11. Қолданылатын әдебиеттер тізімі

Негізгі:

1. ҚР ұлттық валютасын енгізу туралы. Қазақстан Президентінің 1993 жылдың 12 қарашасандағы жарлығы

2. «ҚР ақша жүйесі туралы» 1993 жылдың13 желтоқсаныныдағы ҚР Заңы

3. «ҚР Ұлттық банкі туралы» ҚР Президентінің Заң күші бар 1995 жылдың 30 наурызындағы жарлығы

4. «ҚР банктер және банктік қызмет туралы» ҚР Президентінің заң күші бар 1995 жылдың 31 тамызындағы жарлығы

5. «Төлемдер мен ақша аудару туралы» ҚР 1998ж 26.06 Заңы

6. «ҚР-ғы вексель айналысы туралы» ҚР-ның 1997ж 28.04 Заңы

7. «Бағалы қағаздар туралы» 2003ж. 2.07 Заңы

8. «Валюталықреттеу және валюталық қадағалау туралы» 2005ж. 13.06 ҚР Заңы

9. «Ұлттық ваютаның айырбас бағамының саясаты туралы»1998ж. Сәуірдегі ҚР үкіметінің №30 қаулысы

10. Қазақстан Республикасында ұлттық валютаны енгізу туралы” ҚР президентінің заң күші бар жарлығы \\ 12.11.1993 ж.

11. ҚР экономикасын қысқа мерзімді несиелеу тәртібі. Ұлттық банк басқармасының 1994ж. 11.02 №4 қаулысы

12. ҚР территориясындағы чектерді пайдалану тәртібі 2006ж. 28.08 №157 қаулысы

13. Пруденциалдық нормативтер туралы ереже ҚР ҰБ басқармасының 2006ж.28. 8 №175 қаулысы

14. Екінші деңгейлік банктердің кассалық операцияларды жүргізу ережелері ҚР ҰБ басқармасының 2001ж. 20.04 №115 қаулысы

Қосымша:

1. Ақша несие банктер. Оқулық. \ Ғ.С Сейтқасымов, Алматы Экономика, 2001 ж.

2. Мақыш С.Б . Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. Алматы . Издат.- маркет . 2004 ж.

3. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктердің операциялары. Оқу туралы. Алматы Издат- маркет –2004 ж .

4. Көшенова Б.А. Ақша, несие банктер, валюталық қатынастар. Алматы. Экономика –2000 ж .

5. Г.С. Сейткасымов Ақша, Несие, Банктер. // Алматы, Экономика 2005ж.

6. Банковское дело Под. Ред Г.С Сейткасымова \\ Алматы “Қаржы- Қаражат” 1998 ж.

7. Банковское дело Под. Ред. О.И Лаврушина \\ Москва “Финансы и статистика” 1998ж .

8. Деньги, кредит, банки Под.ред. Г.С Сейткасымова \\ Алматы “Экономика ”1998ж.

9. Финансы. Денежное обращение. Кредит. Под. Ред. Л.А Дробозиной. Москва Финансы,ЮНИТИ,1997ж.

10. Долан Э.Дж. и др.. Деньги, банковское дело и денежно-кредитная политика \\ Москва- Санк-Петербург 1993.

11. Е.Б. Ширинская Операции коммерческих банков и зарубежный опыт \\ Москва “Финансы и статистика” –1993.

12. Общая теория денег и кредита Под.ред. Е.Ф. Жукова \\ Москва;Банки и биржи,1995.

13. О.М. Маркова и др. Коммерческие банки и их операции \\ Москва; Банки и биржт,1995.

14. Афонина С. Электронные денги. Оқу құралы- СПБ 2001ж

15. Валютные отношения. Ю.Ф. Сименовтың оқу құралы – М. Финансы и статистика 2002ж.

16. Саниев М.С. Ақша, несие, банктер Оқу құралы Алматы қаржы және статистика институты

17. Денгьги,кредит, банки Оқулық В.В. Ивнов, Б.И. Соколов, М-Проспект-2006ж.

18. Ескараев О.Қ.Қазақстан Республикасының нарығын мемлекеттік реттеу. Оқулық. 2007ж

19. Умбеталиев А.Д. и др. Салык жане салык салу, 2006ж.

13. Глоссарий

Андеррайтер – бағалы қағаздар рыногының брокерлік -диллерлік қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар және эмитенттке эмиссиялық бағалы қағаздарды шығару мен орналастыру жөнінде қызмет көрсететін кәсіби қатысушы.

