33. Р.Барадулін

Не толькі абаронца духоўньк скарбаў бел. Народа, але і іх перастваральнікам, слова якога іпчодра чэрпае з пагаыска-язьшіцкіх каранёў, мае магічную сілу ўздзеяння. Лірык, ліра-эпік, ліра-сатырык, публіцыст, эсэіст.

Выпрабоўвае патэнцыял бел.мовы. Грамадзянскі пафас. Кароль метафары, вобразнага мыслення. Багацце і непаўторнасць, разнастайнасць сродкаў паэзіі тут невычэрпныя. Б паказаў невьгаэрпныя магчымасці роднай мовы, яе гукавой прыроды. Перакладчык..

«Трьпсірый» і «Біблейскія балады» Р.Барадуліна. Адзначаючы сугучнасць пазіцыі Р.Барадуліна з галоўньмі запаветам хрысціянства - блізкасць і даступнасць кожнаму Слова Божага - Штэйнер І.Ф. заўважае такую істотную акалічнасць, як «незвычайную адпаведнасць хрысціянскіх ідэалаў нацыянальнаму духоўнаму вобліку беларусаў з іх талерантнасцю, цярпімасцю, надзеяй, любоўю».: Цяжка з гэтым не пагадзіцца: нездарма ж на нашай зямлі гэтак утульна пачуваецца прадстаўнікам розных канфесій, не толькі хрысціянскіх, але і мусульманскіх, і іўдзейскіх. Ацэнка «Трыкірьпо» Р.Барадуліна вучоным надзвычай высокая, Штэйнер І.Ф. вызначае яго як «выключную з'яву ў духоўным жыцці беларусаў»: «Для нацыяналыіа паэзіі яна роўнавялікая «Вянку» М.Багдановіча пачатку XX стагодцзя».У другой сваёй кнізе «Рунець, красаваць, налівацца» Р. Бара-дулін разгарнуў біяграфічны мастацкі летапіс свайго пакалення. Адкрыўся новы ракурс бачання падзей, якія працялі ўражлівае, дзяцінна-трапяткое сэрца. Такога ракурсу не ведала паэзія ста-рэйшых майстроў слова, а таксама многіх паплечнікаў-пабрацімаў з суседне-блізкіх рэспублік. Гэта была паэзія дэталей, канкрэтна адчувальных рэалій, што станавіліся пад яго пяром мастацкімі сведчаннямі. Па сутнасці, гэта тэма распачалася яшчэ ў першым зборніку, дзе быў змешчаны верш «Бацьку», які напісаны з тым балючым перажываннем сына, які з года ў год, пачынаючы з с.орак чацвёртага, выглядаў на ваенных дарогах свайго бацьку: аніяк не хацеў верыць у сваё сіроцтва, у лёс «бязбацькавіча». Так доўга, з нейкай упартай надзеяй умеюць чакаць хіба яшчэ нашы мацяркі сваіх сыноў.

Воблік эпохі, яе жывыя рысы выразна адлюстраваліся ў адной з першых паэм Р. Барадуліна — «Матчына хата». Яна пераклі-каецца з напісанай тады ж, на пачатку 60-х, паэмай «Куліна». 1 першую, і другую родняць любоўна выпісаны вобраз маці, але ўзнімаюць яны, па сутнасці, розныя пласты жыцця. «Куліна» — твор з выразнай скіраванасцю ў тагачасныя надзённыя прабле-мы. Паэма «Матчына хата» — лірычны бытапіс пра цяжкія пас-ляваенныя гады. Паэма непасрэдна прымыкае да тых вершаў, аб якіх ішла гаворка вышэй. Болыл таго, разам яны — вершы і па-эмы — складаюць у нашым уяўленні адно шырокае ліра-эпічнае палатно, на якім пісалі агнём і жалезам вайна, пасляваенная раз-руха, натруджаныя рукі нашых мацярок і ўсіх, хто ўзяўся за ад-будову Бацькаўшчыны.

У 1968 г. Р. Барадулін напісаў адну з вяршынных сваіх паэм — «Блакада». Твор — з ліку шэдэўраў сучаснага беларускага ліра-

эпасу. Тры кругі, якія структурна робіць паэма («Блакада цяр-пення», «Блакада маўчання», «Блакада сэрца»), — нібы кругі пекла. Па трагедыйнасці гучання гэты твор у тым жа радзе, што і кніга «Я з вогненнай вёскі...» А. Адамовіча, Я. Брыля, У. Калес-ніка. У ім — тая ж жахлівая споведзь сведак, ахвярных удзель-нікаў ваенных падзей, дэталёвае ўзнаўленне жудасных карцін асабіста спазнанага, перажытага. Насычэнне дэталямі — метафа-рычнае, згушчанае; што ні радок — уражлівы вобраз. Выбухо-васць вобразаў — з развіцця блакадных пакут. Асаблівасць іх во-бразнага ўзнаўлення ў тым, што яны «перачытваюцца» ўражлі-вымі вачыма пакалечанага маленства, вачыма незагойнай памяці.

Этап, які склалі паэтычныя кніжкі Р. Барадуліна «Рум» (1974), «Абсяг» (1978), «Белая яблыня грому» (1979), «Вечалле» (1980), аказаўся не дужа спрыяльным для далейшага ўзыходжання ў творчасці. Яго «лінія перамены дат», напаткнуўшыся на застой-ныя часы, зазнала перапады, трывожныя зломы, нібы кардыягра-ма зняможанага сэрца. Памяць вайны не хацела, па-ранейшаму, адпускаць яго. Пісаліся вялікія нізкі вершаў — з таго ж вогнен-нага мацерыка маленства. Але не з'яўляліся роўныя, напрыклад, з «Палатай мінёраў», «Бацьку» або з «Блакадай».