- •Содержание
- •1. Першабытнае грамадства на тэрыторыі Беларусі. Этнагенез беларусаў.
- •2. Узнікненне класавага шматукладнага грамадства на беларускіх землях у іх – першай палове хііі ст. Першыя дзяржаўныя ўтварэнні на тэрыторыі Беларусі: Полацкае, Тураўскае і іншыя княствы.
- •3. Рэлігія і культура на беларускіх землях у іх – першай палове хііі ст.
- •4. Перадумовы фарміравання і ўнутрыпалітычнае становішча Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага ў другой палове хііі–XV ст.
- •5. Знешняя палітыка Вялікага Княства Літоўскага ў другой палове хііі–XV ст.
- •6. Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі ў другой палове хііі – першай палове XVI ст. Аграрная рэформа 1557 г.
- •7. Культура Беларусі ў другой палове хііі – першай палове xvі ст. Уплыў ідэй Адраджэння на развіццё беларускай культуры.
- •8. Фарміраванне беларускай народнасці.
- •9. Утварэнне Рэчы Паспалітай як федэрацыі Кароны Польскай і Вялікага Княства Літоўскага.
- •10. Войны і сацыяльна-палітычныя канфлікты другой паловы XVII–XVIII ст. На тэрыторыі Беларусі.
- •11. Эканамічны заняпад Беларусі ў другой палове XVII – першай палове XVIII ст.
- •12. Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі ў другой палове XVIII ст.
- •13. Падзелы Рэчы Паспалітай. Далучэнне Беларусі да Расійскай імперыі.
- •14. Культура Беларусі ў другой палове XVII–XVIII ст.
- •15. Палітыка царызму на тэрыторыі Беларусі ў канцы XVIII – пачатку XIX ст.
- •16. Вайна 1812 г. На тэрыторыі Беларусі.
- •17. Грамадска-палітычны рух на Беларусі ў пачатку хіх ст. Паўстанне 1830–1831 гг.
- •18. Змена палітыкі самадзяржаўя ў Беларусі пасля паўстання 1830–1831 гг.
- •19. Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі ў канцы XVIII – першай палове хіх ст.
- •20. Асвета і культура Беларусі ў канцы XVIII – першай палове хіх ст.
- •21. Станаўленне буржуазнага грамадства ў Беларусі. Маніфест і “Палажэнні” 19 лютага 1861 г. Асаблівасці зямельнай рэформы ў Беларусі.
- •22. Буржуазныя рэформы 60–80-х гг. Хіх ст. І асаблівасці іх правядзення ў Беларусі
- •23. Развіццё капіталістычных адносін у прамысловасці і сельскай гаспадарцы Беларусі ў другой палове хіх ст.
- •24. Паўстанне 1863–1864 гг. У Польшчы, Літве і Беларусі. К. Каліноўскі – кіраўнік рэвалюцыйна-дэмакратычнай плыні.
- •25. Сялянскі і рабочы рух Беларусі ў другой палове хіх ст. Народніцкія гурткі. Пачатак прапаганды марксізму.
- •26. Фарміраванне беларускай нацыі.
- •27. Культура Беларусі ў 60–90 гг. Хіх ст.
- •28. Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі ў пачатку хх ст. Сталыпінская аграрная рэформа.
- •30. Першая сусветная вайна (1914–1918 гг.). Падзеі ў Беларусі падчас вайны ў 1914 – да лютага 1917 гг.
- •31. Лютаўская буржуазна-дэмакратычная рэвалюцыя 1917 г. І Беларусь (сакавік – кастрычнік 1917 г.).
- •32. Беларускі нацыянальны рух пасля падзення самаўладдзя.
- •33. Культура Беларусі ў пачатку хх ст.
- •34. Кастрычніцкая рэвалюцыя 1917 г. Устанаўленне Савецкай улады ў Беларусі.
- •35. Беларускі нацыянальны рух пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі. Абвяшчэнне Беларускай Народнай Рэспублікі.
- •36. Утварэнне Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі.
- •37. Сацыяльна-эканамічныя пераўтварэнні на савецкай частцы тэрыторыі Беларусі ў 1918–1920 гг. Палітыка “ваеннага камунізму”.
- •38. Савецка-польская вайна на тэрыторыі Беларусі. Вынікі Рыжскага міру (1921 г.) для Беларусі.
- •39. Новая эканамічная палітыка ў бсср.
- •40. Прамысловасць бсср у 20–30-я гг. Індустрыялізацыя: сутнасць і вынікі.
- •41. Сельская гаспадарка бсср у 20–30-я гг. Калектывізацыя: сутнасць і вынікі.
- •42. Грамадска-палітычнае жыццё бсср у 20–30-я гг. Палітыка беларусізацыі.
- •43. Палітычныя рэпрэсіі 30-х гг. У бсср.
- •44. Культурнае жыццё бсср у 20–30-я гг.
- •45. Беларускае замежжа ў 20–30-я гг. Хх ст.
- •46. Заходняя Беларусь у складзе Польскай дзяржавы.
- •47. Другая сусветная вайна (1939–1945 гг.). Уключэнне За-ходняй Беларусі ў склад бсср.
- •48. Нападзенне Германіі на ссср. Абарончыя баі ў Беларусі і ўстанаўленне акупацыйнага рэжыму.
- •49. Разгортванне партызанскай барацьбы супраць акупантаў у Беларусі.
- •50. Вызваленне Беларусі ад нацысцкай акупацыі.
- •51. Удзел беларускага народа ў разгроме нацысцкай Германіі і мілітарысцкай Японіі. Страты Беларусі ў час Другой сусветнай вайны.
