25. Қалаларды экологияның қай түрі зерттейді?

    1. әлеуметтік

    2. урбанизациялық

    3. өнеркәсіптік

    4. Геоэкология

    5. архитектуралы-құрылыстық

26. Санитарлы-қорғалған аймақ ... бөледі

    1. өнеркәсіпік аймақты демалу аймағынан

    2. өнеркәсіптік аймақты тұрғындардан

    3. өнеркәсіптік аймақты транспорттан

    4. транспортты тұрғындардан

    5. қалалық аймақты қала маңынан

27. Қазақстандағы энергетикалық дағдарыс немен байланысты

    1. электрлік тізбектердің тозуымен

    2. энергетика көміріне жоғары баға қоюмен

    3. мұнай өнімдеріне жоғары баға қоюмен

    4. жұмыс істейтін станциялар қуаттылығының жетіспеушілігімен

    5. жылу станцияларының экологиялық еместігіне

28. Әлемдегі азық-түліктік дағдарыстың негізгі себебі

    1. тамақ өнімдеріне жоғары баға қоюы

    2. үшінші әлемдегі көптеген мемелекеттерінің экономикалық тұрғыда артта қалуы

    3. геномодифицирленген өнімдердің пайда болуы

    4. ауыл шаруашылығының экономикалық тиімсіздігі

    5. ауыл шаруашылығында инвестицияның болмауы

29. Әлемдегі азық-түліктік дағдарыстың негізгі себебі

    1. халық санының жылдам өсуі

    2. тамақ өнімдеріне жоғары баға қоюы

    3. геномодифицирленген өнімдердің пайда болуы

    4. ауыл шаруашылығының экономикалық тиімсіздігі

    5. ауыл шаруашылығында инвестицияның болмауы

30. Әлемдегі азық-түліктік дағдарыстың негізгі себебі

    1. тамақ өнімдеріне жоғары баға қоюы

    2. геномодифицирленген өнімдердің пайда болуы

    3. ауыл шаруашылығының экономикалық тиімсіздігі

    4. ауыл шаруашылығында инвестицияның болмауы

    5. өнімді тұтыну өсімінен продуценттердің биологиялық өнімділік өсімінің артта қалуы

7-нұсқа

1. Он есе пайыздық ережені ..... суреттейді

   1. жылы түрдегі энергия шығыны;

   2. жоғарғы реттегі консумент деңгейіндегі таза өнімді тұтыну;

   3. трофикалық деңгейдегі сандық пирамида;

   4. трофикалық деңгейдегі энергия пирамидасы;

   5. тыныс алу үшін өсімдіктердің энергияларды жоғалтуы.

2. Бір пайыздық ережені.... суреттейді

   1. трофикалық деңгейдегі энергия пирамидасы;

   2. жоғарғы реттегі консумент деңгейіндегі таза өнімді тұтыну;

   3. трофикалық деңгейдегі сандық пирамида;

   4. жылы түрдегі энергия шығыны;

   5. тыныс алу үшін өсімдіктердің энергияларды жоғалтуы.

3. Биосферада энергияның қасиеті қалай анықталады?

   1. термодинамика заңдылықтарымен;

   2. энергия мен заттардың айналымы;

   3. күн радиациясының үлесі;

   4. климаттық факторалар;

   5. абиотикалық факторалар.

4. Өз денесінде органикалық өнімдер пайда болатын ағзалар қалай аталынады?

   1. гетеротрофтар;

   2. автотрофтар;

   3. консументтер;

   4. сапрофаг;

   5. редуценттер.

5. Дайын органикалық өнімдерді пайдаланатын ағзалар қалай аталынады?

   1. консументтер;

   2. автотрофтар;

   3. гетеротрофтар;

   4. сапрофаг;

   5. редуценттер.

6. Тірі ағзаларда тұтынатын органикалық өнімдерді қалай атайды?

   1. сапрофаг;

   2. автотрофтар;

   3. гетеротрофтар;

   4. консументтер;

   5. редуценттер.

7. Өлі органикалық өнімдермен қоректенетін ағзаларды қалай атайды?

   1. редуценттер;

   2. автотрофтар;

   3. гетеротрофтар;

   4. консументтер;

   5. детротофаг.

8. Органиканы толықтай минералдауды іске асыратын ағзаларды қалай атайды?

