18.Тікелей салық, оларға тән белгілері, сипаттамасы.

Тікелей салықтар тікелей табысқа немесе мүлікке салынады. Оған мындай салықтар жатады: корпоративтік табыс салығы, жеке табыс салығы, жер салығы, көлік құралдарына салынатын салықтар және т.б. Тура салықтар салық төлеушінің кірісі мен мүлкіне тікелей төленетін салықтар. Олар өз кезегінде нақты және жеке салықтарға жіктеледі. Нақты салықтар салық төлеушілердің мүлкінің(меншігінің) кейбір түрлеріне(үй, жер, кәсіп, ақшалай капитал және т.с.с) салыднады. Жеке тура салықтар бұл жеке адамдардар мен заңи ұйымдардың табыстары мен мүкіне салынатын салықтар. Нақты салықтардан айырмашылығы жеке салық салу әрбір салық төлеушінің жеке табысы мен мүлкінде, оның қаржылық жағдайында ескеріледі. Корпоративті табыс салығын төлейтіндер – мемлекеттік мекемелерді қоспағанда, жалпыға ортақ тәртіпті қолданатын ҚР-ның резидент-заңды тұлғалары. КТС келесідей ставкалармен төлейді: 20%, азайтылған салық ставкасы 10%, бейрезиденттер15%. Жеке табыс салығын төлейтіндер – салық салу нысандары бар резидент және резидент емес жеке тұлғалар. Есептеу ставкалары: жинақтаушы зейнетақы қорларына берiлетiн зейнетақы төлемдерiн қысқартқандағы табыс соммасының 5 тен 20 пайызына дейнгi ставка бойынша есептелiнедi, табыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыстарына 10 проценттік ставка бойынша салық салынады.дивиденттер, сыйақылар мен ұтыстар түрiндегi табыстарға 5% . Көлік құралдары салығын төлеушілер – меншік құқында салық салу нысандары бар жеке тұлғалар, меншік құқында салық салу нысандары бар заңды тұлғалар мен олардың құрылымдық бөлімшелері.Салықты есептеу мынадай ставкалар бойынша жүргізіледі (АЕК). Мысалы; жеңіл автокөліктерге 4-тен 117 АЕК дейін, ал ауыр автомобильдер мен арнаулы автомобильдер 6-дан 15 АЕК дейін. Жер салығын төлеушілер – меншік құқында, тұрақты жер пайдаланушы құқында және алғашқы қайтарымсыз уақытша жер пайдалану құқында салық салу нысандары бар жеке және заңды тұлғалар. Ставкалары:5000 шаршы метрге дейін - әрбір шаршы метр үшін 0,20 теңге; 5000шаршы метрден жоғарғы –әрбір шаршы метр үшін 1,00теңге.Жергілікті өкілді органдар шешімі бойынша 5000шаршы метрден жер салығы үшін салық ставкасын әр 1 шаршы метр үшін 1,0 теңгеден 0,20 теңгеден дейін төмендете алады.

19. Бюджеттік емес қорлар-қаржы жүйесіндегі орны

Бюджеттен тыс қорлар-мем/т қаржы жүйесінің маңызды буыны; мем/ң қатаң белгілері бір мақсаттарға пайдаланатын ж/е заң жүзінде қалыптасуының бекітілген көздері бар ақша ресурстарының жиынтығы. Эк/қ категория ретінде бюджеттен тыс қорлар бірқатар қоғ/қ қажеттіліктерді қаржыландыру ү/н мем/т тарапынан қаржы ресурстарын қайта бөлу ж/е пайдалану жөніндегі қатынастар б.т. Бюджеттен тыс қорлардың п.б. әл/к-эк/қ дамудың қажеттіліктерінен туындайды. Мыс: Экономиканы тұрақтандыру қоры,Зейнетақы қоры, Әлеуметтік сақтандыру қоры, Жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің мем/к қоры, Жол қоры, Әскери өндірісті конверсиялау қоры.Бюджеттен тыс қорлар өзінің функциялық мақсаты арналымы б/ша да, басқарудың деңгейі жағынан да өте әр түрлі. Мақсатты арналымы б/ша бюд/н тыс қорлар эк/қ, әл/к, ғылыми зерттеу, табиғи қорғау, миграциялық, құқық тәртібіне жәрдемдесу, мәдени арналым ж/е басқа қорлар, ал басқару деңгейіне қарай мемлекетаралық, мем/к ж/е өңірлік, жерг. б.б. Эк/қ қорлар-эк/қ дамудың, ал әлеу/к қорлар қоғ/ң әл/к проблемаларын шешуге арн. қорлар б.т. Мем/к қорлар-бұл мем/к деңгейде, ал өңірлік қорлар өңірлік деңгейде қалыптасатын қорлар. Мем/к бюд/н тыс қорлар мен мем/к емес қорларды ажырата білген жөн. Соңғылары халықаралық қорларға ұқсас болғанымен өзінің мақсатты арналымы б/ша әр түрлі б.к. Сондай-ақ бюд/н тыс қорлар ж/е мақсатты қаржыландыру қоры болып ажыратылады. Бюд/н тыс қорлардың мем/к бюджетпен бірге қосарлана қызмет етуі қар/қ қатынастарды саралауға олардың бір бөлігін тармаландырылған сфераларға бағыттауға, қарж/қ қызметтердің әр түрлі бағытына бұл қатынастардың өзіндік әртараптандыруына жетуге мүм. береді.