Брокер – бағалы қағаздар рыногының клиенттің тапсырмасы бойынша, соның есебінен және мүдделерін көздеп, эмиссиялық бағалы қағаздармен мәмілелер жасайтын кәсіби қатысушы

Бағалы қағаздардың қайталама рыногы – орналастырылған бағалы қағаздардың айналысы процесінде бағалы қағаздар рыногының субъектілері арасында қалыптасатын құқықтық қатынастары

Бағалы қағаздарды ұстаушы – бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімі жүйесінде немесе нақтылы ұстауды есепке алу жүйесінде тіркелген және бағалы қағаздар бойынша құқықтары бар тұлға.

Валюта нарығы – валюталық мәмілелер бекітілетін, яғни, бір елдің валютасы екінші елдің валютасына белгілі бір атаулы құны бар валюта бағамы бойынша айырбаста­латын нарық. Валюта – мемлекеттің заңды төлем құралы ретінде қабыл­данған ақша құралы немесе қолма-қол ақша және қолма-қол ақшасыз формаларындағы құнның, банкнот, қазынашы­лық билет және тиын, оның ішінде бағалы металдардан жасалған тиын (айналыстағы ақшалай бірліктерге айырбас­талатын, айналыстан алына­тын) түріндегі құнның ресми стандарты, сондай-ақ, шоттар­дағы, оның ішінде, халықара­лық ақшалай немесе есеп айы­рысу бірліктеріндегі қаражат.

Валюта бағамы екі ақшалай бірліктің айырбасталу арақа­тынасын білдіреді немесе ол (валюта бағамы) басқа елдің ақшалай бірлігінде тұлғалан­ған бір ақша бірлігінің бағасы ретінде болады.

Валюталық алып-сатарлық – валюталық мәмілелерден ба­рынша пайда алу мақсатында валюталардың алдағы кезең­дегі бағаларын ойнату.

Валюталық своп – келісілген бағам бойынша немесе кейін кері айырбасталатын.

Валюталық тепе-теңдік – валю­талық бағамның негізі болып табылатын екі валютаның ара­сындағы заңмен белгілен­ген арақатынас.

Валюталық шектеу – валю­тамен, алтынмен және басқа да валюталық құндылық­тар­мен жүзеге асырылатын опе­рацияларды шектеуге ба­ғыт­талған заңмен немесе әкімші­лік жолмен белгілен­ген шара­лар мен нормативті ережелер­дің жиынтығы.

Валютаның бағасын белгілеу – бұл елдер арасында валюта бағамын анықтауды ұйғарады. Осының негізінде айырбас­талатын екі ақшалай бірліктің арақатанасы белгіленеді.

Валютаның құнын белгілеу – валюта бағамын таңдап алын­ған нарықтық тетіктердің не­гізінде анықтау.

Девальвация – тіркелген валюта бағамы жүйесінде орталық банктің ұлттық валюта баға­мын төмендету жөніндегі қау­лысы.

Дисконттық саясат – валюта бағамы мен төлем балансын реттеу үшін орталық банктің есептік мөлшермелерді өзгер­тетін саясаты.

Делистинг – бағалы қағаздарды сауда саттықты ұйымдастырушының тізімінен уақытша немесе тұрақты шығарып тастау.

Депонент – орталық депозитарийдің клиенті болып табылатын ұйым.

Депозитке салу – орталық депозитарийдің депоненттерімен олардың клиенттерінің қаржы құралдарын есепке алуы.

Дефолт – эмиссиялық бағалы қағаздар және өзгеде пайда табу бойынша міндеттемелер.

Диллер – бағалы қағаздар рыногының ұйымдастырылған бағалы қағаздар рыногында баға белгілеуді ұсыну және оларды бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау арқылы өз мүдделерін көздеп және өз есебінен эмиссиялық бағалы қағаздармен және өзгеде қаржы құралдарымен мәмілелер жасайтын кәсіби қатысушысы.

Евровексель – евродоллардағы қысқа мерзімді облигация.

Евронесие – бұл негізінен бір­лестірілген евронесие, яғни, қарыз алушының банктердің синдикатымен құрылған не­сиеден евродолларда алатын несиесі.

Еврооблигация (евробонд) – шетелдік қарыз алушылардың (эмитенттердің) өтініші бо­йынша халықаралық банк синдикаттары (консорциум­дары) шығаратын борыштық құнды қағаздар.

Қосарлы валюта нарығы – тір­келген және құбылмалы ба­ғамдарының режимдері ара­сындағы орташаланған жағ­дайды білдіреді.

