40. Ақ қаржылық ресурстары, ақша қорлары мен резервтері

Акционерлiк қоғамның жарғылық капиталының ең төменгi мөлшерi және оны қалыптастыру тәртiбi, сондай-ақ оны ұлғайту тәртiбi Қазақстан Республикасының заң актiлерi бойынша 50000 айлық есептік көрсеткіштен кем болмауы тиіс. Аталмыш салым 30 күн ішінде акционерлік қоғамның есеп шотына келіп түседі. Корпорацияның меншікті капиталы - корпорацияның қаржылық тұрақтылыгын, коммерциялық және шаруашылық қызметін қамтамасыз ету үшін құрылган корпорацияның әр түрлі қорлары мен сол сияқты агымдагы қызметінің нәтижесіне байланысты және өткен жылдардагы бөлінбеген пайдасы. Сонымен, казіргі корпорацияның меншікті капиталы мынадай баптар құрайды: • жарғылық капитал; . • резервтік капитал; • қосымша капиталдар; • корпорацияның операциялары бойынша тәуекелдерді төмендету мақсатында құрылган қорлар (резервтер); • бөлінбеген корпорацияның пайдасы. Корпорацияның жарғылық капиталы корпорацияның заңды түлға ретінде міндетті түрде күрылуын жэне өмір сүруінің экономикалык негізін қүрайды. Жарғылық капиталдың төменгі мөлшері Қазақстан Ұлттық банктердің пруденциялық нормативтерімен реттеліп отырады. Корпорацияның жарғылық капиталы, оның күрылтайшыларының қосқан жарналары немесе пайлары сомасынан тұрады. Қазақстанда корпорацияның төмендегідей екі ұйымдык формаларда құрыла алады: • акционерлік банк формасында; • пай қосу арқылы, яғни жауапкершілігі шектеулі серіктестік формасында; Резервтік қор - корпорацияның қызметінде пайда болуы мүмкін зияндардың орнын жабу мақсатында кұрылған қаражат қоры. Сондай-ақ, резервтік қор банктің тұрақты қызмет етуін қамтамасыз етеді. Резервтік кордың шамасы заңды түрде жарғылық капиталға белгілі бір пайыз мөлшерінде, айталық, 25% мөлшерінде құрылатын болса, оның мөлшері жарғылық қормен теңескен жағдайда жарғылық капиталға толығымен аударылады. Қосымша капиталдар - негізгі кұралдардың тозуына байланысты аударылған аударымдар есебінен және белгілі мақсатқа бағытталатын пайданы бөлу нәтижесінде құрылатын қаражаттар. Арнайы қорлар - негізгі қорларды қайта бағалау негізінде, валюталық қаражаттарды қайта бағалау коры, яғни ұлттык валюта мен шетел валюталары арасындағы айырма нэтижесінде курылады. Валюталык каражаттарды қайта бағалау қоры шетел валютасында жарғылық капиталды калыптастыру барысында маңызды. Келесі қорға жекелеген банктік операциялар бойынша тәуекелді төмендету мақсатында құрылатын арнайы резервтер жатады. Мұндай резервтерге: несиелік тэуекелді жабуға жэне бағалы кағаздардың құнсыздануына байланысты құрылған резервтер жатады. Бөлінбеген пайда - акциялар бойынша дивидентті төлегеннен кейін жэне резервтік корға аударғаннан қалған пайданың бөлігін білдіреді. Корпорацияның меншікті капиталын ұлғайту жолдарына мыналар жатады: - корпорация пайдасы; - акциялар шығару; - құрылтайшылар жэне пай косушылар санын арттыру.

41. Стратегиялық, ағымдық және жедел қаржылық жоспар

Қаржыларды жоспарлау кірістер мен шығыстар баланстарын басқару, түрлі қайнар көздерден келетін қаржылық ресурстардың түсу жоспары арқылы, сонымен қатар заттарды қолдануды реттеу арқылы жүзеге асады. Ағымдағы және стратегиялық қаржылық жоспар үшін қаржылық қызмет келесі міндеттерді атқарады:

- Жоспарлаудың обьектісін және түрін анықтау;

- Жоспарланатын мақсатты, ақша қорларының құрылымын реттеп, оларға кіріс пен басқада қаржылық ресурстардың аударылым реттін анықтау;

- Қаржылық жоспарлар құрудың реттін анықтау;

Стратегиялық жоспар маңызды көрсеткіштерді, кеңейтілген қайта өндірісті үрдістері мен прапорцияларын анықтап, мақсатты қойылымдардың жүзеге асуының және инвестициялық стратегиялардың, күтілітін жинақтардың басты түрі болып табылады. Ол кәсіпорынның стратегиялық құпиясын құрайды.

Ағымдағы қаржылық жоспарлау перспективті жоспарлардың негізінде оларды нақтылыу және детальдау жолымен жасалады. Салымдардың әр түрінің қаржыландыру көзімен байланыс жасалыныды. Бұл үшін әдетте, ақша қорларының құрылу жұмсалу сметалары қолданылады. Бұл құжаттар маңызды іс шараларды қаржыландыру жолын бақылау үшін, қорларды толықтырудың оптимальды көздерін таңдау үшін және өз ресурстар салымдарының құрылымы үшін өте қажет.

Қаржылық жоспарлау кезінде салымның әр түрінің немесе аударымдардың қаржыландыру көзімен нақты байланысы жүзеге асады. Бұл үшін қаржылық жоспарға тексеретін (шахматты) кесте құрылады. Онда тігінен қаржылық және оларға теңдестірілген ресурстардың қолдану бағыттары көрсетілсе, көлденен – қаржыландыру көздері яғни қаржылық және оларға теңдестірілген ресурстар. Аталған кесте қаржылық ресурстарда қолданудың мақсатты сипаты анықтаумен қатар кірістер мен шығыстарды баптар бойынша теңдестіріп, ақша қаражаты қорларының резервтерін құруға мүмкіндік береді.