
|
|
|
|
4! |
|
|
|
|
|
|
|
|
5! |
|
|
|
|
|||||
|
|
) |
|
2 |
|
|
) |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
) |
|
|
ψ |
|
|
|
|
) |
|
|
3 |
|
|
|
|
|
) |
|
5 |
|
|
||||
|
|
(σ |
ψ) |
|
|
(σ |
ψ) |
|
|
|
|
σ |
z |
|
|
|
|
(σ |
ψ) |
|
|
|
|
(σ |
ψ) |
|
|||||||||||||||
= |
1 − |
|
z |
|
|
|
+ |
|
|
z |
|
|
+... +i |
|
|
|
|
|
− |
|
z |
|
|
|
+ |
|
|
|
z |
|
|
+... . |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
2! |
|
|
|
|
|
4! |
|
|
|
|
|
|
1! |
|
|
|
|
3! |
|
|
|
|
|
|
5! |
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
Так как
11 |
12 |
) |
|
) |
|
|
) |
|
3 |
|
|
|
) |
|
5 |
|
) |
|
|
||
|
|
|
(σ |
ψ) |
|
|
|
(σ |
ψ) |
|
|
||||||||
sin σ |
ψ = |
σ |
ψ + |
|
z |
|
|
|
+ |
|
z |
|
+... |
= σ |
z |
sin ψ , |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
z |
|
|
z |
|
|
|
3! |
|
|
|
|
|
5! |
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
) |
|
|
|
(σ) ψ )2 |
|
|
(σ) |
ψ )4 |
|
= Ιˆ cosψ , |
|||||||||
cosσ ψ = 1− |
|
x |
|
|
|
+ |
|
x |
|
−... |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
z |
|
|
|
|
2! |
|
|
|
|
|
4! |
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
то eiσ)z ψ =cosψ+iσ)z sin ψ, ч. т. д.
124. Проверьте, являются ли матрицы Дирака эрмитовыми.
Матрицы Дирака связаны с матрицами Паули соотношением:
γˆ |
= |
0 |
|
|
−iσˆk |
|
|
k =1,2,3; |
|
γˆ |
= |
Iˆ |
0 |
|
, |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
|
|
|||||||||||||
k |
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
||
|
|
|
iσˆk |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
− Iˆ |
|
||||||
где матрицы Паули |
|
|
0 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
0 |
−i |
|
|
|||||||||
|
|
σˆ |
|
|
=σˆ |
|
, σˆ |
|
=σˆ |
|
= |
|
|
|||||||||||
|
|
1 |
x |
= |
|
|
2 |
y |
|
|
, |
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
||
|
σˆ |
|
|
|
=σˆ |
|
|
1 |
0 |
ˆ |
|
1 |
|
0 |
|
|
|
|
||||||
|
3 |
|
z |
|
= |
|
|
, I |
= |
|
|
. |
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Тогда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
−1 |
|
|
0 |
|
1 |
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 0 0 |
−i |
|
|
|
|
|
|
0 0 0 −1 |
|
|||||||||||||
|
|
|
0 0 |
|
−i |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
0 0 1 0 |
|
|
||||||||
γˆ |
= |
|
|
|
, |
γˆ |
= |
|
|
|
, |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
1 |
|
0 |
i |
|
|
0 0 |
|
|
2 |
|
|
0 1 0 0 |
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
0 0 0 |
|
|
|
|
|
|
−1 0 0 0 |
|
|
|||||||||
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
0 0 |
−i |
0 |
|
|
|
|
|
1 0 0 0 |
|
|||||||||||||
|
|
|
0 0 0 |
i |
|
|
|
|
|
|
0 1 0 0 |
|
|
|||||||||||
γˆ |
= |
|
|
, |
γˆ |
= |
|
|
. |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
3 |
|
|
|
|
0 0 0 |
|
|
4 |
|
0 0 −1 0 |
|
|||||||||||||
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
0 |
−i |
0 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 0 0 −1 |
|
||||||||||||||
Условие эрмитовости: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
(ψ;γˆ1ϕ)= (γˆ1ψ;ϕ), |
|
ψ |
|
|
ϕ |
|
|
||
|
ψ |
1 |
|
|
ϕ |
1 |
|
|
где ψ = |
|
|
, ϕ = |
|
|
, |
||
ψ2 |
ϕ2 |
|||||||
|
|
3 |
|
|
|
3 |
|
|
|
ψ4 |
|
|
ϕ4 |
|
|
||
|
|
|
|
|
||||
первый множитель в скалярном произведении – транспонированный и комплексно сопряженный вектор.
