Бұрандалы қосылыстар бақылау әдістері мен құралдары –

Бұрандалы қосылыстар талаптары, негізгі параметрлері – бұрандалар қозғалмайтын және қозғалатын қосылыстар құру үшін қолданылады, көбінесе қозғалмайтын қосылыстар үшін метрлік, дюмдік бұрандалар, ал қозғалатын қосылыстар үшін трапециялы, тіректі бұрандалар қолданылады. Бұрандалар өзара алмасуының негізгі шарты – болт пен гайкалардың бұрап шығаруы. Бұрандалардың негізгі параметрлеріне мыналар жатады: а) сыртқы дм-гайка; ішкі дм-болт; б) - бұранданың орташа дм; в) -бұранда-ң ішкі дм; г) Р-қадамы; д) - бұранда проф-ң бұрышы; е) Н-теориялық проф-ң биіктігі; ж) проф-ң жұмыс биіктігі; е)L-бұранданың бұрап шығару ұзындығы;

Бұранданың келтірілген орташа дм, орташа дм қосынды шақтамасы - ортаңғы дм шақтамасы қосынды болып табылады, барлық дм қатары үшін МЕСТ – 16093-81 бойынша 6 дәлдік дәрежесі қабылданған. Бұранда дм шақтамалары мкм, 6 дәлдік дәрежелі қалыпты бұралу ұзындығында келесі формуламен анық-ды:

Бұранданың шек өрісін бейнелеу былай жүргізіледі. 1)бұранданың шек өрісі белгісі. 2) шыңдардың шек өрісінің белгісі., 5H6H 5H – 5H5H егер шыңдар диаметрінің ж/е ортаңғы диамт/ң шек өрісі бірдей болса, онда бұранданың шек өрісін белгілеген кезде оны қайталамайды. Бұранданың шек өрісін оның өлшемінен кейін сызықшамен көрсетіледі. М12-7g гайка-М12-5H6H. Қадам-. М12х1-7g Бұрандалы бөлшектердің қондырылуын 7g6g сызбада былай көрсетеді. М12- алымында гайка, бөлімінде болт. Егер бұралу ұзындығы нормольді бұралу ұзындығынан ерекше болса онда оны сызбада былай көрсеттеді . М12-7g6g-30

Гайка-4H,6G,7F;

Домалау подшипниктер шақтамасы және қондыру – домалау подшипниктері арнайы мамандырылған заводтарда өңделетін өте кең таралған стандартты құрастыру бірлігі. Под-р домалау дене-ң түріне байланысты бөлінеді: шарикті, роликті; дом под-рі келесі бөлік-н тұрады: сыртқы дм-корпусқа қондырылады; ішкі дм- ішкі сақина подшибник білікке қонд-ды; айналу денелерінен тұрады; сеператорлар – жұмсақ материалдан жасалады; домалау подшипник ішкі сақина-ң ішкі дм-нен және сыртқы сақина-ң сыртқы дм анық-тын, қосылу беттерінде толық сырттай өзара ауыстырылымдылық болады; ал домалау дене-н сақина-р арасында ішкі толық емес өзара ауыстырылымдылық болады; д п қосылу беттеріндегі толық

Домалау подшипниктері шақтамасы және қондыру жүйесі - домалау подшипниктері арнайы мамандырылған заводтарда өңделетін өте кең таралған стандартты құрастыру бірлігі. Под-р домалау дене-ң түріне байланысты бөлінеді: шарикті, роликті; дом под-рі келесі бөлік-н тұрады: сыртқы дм-корпусқа қондырылады; ішкі дм- ішкі сақина подшибник білікке қонд-ды; айналу денелерінен тұрады; сеператорлар – жұмсақ материалдан жасалады; домалау подшипник ішкі сақина-ң ішкі дм-нен және сыртқы сақина-ң сыртқы дм анық-тын, қосылу беттерінде толық сырттай өзара ауыстырылымдылық болады; ал домалау дене-н сақина-р арасында ішкі толық емес өзара ауыстырылымдылық болады; д п қосылу беттеріндегі толық өзара ауыстырылымдылық болу-ң арқасында оларды тез орнатуға болады және тозған подшипниктерді алмастыру мүмкін. Толық өзара ауыстырылымдылық шарттары орындалмаған жағдайда олардың сапалары күрт төмендейді; Д п дәлдік класы барлық жағдайда д п сапасы келесі шарттармен анық-ды: а) қосылу өлшем-ң d, D, B дәлдігімен және орнату биіктігі-ң Т дәлдігімен анық-ды; б) подшипник сақина пішіні және өзара орналасу дәлдігі сонымен қатар олардың кедір-бұдырлығы; в) бір подшипник-ң құрамындағы домалау дене-ң пішінімен өлшемімен және кедір-бұдырлығы; г) айналу дәлдігімен, домалау жолдарындағы, сақина бүйіріндегі радиалды, осьтік соғылумен сипатталады; Жоғарыда көрсетілген дәлдік көрсеткіштеріне байланысты 5 дәлдік класы белгіленген 0,6,5,4,2;