   1. автотрофтар;

   2. редуценттер;

   3. гетеротрофтар;

   4. консументтер;

   5. детротофаг.

9. Өсімдіккке зиянды жануарлар..... жатады

   1. редуценттерге;

   2. екінші консумент;

   3. үшінші консумент;

   4. алғашқы консумент;

   5. сапрофаг.

10. Жыртқыш жануарлар ..... жатады

    1. екінші консумент;

    2. алғашқы консумент;

    3. үшінші корнсумент;

    4. редуцент;

    5. сапрофаг.

11. Паразиттер .... жатады

    1. алғашқы корнсумент;

    2. екінші консумент;

    3. үшінші консумент;

    4. редуцент;

    5. сапрофаг.

12. Биоценоз мүшелері арасындағы өнімді арақатынас қалай аталады?

    1. өнім алмасу;

    2. топикалық тізбектер;

    3. тамақтану пирамидасы;

    4. трофикалық тізбектер;

    5. тамақ ресурсы.

13. Бір трофикалық деңгейден екіншіге ауысуда жайылымдағы өнім тізбегінің .... өзгешелігі

    1. санды өсіру;

    2. тығыздықты өсіру;

    3. көбею шапшандығын өсіру;

    4. биоөнімді азайту;

    5. адамдар көлемін өсіру

14. Паразиттер тізбегі ....... өзгешелігі

    1. көбею шапшандығын кеміту;

    2. көлемді өсіру;

    3. тығыздықты кеміту;

    4. тығыздықты өсіру;

    5. биоөнімді өсіру.

15. Детрит тізбегі ..... өзгешелігі

    1. тығыздықты азайту;

    2. көлемді өсіру;

    3. тығыздықты өсіру;

    4. көбею шапшандығын кеміту;

    5. биоөнімді өсіру.

16. Популяцияның барлық түрлерінде болатын гендердің жиынтығы қалай аталады?

    1. ген

    2. гендердің банкі

    3. ген қоры

    4. генотип

    5. ген кадастры

17. ҚР генофонд қорын сақтау бағдарламасы нені қарастырмайды

    1. генофондты сақтау аймағында заң шығару базасын жүзеге асыру

    2. генофондты сақтау қоймасын жасау

    3. генофондты тізімге алу

    4. бағалы өсімдіктер мен жануарлар нәсілдерінің геномаларын зерттеу

    5. дақылдырдың будандарын сұрыптап сынау

18. ҚР генофонд қорын сақтау бағдарламасы нені қарастырмайды

    1. генофонд туралы мәліметтері бар банкті құру

    2. құрып бара жатқан жануарлардың геномаларын зерттеу

    3. дақылдардың будандары мен сорттарын сақтау

    4. ауыл шаруашылықты жануарлардың тұқымдарын жетілдіру

    5. ауыл шаруашылықтық кәсіпкерлерге таңдалған тұқымдықтарды беру

19. Шешен жауынгерлерінің ең теріс экологиялық зардаптары

    1. мұнай мен мұнай өнімдерінің азаюы

    2. миналау арқылы айналымдардағы жерлерді құрту

    3. тауларда жануарлардың қырылуы

    4. жұқпалы аурудың таралуы

    5. жарылыстардың нәтижесінен құнарлы қабаттың бұзылуы

20. Қоршаған ортаны қорғау принциптері ... болады

    1. негізгі және қосымша

    2. жалпы және арнайы

    3. негізгі және арнайы

    4. біріншілік және екіншілік

    5. жалпы және меншікті

21. Қоршаған ортаны қорғаудың негізгі принциптеріне жатпайды

    1. егеменді мемелекетті құрметтеу

    2. мемелекеттердің теңдігі

    3. халықаралық-құқықтық жауапкершілік

    4. шекаралық дербестік

    5. экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету

22. Қоршаған ортаны қорғаудың негізгі принциптеріне жатпайды

    1. егеменді мемелекетті құрметтеу

    2. Дүниежүзілік мұхиттың экологиялық жүйелерін қорғау

    3. мемелекеттердің теңдігі

    4. халықаралық-құқықтық жауапкершілік

    5. шекаралық дербестік

23. Қоршаған ортаны қорғаудың арнайы принциптеріне жатпайды

    1. трансшекаралық зиян келтірмеу

    2. Дүниежүзілік мұхиттың экологиялық жүйелерін қорғау

    3. экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету

    4. халықаралық-құқықтық жауапкершілік

    5. радиоактивті еліктірулерге тыйым салу

24. Қоршаған ортаны қорғаудың арнайы принциптеріне жатпайды

    1. егеменді мемелекетті құрметтеу

    2. Дүниежүзілік мұхиттың экологиялық жүйелерін қорғау

    3. экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету

    4. трансшекаралық зиян келтірмеу

    5. радиоактивті еліктірулерге тыйым салу

25. Қоршаған ортаны қорғау әдістері неше топқа бөлінеді?