|
|
|
0 0 0 −i ϕ |
|
|
|
−iϕ |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
0 0 |
|
−i |
|
|
0 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|||||||||
γˆ ϕ = |
|
|
|
|
ϕ2 |
|
= |
|
−iϕ3 |
|
, |
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
1 |
|
|
0 |
|
i |
|
|
0 0 |
ϕ3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
iϕ2 |
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
i |
|
0 0 0 |
|
ϕ |
4 |
|
|
|
|
iϕ |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−iϕ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
* |
|
|
|
* |
|
* |
|
|
|
|
* |
−iϕ34 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
(ψ; γ1ϕ)= (ψ1 |
|
ψ2 |
ψ3 |
|
|
|
|
|
|
|
iϕ2 |
|
|
|
|
= |
|
|
||||||||||||||||
|
|
ψ4 ) |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
iϕ |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= −iψ*ϕ |
4 |
−iψ* |
ϕ +iψ*ϕ |
2 |
+iψ*ϕ . |
|
|
|
|
|
(1) |
||||||||||||||||||||||
Теперь найдем |
|
|
1 |
|
|
|
|
2 |
|
3 |
|
|
3 |
|
|
|
|
|
4 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
0 0 0 −i |
ψ |
1 |
|
|
−iψ |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|||||
γˆψ = |
|
0 0 |
|
−i |
|
|
|
0 |
ψ |
2 |
|
= |
|
−iψ3 |
, |
|
||||||||||||||||||
1 |
|
|
|
0 |
|
i |
|
|
0 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
3 |
|
|
|
|
iψ2 |
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
0 0 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
iψ1 |
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
i |
|
ψ |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
транспонируем и возьмем комплексное сопряжение: |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
γˆψ |
T* = |
(i |
ψ |
* |
|
i |
ψ |
* |
− |
i |
ψ* |
− |
i |
ψ |
|
* |
|
|
|
|||||||||||||||
( |
1 |
) |
|
|
|
|
4 |
|
|
3 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
1 ), |
|
||||||||||||
найдем скалярное произведение: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ϕ |
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
γˆψ |
ϕ |
|
= |
|
ψ |
* |
|
|
ψ |
* |
− |
ψ |
* |
|
|
|
− |
ψ |
* |
ϕ2 |
|
= |
||||||||||||
) |
(i |
|
|
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 ) |
ϕ |
|
|
||||||||||||||||
( 1 ; |
|
|
|
4 |
|
|
|
3 |
|
|
i |
|
2 |
|
|
|
|
|
i |
|
3 |
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ϕ4 |
|
||||
= iψ *4 ϕ1 + iψ *3 ϕ2 − iψ *2 ϕ3 − iψ1* ϕ4 ,
что совпадает с (1).
