[Өңдеу]Оңтайлы ормандылық

Оңтайлы ормандылық (Оптимальная лесистость) — жергілікті жерде табиғи экологиялық тепетендікті сақтаған немесе орта түзетін құрауыштардың біреуінің өзгермеген қалпын сақтауды қамтамасыз ететін ормандылық.^[3]

[Өңдеу]Орманның адамзат коғамы үшін маңызы

Орман қорлары бүкіл биосферадағы тіршілік үшін, оның ішінде адамзат қоғамы үшін аса маңызды. Тиімді пайдаланған жағдайда өз-өзінен қайта қалпына келіп тұратын таусылмайтын табиғи қор. Орман ағаштарынан үйлер, тұрмысқа қажетті заттар, қағазт.б. алынады; Ормандағы ағаштардың арасында жидектермен саңырауқұлақтар өсіп, өнім береді. Орманды аймақтарды паналап, қоректерін содан табатын жан-жануарлар мен жәндіктер көп.

[Өңдеу]Орманды алқаптар

Көлемі жағынан Қазақстан Ормандарының жартысынан астамын (52,2%) шөлді аймақтардағы сексеуілді Ормандар алып жатыр. Сексеуілдің Қазақстанда 2 түрі (қара сексеуіл мен ақ сексеуіл) өседі. Қара сексеуіл бүкіл Бетпақ даланың батысында, Сарысу өзені бойының орталығында, Іле өзені сағасының оң жағалауында және Шу өзені мен Мойынқұмның аралығында таралған. Ақ сексеуілді Орманды алқаптар Қарақұмда, Мойынқұмда, Балқаш төңірегі мен Қызылқұмда өседі.Сексеуілді Орманның құмды алқаптардың жылжуын тоқтатуда маңызы зор және қой, түйеүшін қысы-жазы жақсы жайылым. Сексеуілден басқа Қазақстанның шөлді аймақтарын кесіп өтетін Сырдария, Шу, Іле, т.б. өзендердің бойларында түрлі ағаш-бұталар (терек, тобылғы, жыңғыл, шетен, емен, шегіршін, тал, т.б.) өсетін тоғайлы ормандар кездеседі. Олар жыл бойы сумен жақсы қамтамасыз етілетіндіктен, шөл ішіндегі жақсы көлеңкелі, сулы тамаша демалыс орындарыболып саналады. Қазақстанда орман ағаштарын тиімді пайдалану, т.б. мәселелерімен Көкшетау қаласында орналасқан Қазақ орман шаруашылығы және агроорманмелиорация ғылыми-зерттеу институты айналысады. ^[4]

[өңдеу]Орман жолағы

Орман жолағы (Лесные полосы) — суармалы танаптардың төңірегіне, каналдардың, су қоймаларының жағалауларына, жол бойларына өсірілген ағаш, орманбелдеулері.

[өңдеу]Орман мелиорациясы

Орман мелиорациясы (Лесомелиорация) — қандай да болсын бір аумақтың (оған бұзылған жерлер де енеді) гидрологиялық, топырақтық, климаттық,ландшафтық және т.б. табиғи жағдайларын жақсарту үшін жасанды жасалатын немесе өзгермелі орман екпе ағаштарын пайдалану бойынша шаралар кешені.

[өңдеу]Орманның ағындыға реттеуші әсері

Орманның ағындыға реттеуші әсері (Регулирующее влияние леса на сток) — орман алабы топырақтың су сіңіру қасиетін арттырады, жер беті суының топырақ қабаты суына үдемелі түрде құйылуына, сонымен қатар өзен, арна суларының режіміне де әсерін тигізеді.

[өңдеу]Орман пайдалану

Орман пайдалану (Лесопользование) — орман пайдалану өдістері мен нысандарының заңды және экономикалык реттелген жиынтығы.

[өңдеу]Ормантану

Ормантану (Лесоведение) — орман туралы ілім, оның құрылымын, экологиясын, биологиясын, өсуін, атмосферамен байланысын, гидрологиялық режімін, жануарлар әлемімен байланысын зерттейді.^[5]

11Орманды дала белдемдері

Орманды дала белдемдері – табиғи күйінде орман мен дала алқаптары кезектесіп орналасатын географиялық белдемдер; қоңыржай және субтропиктік белдеулерге тән; табиғат ландшафтыларында далалармен алмасып отыратын ормандары басым құрлықтың табиғи зоналары.

Қоңыржай белдеуде орманды-дала зоналары, негізінен, Солтүстік жарты шардағы Еуразия мен Солтүстік Американың материктік ішкі аудандарында дамыған.Қазақстанның солтүстік жағын қамтиды. Климаты қоңыржай континенттік, қысы суық, өсімдіктердің өніп-өсуі қыста тоқтайды. Табиғи өсімдігі бойынша орманды даланы жалпақ жапырақты және қылқанды-ұсақ жапырақты ормандар мен прерийлерге бөледі. Субтропиктік белдеулерде орманды-дала зоналары Солтүстік және Оңтүстік Америкада, Африканың оңтүстік-шығысында, Шығыс Азияда және Аустралияда таралған. Климаты субтропиктік, қысы жылы, жазы ыстық. Субтропиктік саванналар мен прерийлерде шөптері биік, әр түрлі бұталар мен ағаштар сирек өседі.^[1]

Мазмұны   [жасыру]  1 Қоңыржай белдеу 2 Субтропиктік белдеу 3 Орманды дала белдемдеріндегі өсімдіктері мен жан- жануарлары 4 Пайдаланған әдебиет