Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Даклад Наскова.doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.04.2025
Размер:
197 Кб
Скачать
☆

3. Імёны нашай краіны

Беларускі іменаслоў складаецца з самабытных форм, запазычанняў з розных моў (лацінскай, грэчаскай, старажытнаяўрэйскай і інш.). Апошнія асабліва інтэнсіўна ішлі з грэчаскай і лацінскай.

3.1. Запазычанні з грэчаскай мовы

Аксён – імя мае значэнне ‘які расце’.

Алена – ад слова геліас – сонца або залітая святлом прастора. Святлявым дзяўчынкам у Грэцыі давалі імя Гэленас.

Аляксандр, Алесь. Імя ўтворана з двух слоў: алекса – абаронца і анэр – мужчына.

Аляксей – ад слова алекса – абаронца.

Анатоль – ад слова анатоле, што азначае ўсход. Так у Грэцыі называлі тых, хто прыходзіў з усходу, з вобласці Анатолія, што ў Турцыі.

Андрэй – смелы, мужны.

Анікей – непераможны.

Анісім – карысны.

Антон – які ўступае ў бой, праціўнік.

Аркадзь – жыхар Аркадзіі, пастух, селянін.

Арцём – ад слова артэмес – непашкоджаны, здаровы, дасканалы, бездакорны.

Архіп – уладар коней.

Афанасій – бессмяротны.

Васіль – цар, кіраўнік, уладар.

Вераніка – з двух слоў: веро – несці і ніке – перамога, цалкам азначае носьбітка перамогі.

Генадзь – высакародны.

Грыгоры, Рыгор, Грышка – ад слова грэгорыо – быць бадзёрым, пільным, не спаць.

Дзмітрый – імя пайшло ад Дземетры, багіні земляробства.

Дзяніс – які прысвечаны Дыёнісу, богу віна, этычнага натхнення і вясёлых гулянак.

Кацярына – ад грэчаскага катарыас, што значыць чысты, незаплямлены.

Кірыл – імя мае значэнне ‘пан, валадар; сонца’.

Кузьма – упрыгажэнне.

Ларыса. У Грэцыі словам ларыс называюць марскую птушку – чайку.

Леў – пайшло ад назвы жывёлы леў.

Леанід – мае значэнне “падобны да льва”.

Макар – блаславёны, які адчувае шчасце.

Мікалай – пераможца народаў.

Мікіта – ад слова ніке – перамога. У імені заложана надзея, што навароджаны стане пераможцам.

Пятро, Пётра, Пятрусь – ад слова петра – моцны, як камень, каменная глыба, скала, уцёс.

Радзівон – ружовы.

Тарас – ад слова тарасо – бянтэжыць, трывожыць, прыводзіць у стан няўрымслівасці.

Ціхан – імя мае значэнне ‘выпадак, лёс, шчасце’.

Яўген – высакародны, з добрага роду.

3.2. Запазычанні з лацінскай мовы

Віталь – ад слова віталіс, што значыць жыццёвы, жыццём народжаны.

Максім. Вельмі пашыранае імя, утворанае ад слова максімус, што значыць найбольшы, найвышэйшы, найвялікшы.

Наталля, Наташа – ад слова наталіс – родная, не чужая, бо былі ў сям’і і чужыя, прыёмныя, не адной маці дзеці, а розных. Каб адрозніць родных, давалі імя Наталля.

Раман – значыць рымскі, рымлянін, жыхар Рыма.

3.3. Запазычанні са старажытнаяўрэйскай мовы

Адам – мае біблейскае паходжанне ад старажытнаяўрэйскага слова хаддам, што значыць першы чалавек.

Ганна. Ханна (гучыць так па-яўрэйску) утворана ад слова хен (ген), што значыць статная, мілая з выгляду, грацыёзная.

Елізавета, Лізавета. Імя Элізэба абазначае – бог – мая клятва; богам клянуся.

Іван, Янка, Ян. Імя Іоханан азначае – Яхве (бог) змілаваўся.

Спачатку гэтае імя пазычылі грэкі ў выглядзе Іаанніс, у стараславянскую мову прыйшло з грэчаскай мовы як Іаан, з яе ў беларускую як Янка, Ян, а ў рускую – Іван.

Тамара. У аснове імя ляжыць назва фінікавай пальмы, што на іўрыце завецца фамар, тамар. Давалі такое імя стройным дзяўчынкам.