13 |
14 |
|
|
Аналогично можно доказать эрмитовость остальных матриц |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Дирака: (ψ;γˆ |
ϕ) |
= (γˆ ψ;ϕ) |
= −ψ*ϕ +ψ |
*ϕ |
+ψ |
*ϕ |
3 |
−ψ |
*ϕ |
4 |
, |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
4 |
1 |
|
|
3 |
2 |
|
2 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
(ψ;γˆ |
ϕ) |
= (γˆ ψ;ϕ) |
= −ψ |
*ϕ +ψ |
*ϕ |
+ψ |
*ϕ |
|
−ψ |
*ϕ |
4 |
, |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
4 |
1 |
|
3 |
2 |
|
2 |
|
3 |
|
|
1 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
(ψ;γˆ |
ϕ) |
= (γˆ ψ;ϕ) |
= −ψ*ϕ +ψ |
*ϕ |
+ψ |
*ϕ |
3 |
−ψ |
*ϕ |
4 |
. |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
4 |
1 |
|
|
3 |
2 |
|
2 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
125. Найдите произведения матриц Дирака: |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
γˆ1γˆ4 , γˆ2γˆ4 , γˆ3γˆ4 , γˆ1γˆ2 , γˆ1γˆ3 , γˆ2γˆ3 . |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
Матрицы Дирака: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Iˆ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
γˆ |
|
= |
0 |
−iσˆk |
|
k =1,2,3; |
γˆ = |
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
k |
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
iσˆk |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− Iˆ |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
Найдем для k =1,2,3 : |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
−iσˆ |
k |
|
ˆ |
|
|
|
|
0 |
−iσˆ |
k |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
γˆ |
γˆ |
|
= |
|
|
|
|
|
I |
|
0 |
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= γˆ . |
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
k |
|
4 |
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
0 |
− Iˆ |
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
k |
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
iσˆk |
|
|
|
|
|
iσˆk |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
Найдем для k, n =1,2,3 : |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
γˆ γˆ |
= |
0 |
|
−iσˆ |
|
0 |
|
−iσˆ |
|
σˆ |
|
σˆ |
|
|
|
|
0 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
k |
|
|
|
|
n |
= |
k |
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
k |
|
n |
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
iσˆk |
|
iσˆn |
|
|
|
|
|
|
|
|
σˆkσˆn |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
Учитывая, что σˆkσˆn |
|
= iσˆm |
для (knm) |
= (123 |
)= (231)= (312), и |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
σˆkσˆn = −iσˆm |
для (knm)= |
(321)= (213)= (132), |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
γˆ |
γˆ |
|
= |
iσˆ |
m |
0 |
|
|
для |
(knm)= (123)= (231)= (312), |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
k |
|
n |
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
iσˆm |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
γˆ |
γˆ |
|
= |
|
−iσˆ |
m |
0 |
|
|
|
для (knm)= (321)= (213)= (132). |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
k |
n |
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−iσˆm |
|
|
γˆ3γˆ4 |
|
= γˆ3 , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
Ответ: γˆ1γˆ4 = γˆ1 , γˆ2γˆ4 |
= γˆ2 , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
γˆ γˆ |
= |
iσˆ |
3 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
γˆ γˆ |
|
|
|
−iσˆ |
2 |
|
0 |
, |
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
1 |
2 |
|
|
|
|
0 |
|
|
iσˆ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 3 |
|
|
|
|
|
0 |
|
|
−iσˆ |
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
||||||||||||||||||||
γˆ |
γˆ |
= |
iσˆ |
1 |
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
2 |
3 |
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
iσˆ1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
126. Покажите, что матрицы Дирака антикоммутируют.
Найдем произведение матриц для k, n ≠ 4 :
γˆ |
γˆ |
|
0 |
|
= |
|
|||
k |
|
n |
|
|
|
|
|
iσˆk |
|
γˆ |
γˆ |
|
|
0 |
k |
= |
|
||
n |
|
|
|
|
|
|
|
iσˆn |
|
−iσˆ |
0 |
|
−iσˆ |
|
σˆ |
σˆ |
|
0 |
|
|
|
|
k |
|
|
n |
|
k |
|
n |
|
|
, |
0 |
|
|
0 |
|
= |
0 |
|
|
|
||
iσˆn |
|
|
|
σˆkσˆn |
|
||||||
−iσˆ |
0 |
|
−iσˆ |
|
σˆ |
σˆ |
|
0 |
|
|
|
0 |
n |
|
0 |
k |
|
n |
k |
σˆ σˆ |
|
|
|
iσˆ |
k |
|
= |
0 |
|
. |
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
k |
|
|
Найдем сумму произведений, учитывая, что матрицы Паули антикоммутируют, т.е. σˆnσˆk +σˆkσˆn = 0 ,
γˆ γˆ |
+γˆ |
γˆ |
|
|
σˆ σˆ |
|
|
0 |
+ |
σˆ |
|
σˆ |
|
0 |
|
= |
|||||
= |
n |
|
k |
|
σˆ σˆ |
|
|
k |
|
|
n |
σˆ |
σˆ |
|
|||||||
n k |
k n |
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
k |
|
|
|
|
|
|
k |
|
n |
|
|
|
σˆ |
σˆ |
|
+σˆ |
|
σˆ |
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
k |
0 |
k |
|
n |
σˆ |
σˆ |
|
+σˆ |
σˆ |
|
|
= 0 . |
|
|
||||
|
= |
|
|
|
|
|
|
k |
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
k |
|
|
n |
|
|
|
|
|||
Аналогично
|
|
|
|
0 |
−iσˆ |
k |
|
ˆ |
|
0 |
|
|
0 |
|
γˆ |
γˆ |
= |
|
I |
|
|
= |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
k |
|
4 |
|
|
0 |
|
|
0 − Iˆ |
|
|
||||
|
|
|
|
iσˆk |
|
|
|
iσˆk |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ˆ |
0 |
|
−iσˆ |
k |
|
|
0 |
|||
γˆ γˆ |
|
= |
I |
0 |
|
|
|
|
|
= |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
−iσˆk |
4 k |
|
0 − Iˆ iσˆk |
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Найдем сумму произведений
iσˆ
0,
−iσˆ 0 k .k
γˆ |
γˆ |
+γˆ |
γˆ |
0 |
iσˆ |
|
0 |
−iσˆ |
|
= 0 . |
|
= |
|
k |
+ |
|
|
k |
|||||
k |
4 |
4 |
k |
|
0 |
|
|
−iσˆk |
0 |
|
|
|
|
|
|
iσˆk |
|
|
|
|
|||
Вывод: матрицы Дирака антикоммутируют.
