Практикалықжұмыс №3.

Температура мен уақыт арасындағы тәуелділікті ең кіші квадрат тәсілімен анықтау.

Х пен у айнымалыларының арасындағы байланыс қарастырылысын. Ол үшін тәжірибе нәтижесінде анықталған айнымалылар кестесі қарастырылады.

Тапсырма.Температураның уақытқа тәуелділігі зерттеледі.

Х пен у бағдарына енгізілген мәндердә жақсырақ сипаттайтын түзу сызық теңдеуінің коэффициенттерін анықтау қажет.

Түзудің А және В коэффициенттері жоғарыдағы формулалар бойынша есептеледі.

Ең кіші квадрат әдісінің Turbo C++ тілінде программа мәтінінің жазылуы:

#include<iostream.h>

#include<conio.h>

#include<math.h>

void main()

{ clrscr();

inti,n=10;

floata,b;

int x[10],y[10];

double s1=0,sy1=0,s2=0,sy2=0,s3=0;

cout<<” uakittin mandarin x engiz:”<<endl;

for(i=0,i<n;i++)

cin>>x[i];

cout<<”temperature mandarin y engiz”<<endl;

for(i=0;i<n;i++)

cin>>y[i];

for(i=0;i<n;i++)

{s1+=x[i]; s2+=pow(x[i],2)

sy1+=y[i]; sy2+=x[i]*y[i];}

s3=s1*s1;

a=(n*sy2-s1*sy1)/(n*s2-s3)

b=(sy1-a*s1)/n;

cout<<”a=”<<a<<endl;

cout<<”b=”<<b<<endl;

getch();

}

Тапсырманың MS Excel программасы арқылы орындалу реті:

1.A3:A12 ұяшықтарына уақыт, ал B3:B12 температура мәндері енгізіледі.E4 және F4 ұяшықтарына сәйкесінше А және В мәндері есептелінеді.

2.MS Excel программасының регрессиондық анализдерін пайдаланып, бұрыштық коэффициентін НАКЛОН() функциясы арқылы E6 ұяшығына, ал B коэффициентін ОТРЕЗОК функциясы арқылы F6 ұяшығына есептейміз.

Практикалық жұмыс №4

MS Excel көмегімен берілген дифференциалдық теңдеу шешімін табу.

Физикалық процесстердің математикалық модельдері көбіне дифференциалдық теңдеулер түрінде беріледі:

Y¹=f(x,y) [a,b] аралығында ; y(a)=y₀

Дифференциалдық теңдеуді шешудің негізгі екі әдісі қарастырылады:

1.Эйлер әдісі.

y_i+1=f(x_i,y_i)h+y_i[a,b] аралығында; у(а)=у₀ формуласы бойынша

2.Рунге-Кутта әдісі.

y_i+1=y_i+h/6(k₁+2k₂+2k₃+k₄), i=0,1,2, формуласы бойынша.

Мұндағы

k₁=f(x_i,y_i); k₂=f(x_i+h/2,y_i+h₁k₁/2);

k₃=f(x_i+h/2, y_i+hk₂/2); k₄=f(x_i+h, y_i+hk₃);

1.Эйлер әдісі.

у ¹=√1+х²+у, (у0=3.8,[0.8,5.0],h=0.15);

Есепті шешу үшін Эйлер формуласы пайдаланылады:

f (x,y)=√1+x²+y

y_i+1=(√1+xi²+yi)h+y_i

[0.8,5.0] аралығында; y(a)=y₀;

A3:A12 ұяшықтарына 0.15 қадамымен х мәндеріенгізіледі. B3 ұяшығынабастапқыy(0.8)=3.8 шарты енгізіледі; B4 ұяшығына Эйлер формуласы енгізіледі- B4(=0.15*(1+A3^2+B3)^(1/2)+B3);

2.Рунге-Кутта әдісі.

y_i+1=y_i+h/6(k₁+2k₂+2k₃+k₄), i=0,1,2, формуласынқолданамыз.

Мұндағы

k₁=f(x_i,y_i); k₂=f(x_i+h/2, y_i+hk₁/2);

k₃=f(x_i+h/2, y_i+hk₂/2); k₄=f(x_i+h, y_i+hk₃);

A25:A34 ұяшықтарына 0.15 қадаммен х-тіңмәндеріненгіземіз. B25 ұяшығынабастапқыy(0.8)=3.8 шартыенгізіледі. Ары қарай көршілес ұяшықтарға k₁,k₂,k₃,k₄мәндерінесептейтінформулаларжазылады. Соңында сол мәндерді қолданып у мәнін есептей аламыз.

Практикалық жұмыс №5

) конус формуласымен берілген бетті тұрғызу. Жұмыс мақсаты: MS Excel- де бетті тұрғызуды үйрену. Бетті тұрғызу үшін келесі әрекеттерді орындау керек:

1.Екі координатасын өзгеруін біреуін дол бойынша, біреуін баған бойынша бір диапазонға жазу керек.

2.Координаталардың қиылысуында орналасқан ұяшыққа беттің формуласын енгізіп, автозаполнение командасы арқылы кестені толтырамыз.

3.Алынған мәліметтерді ерекшелеп алып, (тип диаграммы -Поверхность) бетті тұрғызамыз.

Практикалық жұмыс №6

Надстройка-Поиск решения көмегімен оптимизациялық тапсырманы орындау. Сызықтық программалаудың тапсырмасын келесі түрде көрсетуге болады:

Ресурстар	Өнім түрі				Ресурс көлемі
	П1	П2	П3	П4
Еңбек	1	1	1	1	16
Шикізат	6	5	4	3	110
Құрылғылар	4	6	10	13	100

Практикалық жұмыс №7.

Ссылки и массивы функциясымен жұмыс істеу.

ВПР() және ГРП() функиялары тікбұрышты кестелерден мәлімет іздеу үшін қолданылады.

Бұл функциялардың құрылымы мынандай;

=ВПР (искомое_знач;таблица;номер_столбца;тип_просмотра);

=ГПР(искомое_знач; таблица ;номер_стороки; тип_просмотра);

-искомое_знач-бұл берілген кестенің бірінші жолы немесе бағанынан табылу керек мән.

-таблица-мәліметтер орналасқан кестені анықтайтын массив немесе диапазон аты.

-Номер_столбца(номер_строки)-кестенің қай жолынан немесе бағанынан қайтарылатын

мәнді таңдау керек екенін көрсетеді.

-Тип_просмотра-сәйкес келу типін (нақты немесе жорамал) анықтайтын логикалық мән.

Тапсырма: бас және комекші кестені MS Excel-де құрау.

№	Тип площади	Стоимость 1 кв.м	Требуемая площадь	Итого за месяц
1	Офис		15
2	Производство		250
3	Стоянка		210
4	Склад		60

Тип площади	Офис	Производство	склад	стоянка
Стоимость 1 кв.м	3000	500	400	450

Тапсырманың Ms Excel-де орындалуы.