Домалау подшипниктерін білікке және корпусқа қондыруды таңдау – домалау подшипник-ң номиклатурасын қысқарту үшін оларды сыртқы, ішк дм өлшем-ң ауытқуымен әзірлейді. Барлық дәлдік кластары үшін жанасу дм-ң жоғарғы ауытқулары 0-ге тең. Сыртқы сақина дм негізгі білік деп, ал ішкі сақина дм негізгі тесік дм деп қабылдаған. Сондықтан сыртқы сақинаны қорапқа қондырылуын білік жүйесінде, ішкі сақина-ң білікке қондырылуын негізгі тесік жүйесінде орындайды. Бірақ ішкі сақина дм шақтамасы номинальді өлшемнен минусқа орналасады. Домалау под-р корпусқа ж/е білікке қондыру үшін подшипник түрін,өлшемін, жұмыс істеу шартын, әсер ететін күштерді ж/е сақинаның айналуына ж/е айналмауына байланысты таңдайды. Подшибник айналу сақинаны белгілі бір күш әсер еткенде білік бетінде немесе корпус тесігінде айналып кетпей кепілдендірілгенкеріліспен орнатылуы тиіс, ал екінші сақина саңылаумен қондырылады, сонымен: а) егер білік айналса, білікке қондырылатын ішкі сақина, яғни қозғалмауы, керіліспен қондыру керек, ал сыртқы сақина қорапқа корпус тесігіне саңылаумен қондырылады; б) егер білік қозғалыссыз болса, ішкі сақина білікке саңылаумен қондырамыз, ал сыртқы сақинаны корпусқа керіліспен қондырылады;

Жазық беттер пішін ауытқуы - Жазықтық беттер пішін-ң ауытқуы деп – нақты бетпен жанасқан бет аралығындағы ең үлкен қашықтықты айтады, дөңес және ойыс.

Жазық беттер пішіні және беттер орналасуының ауытқуы – Жазық беттер пішінінің ауытқуы - нақты бетпен жанасқан бет аралығындағы ең үлкен қашықтықты айтамыз. 2 түрі бар: дөңес, ойыс; беттер орналасуының ауытқуы – нақты орналасқан беттің номинальды орналасудан ауытқуын айтамыз: параллель, перпендикуляр, жалпы оське қатысты;

Жалпы тағайындалған көптеген бұйымдарға 0-дік дәлдік класы подшипник қолд, ал жоғары дәлдікті подшипниктар өте жоғары айналу жиеліктерінде қолданылады, мысалы:авиация двигателі, ажыралау. Дәлдік класы оның шартты белгіленуі алдында көрсетіледі: 0-205; 6-313, 0, 6 дегендер дәлдік класы 205, 313 дегендер подшип шартты белгісі;

Жалпы тағайындалған ішкі және сыртқы бұрандалар, сонымен қатар арнайыландырылғанкөптеген бұрандалар профильдің көбінесе бүйір бетімен жанасады, ал бұранданың ұштары мен ойықтарындағы жанасу диаметрлері өрістің сәйкесінше орыналасуына байланысты болмайды. Бұрандалы қосылыстардың дм 1,,,600мм дейінгі шек өрістерімен шақтамалар мест16093-81 стандартталған. Бұранданың ортаңғы дм қадамы Р, проф-ң бұрышы , бұранданың негізгі параметрлері болып табылады, өйткені олар бұрандалы қосылыс-ң жанасу сипатын анықтайды. Оның беріктігін және басқада маңызды пайдалану көрсеткіштерін белгілейді. Проф-ң бүйір жақтарымен жанасу сипатына тәуелді бұрандалы саңылаумен, керіліспен, өтпелі қондыруға болады.

Квалитет д/з не - Квалитет – фр.сапа. бір диапозан аралығындағы барлық номиналь өлшемдер үшін шек өрісінің жиынтығы. Бір квалитет көлеміндегі дәлдік, номинал, өлшемге ғана тәуелді. Стандарт бойынша 19 квалитет дәлдіктері қарастырылған, 01;0,1 – эталон плиткалар шегі; 2,3,4 – калибор шегі; 5;,,,12 – қондыру; 13;,,,17 - бос өлшем-ң шегін белгілейді;

Кедір-бұдырлық параметрін және олардың сандық мәндерін таңдау - а) проф-ң орташа ариф-қ ауытқуы; б) - 10 нүктедегі профиль тегізсіздігінің биіктігі; в) - проф-ң ең үлкен тегізсіздігінің биіктігі; г) тегізсіздіктер-ң орташа қадамы; д) S= -проф-ң жерлік биіктіктерінің орташа қадамы;

Керіліспен қондыру – кезінде біліктің өлшемі тесіктің өлшемінен көп болады, яғни екі қосылған тетік өзара жылжымайтындай етіп қозғалады.