5. Фанетычная ciстэма беларускай мовы. Асноуныя нормы беларуcкага лiтаратурнага вымаулення.

Мілагучнасць беларускай мовы грунтуецца на яе ўнутраных асаблівасцях, абумоўлена ў першую чаргу яе фанетычнай сістэмай

Улучае 6 галосных і 39 зычных гукаў. Часам да іх далічваюцца 9 падоўжаных адмен зычных гукаў, якія могуць выконваць фаналагічную функцыю. Некаторыя аўтары залічваюць у асноўны гукавы склад толькі 32 зычныя гукі, а 7 зычных азначаюць як рэдкія.

6. Закон асiмiляцыi у беларускай арфаэпii. Акцэнталогiя.

Арфаэпія – правілы літаратурнага вымаўлення.

Вусная мова займае даволі значнае месца ў жыцці людзей. Яна абслугоўвае не толькі бытавыя зносіны, але і навуку, інфармацыйную сферу. Яна гучыць з экрана тэлевізара, са сцэны тэатра, на сходах, нарадах і г. д. Кожнаму чалавеку даводзіцца казаць больш, чымся пісаць. Бываюць дні, калі мы ані разу не бярэм у рукі алоўка ці асадкі, але наўрад ці прыгадаем дзень, каб не давялося размаўляць. Таму зразумела, якое вялікае значэнне для кожнага чалавека мае арфаэпія. Правільнае літаратурнае вымаўленне спрыяе лёгкаму засваенню пачутай думкі, лепшаму паразуменню з суразмоўцам. Звярніце ўвагу, калі чалавек фанетычна правільна гаворыць, мы гэтага як бы і не заўважаем, і ўсю ўвагу скіроўваем на сэнсавы бок маўлення, і наадварот, любое парушэнне вымаўленчай нормы засяроджвае нашу ўвагу на знешнім баку выказвання, і тым самым мы горш успрымаем і разумеем тое, што чуем, цяжэй пранікаем у сутнасць думкі. Гэта відавочна. Тым не менш, мы не заўсёды надаем належнае значэнне гэтаму баку мовы.

Асіміляцыя – прыпадабненне ў маўленні гукаў аднаго тыпу ў межах слова ці словазлучэння.

7.Нацыянальная адметнасць беларускай лексiкi. Асноуныя лексiчныя пласты.

Паводле паходжання:

1. Уласна-беларуская лексiка: 2)запазычаныя словы:

-агульна-славянскiя словы; (лес) - запаз. са славянскiх моу (маёнтак)

-усходне-славянскiя словы (галка, каршун) -запаз. з неславянскiх моу (ганак)

-уласна-беларускiя словы (шпалеры, калiва)

Другi падыход з пункту гледжання абмеж. словаужывання:

- агульнаужывальныя словы

- канцэлярызмы

-тэрмiны- прафiсiяналiзмы

-дыялектныя словы

-пазанарматыуная лексiка

- жарганiзмы

7. Беларуская тапанiмiка.

Тапанiмiка раздзел у анамастыцы вывучаючы паходж. Назвау населенных пунктау.

- легенды i паданнi

-гiдронiмы ( назвы рэк i азёр)

-назвы татэмных жывёл i раслiн ( воук, дуб, бяроза)

-род заняткау людзей(ковалi)

-назвы прадметау побыта ва ужытку

-назвы свойскiх жывёл i птушак

-ландшафтныя i геаграфiчныя умовы (Горкi)

-уласныя iмены дюдзей

-сац.гiстарычныя з”явы

8. Прафiсiйныя беларускiя выразы. Памылкi пры перакладзе фразеалагiзмау.

Асноуная памылка-даслоуны пераклад. Трэба шукаць сэнсавыя адпаведнiкi.

Асн.крынiцы паходжання фразеалагiзмау:

-народна-жыццёвы вопыт

-Бiблiя

-лацiнская мова

-запазыччанне з iншых моу

9. Спецыяльная лексiка: тэрмiны I прафесiяналiзмы.

тэрмі­налогія — гэта сістэма, звёнамі якой з’яўляюцца тэрміны і ўнутры якой яны займаюць сваё пэўнае месца. Немагчыма вы­кінуць тэрмін з сістэмы, не парушыўшы яе цэласнасць. Акрамя пералічаных вышэй якасцей, якімі павінен валодаць тэрмін, неабходна адзна­чыць такія, як адсутнасць дублетаў, магчымасць утвараць вытворныя словы і інш.

Ад тэрмінаў неабходна адрозніваць прафесіяналізмы — словы, якія сустракаюцца ў мове прадстаўнікоў пэўнай прафесіі: пчаляроў, акцёраў, чырвонадрэўшчыкаў, плытагонаў, цесляроў і інш. Некаторыя назвы разнастайных прылад працы, дзеянняў, асаблівасцей вырабаў не выходзяць за межы прафесіянальнай мовы і не становяцца афіцыйнымі назвамі як тэрміны. Напрыклад, у мове рыбакоў існуюць назвы розных прылад для лоўлі рыбы: бучы, таптухі, кашалі, крыгі. У залежнасці ад прызначэння цесляры адрозніваюць розныя віды гэбляў: гарбач, калёўка, штап.

У сучасным беларускім тэрміназнаўстве, як адзначаюць вучоныя, намеціліся дзве тэндэнцыі развіцця. Першая звязана з увядзеннем у тэрміналогію дыялектных слоў і стварэннем штучных тэрмінаў, другая — з выкарыстаннем лексічнага фонду літа­ратурнай мовы. Таму перад вучонымі стаіць праблема выбару лексічных адзінак для намінацыі спецыяльных паняццяў.