127. Найдите собственные значения матриц Дирака.
Матрицы Дирака:
|
|
0 |
0 0 |
− i |
|
|
|
|
|
0 |
0 |
0 |
−1 |
|
|||||
|
|
|
0 |
0 |
− i |
0 |
|
|
|
|
|
|
0 |
0 |
1 |
0 |
|
|
|
γˆ |
= |
|
|
, |
γˆ |
2 |
= |
|
|
, |
|||||||||
1 |
|
|
0 |
i |
0 |
|
0 |
|
|
|
|
|
0 |
1 |
0 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
0 0 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
−1 0 |
0 |
0 |
|
|
||
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
15 |
16 |
|
0 0 − i |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
1 0 0 |
|
0 |
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
0 0 |
|
|
|
0 |
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 1 0 |
|
0 |
|
|
|
||||||||||||
γˆ |
= |
|
|
|
, |
|
|
γˆ |
4 |
= |
|
|
. |
|
||||||||||||||||||||
3 |
|
|
|
|
0 |
|
|
|
0 0 |
|
|
|
|
|
|
|
0 0 |
|
|
−1 0 |
|
|
|
|||||||||||
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
0 |
|
− i |
|
|
|
0 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 0 0 |
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−1 |
|
|
|||||||||||||||||
Уравнение на собственные функции и собственные значения |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
γˆ1ψ = λψ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
0 0 0 |
|
− i ψ |
|
|
|
|
− iψ |
|
|
λψ |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
0 0 |
|
|
− i |
0 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|||||||||
|
|
|
|
ψ2 |
|
|
= |
− iψ3 |
|
λψ 2 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||
γˆ1ψ = |
0 |
i |
|
|
0 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
iψ2 |
|
= |
λψ |
|
. |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
ψ3 |
|
|
|
3 |
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
0 0 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
iψ1 |
|
|
|
λψ |
|
|
|
|
|||||||||||
|
i |
|
ψ |
4 |
|
|
λ |
|
|
|
4 |
|
|
|||||||||||||||||||||
Получаем систему уравнений на |
: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
−iψ4 = λψ1 , |
|
|
−iψ3 = λψ2 , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
−iψ = λψ , |
|
|
iψ |
2 |
|
= λψ |
, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
3 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
λ2 |
=1 . |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= λψ1, |
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
iψ2 |
|
= λψ3 , |
|
|
|
|
−iψ4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
= λψ4 |
, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
iψ1 |
|
|
|
|
|
iψ = λψ |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
При λ =1 ψ3 = iψ2 , |
ψ4 |
= iψ1 , волновая функция: |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
|
= |
|
ψ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
iψ2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
iψ1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
При λ = −1 ψ3 = −iψ2 , |
ψ4 = −iψ1 , волновая функция: |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
|
|
= |
|
2 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
− iψ |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− iψ1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
0 0 0 −1 ψ |
|
|
|
|
−ψ |
λψ |
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
1 |
||
Для γˆ |
: |
γˆ |
ψ |
= |
|
|
0 |
0 |
|
1 |
|
|
|
|
0 |
ψ2 |
|
= |
|
ψ3 |
|
= |
|
λψ |
2 . |
|||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
2 |
|
|
0 1 0 0 |
|
|
|
|
ψ2 |
|
|
λψ |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
3 |
|
|
|
|
3 |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
−1 0 0 0 |
|
|
|
|
|
|
|
−ψ |
|
|
|
|
λψ |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
4 |
|
|
|
1 |
4 |
|||||||||||||||||||||
Получаем систему уравнений на λ |