    1. екі

    2. төрт

    3. үш

    4. бес

    5. алты

26. Тура табиғатты қорғау шараларына жатады

    1. минералды шикізаттардың кешенді өндірісі

    2. суды пайдаланудың тұйық жүйелері

    3. ресурсты сақтау технологиялары

    4. экономиканың құрылымдық құрылысы

    5. бұзылған жерлерді қайта қалпына келтіру

27. Жанамалы түрде табиғатты қорғау шараларына ... жатады

    1. минералды шикізаттардың кешенді өндірісі

    2. нормативті экологиялық әрекеттерді қабылдау

    3. суды пайдаланудың тұйық жүйелері

    4. ресурсты сақтау технологиялары

    5. аз қалдықты технологиялар

28. Мемелекеттік-қорықтық қорды сақтау және қайта қалпына келтіруді қамтамасыз ететін, шаруашылық қызметінің құқықтық тәртібімен ерекше қорғалатын жер, су, орман және топырақ учаскелері қалай аталады?

    1. мемлекеттік ұлттық табиғи саябақ

    2. биосфералық қорық

    3. ерекше қорғалатын табиғи шекара

    4. мемелекеттік табиғи саябақ

    5. мемлекеттік табиғи тапсырыс беруші

29. Табиғи күйде әдеттегі, сирек және өте сирек табиғи кешендерді оның барлық жиынтығымен сақтау үшін арналған, қорғаудың қорықтық ережесі мен табиғатты қорғау мекемелері бар, ерекше қорғалатын табиғи аймақ қалай аталады?

    1. мемлекеттік ұлттық табиғи саябақ

    2. биосфералық қорық

    3. мемелекеттік табиғи саябақ

    4. мемелекеттік табиғи қорық

    5. мемлекеттік табиғи тапсырыс беруші

30. Экологиялық, үзілістік, ғылыми және тағы басқа ерекше құндылықтары бар табиғи, тарихи-мәдени кешендерді және объектілерді көп бағытта пайдалану үшін арналған, қорғаудық аймақтық ережесі бойынша дифференциалданған және табиғатты қорғау мекемелері бар ерекше қорғалатын табиғи аймақ қалай аталады?

    1. мемелекеттік табиғи қорық

    2. биосфералық қорық

    3. мемелекеттік табиғи саябақ

    4. мемлекеттік табиғи тапсырыс беруші

    5. мемлекеттік ұлттық табиғи саябақ

8-нұсқа

1. Бірінші трофикалық деңгей ....... түзіледі

   1. алғашқы консументтер;

   2. продуценттер;

   3. фитофактор;

   4. зоофагтор;

   5. паразиттер.

2. Екінші трофикалық деңгей ..... түзіледі

   1. алғашқы консументтер;

   2. продуценттер;

   3. жыртқыштар;

   4. зоофаг;

   5. паразиттер.

3. Үшінші трофикалық деңгей ..... түзіледі

   1. фитофаг;

   2. продуценттер;

   3. зоофаг;

   4. үшінші консументтер;

   5. паразиттер.

4. Экожүйенің маңызды экологиялық параметрі қалай аталады?

   1. беріктік;

   2. гомеостаз;

   3. тұрақтылық;

   4. өзгермейтіндік;

   5. тұрақтылығы.

5. Тұрақтылық аймағында экожүйенің жағдайы қалай аталады?

   1. тұрақты;

   2. гомеостазды;

   3. тұрақты;

   4. климаксты;

   5. өзгермейтін.

6. Биоценоз күйінің өзгерісі қалай аталады?

   1. экологиялық эволюция;

   2. экологиялық өзгеру;

   3. экологиялық сукцессия;

   4. экологиялық даму;

   5. экологиялық түрін өзгерту.

