8) Төртұштықтардың а, в, с, d есептеуіштерін (коэффициентін) анықтау. Төртұштықтардың орынбасу сұлбасы (схема).

Төртұштықтардың сипаттамалық кедергілері деп және , кедергілердің жұптары айтылады және ол мына шарттарды қанағаттандыра-ды:

кезінде және кезінде . - ні А – көрсеткіші және БЖ және КТ көрсеткіштері арқылы өрнектесек болады

, , (15.1)

, (15.2)

Симметриялы төртұштықтар үшін .

Төртұштықтарды келісім бойынша қосу

Егер, генератордың ішкі кедергісі -ге тең болғанда, жүктеменің кедергісі (15.2 - сурет) келісілген қосу тәртібі деп айтылады. Келісілген қосу тәртібі сигналдарды тасымалдағанда қолайлы.

15.2 Сурет

Симметриялы төртұштықтың келісімді қосылу тәртібі (15.3 - сурет) ; .

3. Сурет

Төртұштықтың тасымалдану тұрақтысының сипаттамасы.

Төртұштықтың тасымалдану тұрақтысының сипаттамасы қосылу тәртібі бойынша анықталады және тең болады

,

өйткені және осыдан аламыз

Тұрақтының сипаттамалық тасымалдануын былай өрнектеуге болады

А-параметрі және БЖ және КТ көрсеткіштері

, теңдеуіне мынаны қоямыз , аламыз

мұндағы А_кел – сипаттамасы (меншіктілік) төртұштықтың әлсіреуі

А_кел өлшеу бірлігі натурал логарифмдер масштабында непер (Нп) деп белгіленеді. Практикада А_кел –ны децибеллде (дБ) өлшеу керек.

В_кел – төртұштының фазалық тұрақтысы радианда немесе градуста өлшенеді

(15.8)

симметриялық төртұштыныкі

,

, .

9) Периодикалық синусойдалды емес ЭҚК, кернеу және тоқтардың орташа, әсерлік және максималды мәндері.Синусоидальды емес ЭҚК, кернеу, тоқтар Тәжірибеде ЭҚК, кернеу, тоқ азды – көпті болса да синусоидальды емес болады. Ол нақты генераторлар қамтамасыз етпейтінімен байланысты, нақты айтқанда, қисық кернеудің синусоидальды түрі және тізбекте сызықсыз элементтің болуы тоқтың бұрмалауына синусоидальды ЭҚК көзі болса да жаңа шарт туғызады. Радиотехникада, есептеу техникасында периодикалық синусоидальды емес импульстардың генераторы қолданылады.

Жалпы жағдайда синусоидальды емес өлшемдердің өзгеру сипаттамасы периодикалық, жартылай периодикалық және периодикалық емес болуы мүмкін. Осы дәрісте синусоидальды емес периодикалық ЭҚК, кернеуі, тоғы бар тізбектерді ғана қарастырамыз.

Мысал ретінде (13.1, а – сурет) тізбектің кіріс кернеуі синусоидальды болғанда, вольтамперлік сипаттамасы (ВАС) тоқтың синусоидальды емес түрін көрсететін, сызықсыз кедергісі бар тізбек берілген.

13.1 Сурет

Айнымалы периодикалық синусоидалды емес тоқтың орташа әсерлік мәні

Периодикалық тоқтың әсерлік мәні

. (13.2)

Периодты синусоидальды емес тоқты тригонометриялық қатарға сала-мыз және (13.2) кейіптемеге саламыз, түрлендіру-ден кейін мынаны аламыз

. (13.3)

Ұқсас кейіптемелер ЭҚК кернеулерінде де бар

, .