: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
−ψ4 = λψ1 , |
|
|
|
ψ3 = λψ2 , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
= λψ |
|
, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
3 |
2 |
|
|
ψ2 = λψ3 , |
|
|
2 |
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
= λψ3 , |
|
|
|
|
|
|
|
λ =1 . |
|
|
|
|||||||||
ψ2 |
|
|
|
− ψ4 |
= λψ1, |
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− ψ = λψ |
|
, |
|
|
|
|
|
|
||||
−ψ1 = λψ4 , |
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
При λ =1 ψ3 = ψ2 , |
ψ4 |
= −ψ1 , волновая функция: |
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
ψ |
|
= |
|
ψ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
ψ |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− ψ1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
При λ = −1 |
ψ3 = −ψ2 , ψ4 = ψ1 , волновая функция: |
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
|
= |
|
2 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
− ψ2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
0 0 |
|
|
− i |
0 ψ |
1 |
|
− iψ |
λψ |
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
iψ4 |
3 |
|
1 |
||||
Для γˆ3 : γˆ ψ = |
0 |
0 |
|
|
0 |
|
ψ |
2 |
= |
|
= |
|
λψ |
2 . |
|||||||
|
3 |
|
|
|
0 |
|
|
0 0 |
|
|
|
|
|
|
|
λψ |
|
||||
|
|
i |
|
|
|
ψ |
3 |
|
iψ1 |
3 |
|||||||||||
|
|
|
0 |
− i |
|
|
0 0 |
|
|
|
|
− iψ |
|
|
λψ |
|
|||||
|
|
|
|
|
ψ |
4 |
|
2 |
4 |
||||||||||||
Получаем систему уравнений на λ : |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
−iψ3 = λψ1 , |
|
|
|
−iψ3 = λψ1 , |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
= λψ2 , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
iψ4 |
|
|
iψ1 = λψ3 , |
|
|
2 |
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
= λψ3 , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
λ =1 . |
|
|
|
|||||
iψ1 |
|
|
|
|
iψ4 = λψ2 , |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= λψ4 , |
|
|
|
|
|
|
|||
−iψ2 = λψ4 , |
|
|
|
−iψ2 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
При λ =1 ψ3 = iψ1 , |
ψ4 |
|
= −iψ2 , волновая функция: |
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
ψ |
|
|
|
ψ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
2 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
+ |
|
iψ1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
− iψ |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
При λ = −1 ψ3 = −iψ1 , |
ψ4 = iψ2 , волновая функция: |
|
|
||||||||||||||||||
17 |
18 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ψ |
|
= |
2 |
. |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
− iψ1 |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
iψ2 |
|
|
|
||
|
|
|
1 |
0 |
|
0 |
|
|
0 ψ |
1 |
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Для γˆ4 |
: γˆ ψ |
= |
|
0 |
1 |
|
0 |
|
|
0 |
ψ |
2 |
|
= |
|
|
4 |
|
|
0 |
0 |
−1 |
|
0 |
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
ψ |
3 |
|
|
|||||||
|
|
|
|
0 |
0 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−1 ψ |
4 |
|
|
|||||
Получаем систему уравнений на |
λ : |
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
ψ1 = λψ1 , |
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= λψ2 , |
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
ψ2 |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= λψ3 , |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
−ψ3 |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= λψ4 . |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
−ψ4 |
|
|
|
||||||
|
ψ |
1 |
|
|
λψ |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
||
|
ψ2 |
|
|
λψ 2 |
|
||
|
−ψ |
|
= |
λψ |
3 |
. |
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
−ψ |
|
|
λψ 4 |
|
||
|
4 |
|
|
||||
ψ1
При λ =1 ψ4 = ψ3 = 0 , волновая функция: ψ+ = ψ2 .