Кросс-бағам – бұл валюта мәмілесінің қатысушылары үшін бірде-біреуі ұлттық бо­лып табылмайтын екі шетел­дік валютаның белгіленген

Өкілетті банк – банк туралы заңдарда қарастырылған опе­рацияларды жүргізуге орта­лық банктің лицензиясын ал­ған, валюталық операция­лар­ды, оның ішінде, клиенттің тапсырмасы бойынша жүзеге асыратын екінші деңгейдегі банк

Лаг – уақытша аралық. Бұл аралықта ақша массасының өзгеруі бағалар мен тариф­тердің тиісті өзгерісін ту­дырады

Листинг – қор биржасының сауда жүйесінде эмиссиялық бағалы қағаздарды айналысқа жіберу рәсімі

Левередж – эмитенттің міндеттемелері мен өз капиталы мөлшерлерінің арақатынасы

Кастодиан – бағалы қағаздар нарығының қаржы құралдарының және клиенттер ақшасының есебін алуды және олар бойынша құқықтарды растауды, клиенттердің құжатты қаржы құралдарының сақталуы жөнінде өзіне міндеттемелер қабылдай отырып оларды сақтауды жүзеге асыратын кәсіби қатынасы

Сатушының бағамы – бұл ба­ғам. Ол бойынша резидент-банк ұлттық валютаға шетел­дік валютаны сатады.

Сатып алу қабілетінің бірдей­лігі – теория. Бұл тео­рияға сәйкес әр түрлі елдерде өнді­рілсе де бір валютада тұлға­ланған, өзара алмасты­рыла­тын тауарлардың бағасы ұзақ мерзімді кезеңде бірдей болуы керек.

Сатып алушының бағамы – бұл бағам. Ол бойынша резидент-банк ұлттық валю­таға шетел­дік валютаны сатып алады.

«Спот» валюта операциясы – мәмілені ресімдеу сәтінде немесе 48 сағаттың шегінде (ішінде) қолма-қол валютаны пайдаланумен жүзеге асыры­латын операция.

Тіркелген валюта бағамы – валюта бағамының ресми бел­гіленген арақатынасы. Онда орталық банк валюта бағамын тіркейді әрі оның деңгейін өзгеріссіз сақтау міндеттеме­сін өз мойнына алады.

Тіркелген тұлға – бағалы қағаздарды ұстаушылар тізімі жүйесінде немесе нақтылы ұстау есебі жүйесінде жеке шоты бар тұлға

«Форвард» валюта операциясы – банктердің немесе қаржы­лық компаниялардың келісім­шарт негізінде телефон немесе телекс бойынша жүргізілетін биржадан тыс мерзімді валю­талық мәміле. Форвард опера­циясы биржада фьючерлік жә­не опциондық операция­лары­мен баламалы түрде жүргізі­леді

Мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаз – қарыз алушы ҚР Үкіметі, жергілікті атқарушы орган немесе ҚР Ұлттық банкі алатын қарыз алуға қатысы жөнінен ұстаушының құқықтарын куәландыратын эмиссиялық бағалы қағаз.

Қаржы құралы – қаржы рыногының Қазақстан Республикасының аумағында айналысқа жіберілген бағалы қағаздары(туынды бағалы қағаздарды қоса алғанда) мен өзге де активтері

Қаржы нарығы – қаржы қызметін көрсету мен тұтынуға және қаржы құралдарының айналысына байланысты қатынастардың жиынтығы

Қор биржасы – акционерлік қоғамның ұйымдық-құқықтық нысанында құрылған, осы сауда-саттықты ұйымдастырушының сауда жүйесін пайдалана отырып, оларды тікелей жүргізу арқылы сауда-саттықты ұйымдық және техникалық жағынан қамтамасыз етуді жүзеге асыратын заңды тұлға.

13. Білімді бағалау бойынша ақпарат

Аттестация бағалары мен аттестациялық рейтинг баллдарының сәйкестілігі келесі кесте негізінде анықталады.

Кредиттiк жүйе		Оқу пәнiн игеру дәрежесi %	Студенттер рейтингi		Дәстүрлi жүйе бойынша қойылатын баға
сандық баға	әрiптiк баға		60 балдық ЖКИсем максимальдық семестрлiк рейтингi	40 балдық ЖКИемт максимальдық қорытынды рейтингi
4,0	А	95-100	57-60	38-40	5-«өте жақсы»
3,67	А-	90-94	54-56	36-37
3,33	В+	85-89	51-53	34-35	4-«жақсы»
3,0	В	80-84	48-50	32-33
2,67	В-	75-79	45-47	30-31
2,33	С+	70-74	42-44	28-29	3-«қанағат»
2,0	С	65-69	39-41	26-27
1,67	С-	60-64	36-38	24-25
1,33	D+	55-59	33-35	22-23
1,0	D	50-54	30-32	20-21
0	F	0-49	0-29	0-19	2-«қанағатсыз»

Дайындаған: Шамишева Н.К., Сулеева Е.А.

16