15 СуракКоммерциялық банктердің ұйымдастыру құрылымы.

Банк жүйесін ұймдастыру белгілеріне қарай филиалсыз банктерге, бөлімшелері бар банктерге және банктік топтарға бөлуге болады. Көптеген елдерде банк жүйесінің бір типі берілген, ал ҚР-да дамымаған түрдегі банктік ұйымдардың барлық түрлері бар.

Ұлттық банктің рұқсатымен банктер ҚР аумағында және одан тысқары жерлерде банктерін аша алады, ал өздерінің өкілеттілігін – ҰБ-ң келесі бір хабарлауымен ашады.

Банк филиалы – бұл бас банктің берген құқықтары шегінде банктік операцияларды жүзеге асыратын мекеме.

Банк өкілдігі - депозит тартудан басқа белгілі банктік операцияларды орындайтын және өз атына, банктің тапсырмасымен жұмыс жасайтын заңды тұлға болып табылмайтын, құрылымдық бөлімше.

Еншілес банк - жарғылық қордың 50пайызынан астам бас банкіге тиесілі, заңды тұлға болып табылатын банктік мекеме.

Банктің ұйымдастыру құрылымы және соған сәйкес операциялары орталықсыздандыру дәрежесі, бірінші кезекте жалпылама түрде анықталады. Сондықтан да банктің бір-екі бөлімшесі болатын болса, онда орталықтан басқаруды жүзеге асыру тиімді.

Банктің ұйымдастырылу құрылымы басты екі әдіспен анықталады – банктің басқарылу құрылымы және оның функционалдық бөлімшелері мен қызметтерінің құрылымы. Банктің ұйымдастырылуына, ондағы жетекші мен бағыныштыларының қарым-қатынасына оның барлық қызметі тәуелді. Банкті басқарудың құрылымын анықтау, басқару органдарын бөліп қарауды, олардың банк операцияларын жүзеге асырудағы құзіретін, жауапкершілігін және өзара байланысын бекітуді алдын ала қарастырады

16 сурак 2 денгейлік банктерге койлатынминималдык резервтік талаптар. 2 денгейдеги ягни комерциялык банктерге арнап белгилейти, кайта каржыландырудын молшерлемеси деп аталатын базалык немесе есептик %; -га токтала кетейк. Ол орталык банк пен укиметтин акша несие саясатынын ен манызда куралдарынын бири болып табылады. Банк %-ы акша колеми туринде алга шыгады ари акша айналымын, ком есеп айырысуды реттеудин куралы ретнде пайдаланады жане ол карыз алушы мен несие берушиге экономикалык тургыдан асер етудин куралы болып табылады. Коптеген елдерде %-ык саясаты мемлекет реттеп отырады. Пайыздык саясат максаттарга кол жеткизуге мумкиндик береди: несиеге томенги % молшерлемесин кою жолымен экономиканы осиреди; улттык валюта кунын камтамассыз етеди.

17 Сурак банктін несие алушылар мен несиелік карым катнастарын үйымдастыру Коммерциялық банктің несие саясаты.

Кез-келген банктің нарықтық жағдайдағы ұзақ келешегінің тұрақтылық пен тіршілік қабілеті көбіне оның несие саясатына байланысты.Банктің несие саясатының мәні ресурстарды шоғырландыру мен қарыз алушыға несие берудегі оның стратегиялық және тактикалық көзқарас болып табылады. Кез-келген банктің несие саясатының мазмұнын анық және жеткілікті сипаттауға өте маңызды мән беріледі. Бұл жағдай әсіресе, банкаралық бәсекелестік күшейген кездегі нарықтық жағдайды енгізу мен тереңдетудің кезеңінде ерекше көкейтесті. Қалыптастырылатын банктің несие саясатында несие берудің барлық негізгі рәсімдерінің мазмұны мен осы рәсімдермен байланысты банк қызметкерлерінің міндеттері ашылуы керек. Несие саясатының қатаң сақталуының ережелері банкке банк қызметінде алға қойылған мақсаттарға жетуге септігін тигізетін осындай несие қоржынын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Бұл мақсаттар банктің табыстылығын қамтамасыз етуге, тәуекелдікті басқаруды бақылауға, инвестициялар мен банктік қызмет саласындағы әрекет етуші заңдарды сақтауға бағытталған.. Банктің несие саясаты меморандумының шамамен құрылымы мынадай:

Жалпы ережелер

Банктің несие саясатының мақсаттары мен міндеттері;

Несие саясатын жүзеге асыру механизмдері;

Несие саясатындағы өзгертулер.

Несие саясатының ұстанымдары мен басымдылықтары

Несие саясатының негізгі ұстанымдары;

Несие саясатының басымдылықтары;

Несие саясатының жағрафиялық басымдылықтары;

Сыртқы несие ресурстарын тарту мен қолдану;

Ішкі несие ресурстарын бөлу;

Банк клиенттерін таңдау.

Несие саясатының өлшемдері

Қарыз алушының біріне берілетін несие мөлшері мен несиелердің шоғырлануы бойынша шектеулер;

Хабарланған капитал мен резервтер сомасына қатынас жөніндегі несие қоржынына шектеулер;

Қарыз алушы-банктердің («шк» банктік несиелер бойынша) қаржылық жағдайына қойылатын ең аз талаптар;

Қарыз алушы-кәсіпорындардың қаржылық жағдайына қойылатын ең аз талаптар;

Несие бағасын анықтау.

Несие шешімдерін қабылдау

Несие ұсыныстарын бағалау рәсімдері;

Несие өкілеттігі;

Несие құжаттануларын дайындау;

Несиені қамтамасыз ету.

Несиелерді басқару

Жобаны жүзеге асыруды бақылау;

Несиелерді жіктеу және несие қоржынын талдау;

Даулы несиелермен жұмыс;

Тексерулер (провизия);

Ішкі аудит.

Несие саясаты негізгі ережелер мен несие берудің шарттарын, сондай-ақ несие беру мүмкіндіктері туралы материалдарды дайындау барысында банк жұмыскерлері басшылыққа алуы тиіс стандарттар мен өлшемдерді анықтайды.

Банктің несие саясатын жүзеге асыруды талдауды жүйелі жүргізу, оның ішінде несие қоржынының құрылымдарын талдау және берілген несиелерді жіктеу, оларды мақсатты қолдану, өз уақытында қайтару мүмкіндіктерінің әлеуеті, даулы несиелердің мониторингі және т.б. тәжірибеге алы