00
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
При λ = −1 ψ |
|
= ψ |
|
= 0 , волновая функция: ψ |
|
|
0 |
|
2 |
1 |
− |
= |
ψ3 |
. |
|||
|
|
|
|
|
||||
Ответ: λ = ±1 . |
|
|
|
|
|
ψ4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
128. Найдите коммутаторы матриц Дирака.
Найдем произведение матриц для k, n ≠ 4 :
γˆ |
γˆ |
|
|
0 |
k |
= |
|
||
n |
|
|
|
|
|
|
|
iσˆn |
|
γˆ |
γˆ |
|
0 |
|
= |
|
|||
k |
|
n |
|
|
|
|
|
iσˆk |
|
−iσˆ |
0 |
|
−iσˆ |
|
σˆ |
σˆ |
|
0 |
|
|
|
0 |
n |
|
0 |
k |
|
n |
k |
σˆ σˆ |
|
, |
|
iσˆ |
k |
|
= |
0 |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
k |
|
|
−iσˆ |
0 |
|
−iσˆ |
|
σˆ |
σˆ |
|
0 |
|
|
|
|
k |
|
|
n |
|
k |
|
n |
|
|
|
0 |
|
|
0 |
|
= |
0 |
|
|
. |
||
iσˆn |
|
|
|
σˆkσˆn |
|
||||||
Найдем разность произведений, учитывая, что коммутаторы
матриц Паули σˆkσˆn = iσˆm для (knm)= (123)= (231)= (312), и
σˆkσˆn = −iσˆm для (knm)= (321)= (213)= (132),
|
γˆ |
γˆ |
|
− |
γˆ |
γˆ |
= |
|
σˆ σˆ |
|
|
|
|
0 σˆ |
σˆ |
|
|
|
0 |
= |
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
n |
k |
|
|
σˆ σˆ |
|
|
− |
k |
|
|
n |
|
σˆ |
σˆ |
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
n k |
|
k n |
|
|
|
0 |
|
|
|
k |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
k |
|
|
n |
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
= |
σˆ σˆ |
|
|
− |
σˆ |
σˆ |
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
n |
|
k |
0 |
|
k |
|
|
n |
σˆ |
σˆ |
|
−σˆ |
|
σˆ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
k |
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
k |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
−iσˆm |
|
|
|
0 |
|
|
|
для |
|
(knm)= (123)= (231)= (312), |
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
0 |
|
|
−iσˆm |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
= |
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
iσˆ |
|
|
|
|
|
|
для |
|
(knm)= (321)= (213)= (132). |
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
m |
|
iσˆ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
0 |
|
m |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Аналогично |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ˆ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
−iσˆ |
|
|
|
|
0 |
|
0 |
|
iσˆ |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
γˆ |
γˆ |
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
k |
|
I |
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
k |
|
, |
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
k |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
0 − Iˆ |
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
iσˆk |
|
|
|
|
|
|
iσˆk |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ˆ |
|
0 |
|
|
0 |
|
|
−iσˆ |
k |
|
|
0 |
|
|
−iσˆ |
k |
|
|
|
||||||||||||||
|
γˆ γˆ = |
I |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|||
|
4 |
k |
|
0 − Iˆ iσˆk |
|
|
|
|
|
|
−iσˆk |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Найдем сумму произведений |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
γˆ |
γˆ −γˆ |
γˆ |
= |
0 |
|
|
|
iσˆ |
|
|
|
− |
0 |
|
|
|
−iσˆ |
|
0 |
2iσˆ |
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
k |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
k |
|
= |
|
|
|
|
|
|
k . |
|||||||||
k |
4 |
|
4 |
k |
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
iσˆk |
|
|
|
|
|
|
|
−iσˆk |
|
|
|
2iσˆk |
|
||||||||||||||||||
Ответ:
−iσˆm0
γˆnγˆk −γˆkγˆn == iσˆm0
γˆkγˆ4 −γˆ4γˆk = 2i0σˆk
0 |
|
для (knm)= (123)= (231)= (312), |
|
|
|
|
|
|
−iσˆm |
|
|
0 |
|
для (knm)= (321)= (213)= (132). |
|
|
|
iσˆm |
|
|
2iσˆ |
|
|
|
k |
|
0 |
. |
|
|
|
|
19 |
20 |