- •52. Бсср у 1946–1952 гг. Аднаўленне і далейшае развіццё народнай гаспадаркі. Грамадска-палітычнае жыццё.
- •54. Беларусь у 50-я – першай палове 80-х гг. Гаспадарчыя рэформы і іх абмежаванасць.
- •55. Бсср у другой палове 80-х – пачатку 90-х гг. Супярэчнасці ў грамадска-палітычным і эканамічным жыцці.
- •56. Бсср на міжнароднай арэне ў 40–80-я гг.
- •57. Культурнае і духоўнае жыццё бсср у другой палове 40-х–80-я гг.
- •58. Шляхі станаўлення суверэннай Рэспублікі Беларусь. Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь 1994 г. (са змяненнямі і дапаўненнямі). Станаўленне прэзідэнцкай палітычнай сістэмы.
- •59. Беларусь і сусветнае супольніцтва. Яе адносіны з снд і Расійскай Федэрацыяй.
- •60. Пошукі шляхоў выпрацоўкі эканамічнай палітыкі Рэспублікі Беларусь.
- •61. Культурнае і духоўнае жыццё сучаснай Беларусі.
1. Першабытнае грамадства на тэрыторыі Беларусі. Этнагенез беларусаў.
Первобытное общество на территории современной Беларуси, как и на территории других стран, прошло в своем развитии каменный, бронзовый и железный века. Каменный век делится на палеолит (древний каменный век), мезолит (средний каменный век) и неолит (новый каменный век). Палеолит, в свою очередь, подразделяется на ранний, средний и поздний. Каменный век по времени соответствует существованию первобытного общинного стада и расцвету родового общества.
Первые люди на территории Беларуси появились 100 – 40 тыс. лет тому назад, т.е. в среднем палеолите. Вещественные подтверждения этому найдены близ Светиловичей на Гомельщине, деревень Клеевичи Костюковичского и Обидовичи Быховского районов Могилевской области.
На территории Беларуси (около деревень Бердыж Чечерского района и Юровичи Калинковичского района) открыты позднепалеолитические стоянки человека, возраст которых 26-24 тыс. лет. Здесь найдены кремневый инвентарь, кости мамонта, дикой лошади, быка, шерстяного носорога, бурого медведя, северного оленя. Люди жили материнско-родовой общиной. Они совместно занимались охотой, рыболовством, собирательством. В эпоху мезолита, которая для нашей территории датируется IX – V тысячелетиями до н.э., с юга, главным образом по бассейнам рек, происходило дальнейшее заселение нынешней территории Беларуси. С конца V – начала IV тысячелетия до н.э. началась неолитическая эпоха, которая продолжалась более 2 тысяч лет. В Беларуси известно свыше 600 неолитических стоянок, обнаруженных в бассейнах Припяти, Сожа, Немана. Небольшие поселения состояли из наземных и полуземляных жилищ. Совершенствовались орудия труда. Появились шлифовка, сверление, топоры, долота. Изготавливалась глиняная посуда.
К концу III тыс. до н.э. на севере Беларуси появляются племена угро-финов, которые начали заниматься земледелием и животноводством. К концу II тыс. н.э. на территорию Беларуси стали проникать индоевропейцы – многочисленные племена скотоводов-кочевников, которые жили первоначально в Малой Азии. Во время расселения на территории Европы, в результате смешения индоевропейцев с местными племенами возникли три народа – германцы, славяне и балты. Балтские племена начали постепенно осваивать на рубеже III и II тысячелетия до н.э. территорию Беларуси. На юге и юго-востоке балты граничили со скифами, сарматами, на севере и северо-востоке их соседями были фино-угрские племена, на западе – славяне и германцы.
В начале II тысячелетия до н.э. наступил бронзовый век, который продолжался полтора тысячелетия. Новая эпоха принесла изменения в развитие хозяйства. Земледелие и скотоводство становятся ведущими занятиями людей. Более распространенными стали прядение и ткачество. С появлением и становлением производящих видов хозяйства, родовая община трансформируется.
В VII веке до н.э. на территории Беларуси начался железный век. Это был переворот в истории человечества. Происходят существенные изменения в хозяйственной деятельности, этническом составе населения, общественных отношениях и мировоззрении людей. В железном веке территорию Беларуси заселяли племена, которые ученые относят к разным археологическим культурам и выделяют по особенностям возведения жилищ, погребального обряда, по форме и орнаментации посуды, украшениям, месторасположению поселений и т.д. Юго-восток Беларуси и прилегающую часть современной Украины занимала милоградская культура (VII – III вв. до н.э. от названия деревни Милограды Речицкого района Гомельской области). Памятники представлены неукрепленными (селища) и укрепленными (городища) поселениями. У них хорошо была развита обработка железа и бронзы. Умерших хоронили в курганах или грунтовых могилах по обряду трупосожжения. Население жило на городищах, в больших наземных жилищах. На восток от культуры штриховой керамики выделяются группы памятников под названием днепро-двинской культуры (VIII в. до н.э. – IV –V вв. н.э.).
В V – II вв. до н.э. на территории Беларуси сложились племенные объединения ятвягов и дайнова (на западе Беларуси), литва (на севере), голядь и летыгола (на востоке). С запада на территорию Брестской области переселились позднелужицкие племена восточно-поморской культуры. Некоторые исследователи считают их первыми славянами на Беларуси. В ряде случаев население различных культур смешивалось.
Таким образом, балтский период истории Беларуси – это время распространения на белорусских землях индоевропейцев с их основными занятиями – земледелием и скотоводством, время ассимиляции неолитического населения. Местное население постепенно трансформируется в индоевропейцев-балтов, одновременно оказывая определенное влияние на их язык и культуру.