7. Жалаңаштанған аналық тұқымдардың ағзалармен біртіндеп араласуы қалай аталады?

   1. екіншілік сукцессия;

   2. біріншілік сукцессия;

   3. адаптация;

   4. интродукция;

   5. синантропизация.

8. Берілген жергілікке жататын бірлестіктің біртіндеп қалыптасуы қалай аталады?

   1. адаптация;

   2. біріншілік сукцессия;

   3. екіншілік сукцессия;

   4. интродукция;

   5. синантропизация.

9. «Биосфера» атауын енгізген кім?

   1. Вернадский;

   2. Зюсс;

   3. Геккель;

   4. Шелфорд;

   5. Олли

10. Әлемдік экожүйені басқаша қалай атайды

    1. биосфера;

    2. геосфера;

    3. биогеосфера;

    4. биота;

    5. биотоп.

11. Вернадский бойынша тірі ағзалардың жиынтығы қалай аталады?

    1. косное өнім;

    2. биогенді зат;

    3. биокосты өнім;

    4. тірі зат;

    5. биота.

12. Вернадский бойынша өлі органикалардың әртүрлі формалары қалай аталады?

    1. биокосты өнім;

    2. өлі зат;

    3. биогенді зат;

    4. косное өнім;

    5. детрит.

13. Вернадский бойынша тірі заттар мен биогенді заттардың қоспасы қалай аталады?

    1. экотоп;

    2. аралас зат;

    3. биогенді зат;

    4. косное өнім;

    5. биокосты өнім.

14. Вернадский бойынша минералдар, тау жынысы қалай аталады?

    1. аралас зат ;

    2. косное өнім;

    3. аналық тұқым;

    4. астеносфера;

    5. геосфера.

15. Вернадский геохимиялық күштердің маңыздылығын ....

    1. тірі ағза;

    2. биогеохимиялық өнімдердің айналымы;

    3. геохимиялық өнімдердің айналымы;

    4. глобалды биогеохимиялық цикіл;

    5. геологиялық процесс.

16. Экологиялық, үзілістік, ғылыми және тағы басқа ерекше құндылықтары бар табиғи, тарихи-мәдени кешендерді және объектілерді көп бағытта пайдалану үшін арналған, қорғаудық аймақтық ережесі бойынша дифференциалданған және табиғатты қорғау мекемелері бар ерекше қорғалатын жергіліктік табиғи аймақ қалай аталады?

    1. мемлекеттік ұлттық табиғи саябақ

    2. мемелекеттік табиғи қорық

    3. мемелекеттік табиғи саябақ

    4. биосфералық қорық

    5. мемлекеттік табиғи тапсырыс беруші

17. Мемлекеттік табиғи-қорықтық қордың объектілерін табиғи күйінде сақтау үшін арналған, қорықтық тәртібі бар ерекше қорғалатын аймақ қалай аталады?

    1. табиғаттың мемлекеттік ескерткіші

    2. мемлекеттік қорықтық аймақ

    3. мелекеттік табиғи қорық

    4. биосфералық қорық

    5. мемлекеттік табиғи тапсырыс беруші

18. Мемлекеттік табиғи-қорықтық қордың бір немесе бірнеше объектілерін сақтау және ұдайы өндіру үшін арналған, шаруашылық қызметтің реттеуші немесе тапсырыстық ережесі бар, ерекше қорғалатын аймақ қалай аталады?

    1. мемелекеттік табиғи саябақ

    2. мемлекеттік ұлттық табиғи саябақ

    3. мелекеттік табиғи қорық

    4. мемлекеттік табиғи тапсырыс беруші

    5. биосфералық қорық

19. Мемелекеттік ұлттық табиғи саябақ болып табылады

    1. Алакөл

    2. Баянауыл

    3. Қаратау

    4. Үстірт

    5. Алматы

20. Мемелекеттік табиғи қорық болып табылады

    1. Іле-Алатау

    2. Қарқаралы

    3. Ақсу-Жабағлы

    4. Катон-Қарағай

    5. Шарынды

21. Табиғи қор болып табылады

    1. Семей орманы

    2. Бұйратау

    3. Медеу

    4. Көкшетау

    5. Алтын-Эмель

22. Мемелекеттік табиғи саябақ болып табылады

    1. Семей орманы

    2. Ертіс орманы

    3. Көкшетау

    4. Алтын-Эмель

    5. Бұйратау