1 Маркетингтік зерттеудің мақсаты, міндеті, жалпы түсінігі

Маркетингті зерттеулер дегеніміз – компанияның басқару шешімдерін дұрыс қабылдау мақсатында, алдына қойған маркетингтік міндеттерге сәйкес ақпарар жинау, өңдеу және мәліметтерді талдау мен қортындылар ұсыну.

Маркетингтік зерттеу міндеттеріне мыналар жатады: фирманың нарықтығы бәсекелестік позициясын анықтыу, оның өткізу және баға саясатын, тауарды нарыққа жылжыту мәселелерін бағалау, тұтынушылардың мінез – құлқын зерттеу, олардың талғамдарын анықтау, нарықтың әлеуетті мүмкіндіктерін зерттеу, олардың талғамдарын анықтау, нарықтың әлеуетті мүмкіндіктерін зерттеу, сатып – алушылардың жаңа тауарға деген әсерін, бәсекелестер тауарларын, макроортаны талдау.

Маркетингтік зерттеулер – бұл тұтынушылардың талғамдары мен талаптарын зерттеуге бағытталған фирманың маркетингтік әрекетінің маңызды түрінің бірі. Мұндай зерттеулерді кәсвіпорындар маманданған және консаолтингтік фирмаларға тапсырыс жасау арқылы немесе өзінің маркетингтік бөлімінің күшімен өткізеді. АҚШ компанияларының 75- ында осындай бөлімшелер бар, онда маркетологтар, статисттер, бағдарламашылар, әлеуметтанушылар, психологтар жұмыс істейді.

Қазақстанда маркетингтік зерттеулерді көптеген маманданған компаниялар жүргізеді. Оларға жататындар: «БРИФ» әлеметтік және маркетингтік зерттеу жүргізу агенттігі, Gallup Media, Amer- Nielsen, Asia Cessi Kazahstan,Seang Resarch,IGM,Сиар, Евразия, Эксперт консалт және тағы басқа компаниялар.

Қазақстандық компанияларының зерттеушілік қызметі*

Зерттеу түрлері	Зерттеуші компаниялар және тфирмалар	Зерттеу нәтижелері
1	2	3
Тұтынушы мінез-құлқын зерттеу. Нарықт ы және бәсекелестік ортаны зерттеу	BISAM Central Asia IGM БРИФ Комкон-2 Еуразия Экспер Консалт	Маркетингтік стратегияны жасау, фирманың нарықтық мүмкіндіктерін бағалау, мақсатты нарықтыарды, тұтынушы талғамын талдау
БАҚ түрлеріне мониторинг жүргізу, жарнаманы оқырмандар аудиториясына тиімділігін анықтау	«Gallup Media Asia» Комкон-2 Еуразия BISAM Central Asia «Болжау» ақпараттық талдау орталағы	Жарнама компаниясының жоспарын және стратегиясын жасау. БАҚ рейтингін бағалау. Жарнаманы тиімді таратушыларды таңдау. Жарнамаға салынған салымдардың тиімділігін анықтау
Өнімді зерттеу, сауда маркасын позициялау, ораманы тестілеу, брендтерді жасау, байқау маркетингі	BISAM Central Asia IGM БРИФ Комкон-2 Еуразия Экспер Консалт «Аль-Куат» орталығы	Сауда маркасын позициялау, тауардың тұтынушы талғамына сәйкестігін бағалау, өткізу және тауар қозғалысы стратегиясын жасау
Бөлшек сауданы, өткізу жұйесін, дистрибюцияны зерттеу	BISAM Central Asia БРИФ Amer-Nielsen	Компанияның нарықтағы орнын, бәсекелестер позициясын анықтау, сатуды болжау, дистрибьюция тиімділігін бағалау
Нарықтың даму тенденциялары және сипаттамаларын анықтау	BISAM Central Asia БРИФ Комкон-2 Еуразия	Нарықтың монополизациялану дәрежесін, нарық үлесін, бәсекелестік күрес стратегияларын белгілеу
Басқару консалтингі, өткізу саясатын зерттеу, реинжинериг	IGM	Оңтайлы бизнес-үдерістері, тиімді тауарлық және өткізу саясатын анықтау
Инвестициялық консалтинг және маркетинг, бизнес- жоспар, франчайзингтік схемалар	IGM Экспер Консалт	Бұрынғы бизнесті кеңейту немесе жаңасын құру мүмкіндіктерін анықтау, инветсциялық салымдардың және франчайзингтің тартымды схемаларын жасау
Директ маркетингін, клиенттерді тарту бағдарламасын әзірлеу және жүрізу	AVANPOST «Азия Директ»	Мақсатты тұтынушыларды таңдау, жаңа клиенттерді үйіру, сату көлемін ұлғайту. Өткізуді ынталандыру бағдарламаларын: сауда орындарындағы семпилингтер, промоушн-акциялар дайындау

* «Маркетинг товаров и услуг» журналының мәліметтері бойынша

Маркетинг мақсаты- сатып алушылардың қажеттілігін қанағаттандыруы арқылы сатушылардың пайдасын көбейту.

Кез- келген маркетингтік іс- әрекет басталады:

• аналитикалық- анықтамалық зерттеуден стратегиялық және ағымдық жоспарлау іске- асырылуы ;

• нарыққа жаңа тауар өндіру мен өқткізу программасын әзірлеу;

• өндірушілерден тұтынушыларға дейін тауарды жылжыту каналдарын анықтау;

• жарнама компаниясы құрылады және тауарды нарықта жылжыту шаралары маркетингтің барлық циклінде қолданылады;

Маркетингтік зерттеулер - компанияның басқару шешімдерін дұрыс қабылдау мақсатында, алдына қойған маркетингтік міндеттерге сәйкес ақпарат жинау, өңдеу және мәліметтерді талдау мен қортындыылар ұсыну.

Маркетингті зерттеулердің міндеттеріне мыналар жатады: фирманың нарықтағы позициясын анықтау, оның өткізу және баға саясатын, тауарды нарықта жылжыту мәселелерін бағалау, тұтынушылардың мінез- құлқын зерттеу, олардың талғамдарын анықтау, нарықтың әлеуетті мүмкіндіктерін зерттеу, сатып алушылардың жаңа тауарға деген әсерін, бәсекелестер тауарларын, макроортаны талдау.

Маркетингтік зерттеулер – бұл тұтынушылардың талғамдары мен талаптарын зерттеуге бағытталған фирманың маркетингтік әрекетінің маңызды түрінің бірі. Мұндай зерттеулерді кәсіпорындар маманданған және консалтингтік фирмаларға тапсырыс жасау арқылы немесе өзінің маркетингтік бөлімдерінің күшімен өткізеді.

Маркетингтік зерттеу маркетинг циклінің ең бірінші қадамы, яғни ағымдағы қалыптасқан нарықтық жағдайды білмей, нарық механизімін білмей , маркетингтік басқару іс- әрекетін іске келтіру мүмкін емес.