2.2 Көп өлшемді массив

Бір өлшемді яғни бір индексі бар массивпен сіздер таныстыңыздар. Сонымен қатар информатикада жиі қолданылатын көп өлшемді массивтер, яғни ол екі өлшемді массив – матрица ретінде көп қолданылады.

Мысалы, бірнеше жолға жазылған бүтін сандар тізбегі берілсін:

15 4 3 6 Бұл матрица өлшемі 34, яғни ол үш жолдан және

2 8 1 7 төрт бағаннан құралған.

4 3 19 5

Егер жолды і индексімен, ал бағананы j индексімен нөмірлесек, онда екі өлшемді массивті А[і, j] деп белгілейміз. Сонымен матрица элементі екі индекспен белгіленеді. Алдыңғы мысалда көрсетілген матрица A[3,4], жолы і=1, 2, 3 ал бағанасы j=1, 2, 3, 4.

Матрицаның программада жазылуы үлгісі:

Type k= array [1 ..3, 1 .. 4] of іnteger;

Var a : k;

1-мысал. Үш сатушы төрт түрлі тауарды сатты. Осылардың нәтижелерін кесте түрінде жазып, есептеу программасын құрайық.

Сатушылар: 1]

2] 3 5 2 5

3] 20 0 0 1

program s;

type atype=array[1..3, 1..4] of іnteger;

var

a : atype ; j : іnteger;

begіn for і:=1 to 3 do (* матрица жолын енгізу*)

for j:=1 to 4 do (* матрица бағанын енгізу*)

read(A[і, j]);

s:=s+A[і,j];

wrіteln(a);

end.

3.Зертхaналық- практикалық бөлім

3.1 Өзіндік жұмыс

1.есеп Берілгені: x:=1; y:=0.5 ; z:=1; c=√x*z-2/│z+x*y│;

program a2var

x,y,z,c:real;

begin

x:=1; y:=0.5;z:=1;

c:=(sqrt(x*z)-2/z)/abs(z+x*y);

writeln('c=',c);

readln(c);

end.

2.есеп Берілгені:u=√a*b-b/a²-b;

program a2;

var u:real;

a,b:integer;

begin

writeln('a,b');

readln(a,b);

u:=sqrt(a*b)-b/sqr(a-b);

writeln('u=',u);

readln(u);

end.

3.есеп Берілгені:y=sinx-2/5;

program a2;

var

x:integer;y:real;

begin

writeln('x');

readln(x);

y:=sin(x)-2/5;

writeln('y=',y);

readln(y);

end.

4.есеп Берілгені:y=tgx-e⁵/3;x=π/6

program a2;

const pi=3.14;

e=2.73;

var

x,z:real;

begin

z:=sqrt(sin(x)/cos(x))-exp(5*ln(e))/3;

writeln('z=',z);

readln(z);

end.

5.есеп Берілгені: u=-1.5t²-3/√t²+3; t=a²/2

program a2;

v ar

t,u:real;

begin

t:=2.3;

u:=1.5*sqr(t)-3/sqrt(t)*t+3;

writeln('u=',u);

readln;

end.

6.есеп Берілгені:v=u/a; u=a²-2; a=5;

p rogram a2;

var

v,u,a:real;

begin

a:=5;

u:=sqr(a)-2;

begin

v:=u/a;

writeln ('u=',u);

writeln('v=',v);

readln;

end;

end.

7 .есеп Берілгені:u=u/a; a=v/t;

program a2;

var s,t:integer;

v,a:real;

begin

writeln('s,t');

readln(s,t);

v:=s/t;

a:=v/t;

writeln('v=',v);

writeln('a=',a);

readln;

end.

8.есеп Берілгені:E=mv²-m/u;

program a2;

var

m,u:integer;

e:real;

begin

writeln('m,u');

readln(m,u);

e:=m*sqr(m)-m/u;

writeln('e=',e);

readln;

end.

.

9.есеп Берілгені:f=m*g; g=9.8;

program a2;

v

басы

ar

f,m,g:real;

b

F:=m*g

egin

g:=9.8;

f

f

:=m*g;

w

соңы

riteln('f=',f);

readln; end.

10.есеп Берілгені:10 бүтін санның қосындысын табамыз;

program s2;

uses crt;

const n=10;

var

i,sum:integer;

a:array[1..n] of integer;

k:real;

begin

clrscr;

for i:=1 to n do

begin

writeln ('масив элем енгіз');

readln (a[i]);

end;

sum:=0;

for i:=1 to n do

sum:=sum+a[i];

for i:=1 to n do

k:=sum/n;

writeln ('k=',k);

readln (k);

end.

11.есеп Берілгені:3сатушы 4түрлі тауарды сатты. Олардың нәтижелерін есептеу түрінде жаз.

p rogram e;

Var

S:integer;

a:array[1..3, 1..4] of integer;

i,j:integer;

begin

For i:=1 to 3 do

For j:=1 to 4 do

read (a[i,j]);

S:=0;

S:=S+a[i,j];

writeln('s=',s);

readln;

end.

12.есеп Берілгені:осы бойынша іріктеу;

PROGRAM B1;

USES CRT;

CONST N=5;

VAR

A:ARRAY[1..N]OF REAL;

B:REAL;

I,G,K:INTEGER;

BEGIN

CLRSCR;

WRITELN('MASSIB ILEMENTTERIN ENGIZ');

FOR I:=1 TO N DO

READ(A[i]);

READLN;

FOR I:=2 TO N DO

BEGIN

B:=(A[I]);

G:=1;

WHILE (B>A[G])DO G:=G+1;

FOR K:=I-1 DOWNTO G DO A[K+1]:=A[K];

A[G]:=B;

WRITELN('B=',B);

READLN(B);

END;

END.

13.есеп Берілгені: B:=1+√z²/t+z

p rogram esep3;

var z,t,b:real;

begin

writeln('z,t');

readln(z,t);

b:=1+sqr(z)/t+sqr(z);

writeln('b=',b);

readln;

end.

14.есеп Берілгені:c:=sqrt(a+b)/abc(a-b);

P

басы

rogram esep1;

var

a

C:=sqrt(a+b)/abs(a-b)

,b,c:REAL;

BEGIN

a

C

:=9; b:=7;

C:=sqrt(a+b)/abs(a-b);

W

соңы

RITELN('C=',c);

readln(c); end.

15.есеп Берілгені: F:=√x²+y²+z²

program e1;

var y:integer;

x,z,f:real;

b

F:=√x²+y²+z²

басы

egin

x:=5; y:=10; z:=2.3;

f

F

:=sqrt(sqr(x)+sqr(y)+sqrt(z));

writeln('f=',f);

r

соңы

eadln(f);

end.

16.есеп Берілгені: Y:=a+b+c+d; N:=y/4

program e1;

var a ,b,c,d:integer;y,n:real;

begin

writeln('a,b,c,d');

readln(a,b,c,d);

y :=a+b+c+d;

n:=y/4;

writeln('y=',y);

writeln('n=',n);

end.

17.есеп Б

Басы

A,h,s

ерілгені: S:=1/2*a*h

Program n1;

v

S:=1/2*a*h

ar a,h,s:real;

begin

writeln('a,h');

r

s

eadln (a,h);

s:=1/2*a*h;

w

соңы

riteln('s=',s);

readln(s);

end.

18.есеп

Б

басы

ерілгені: X:=a²*x+exp(-x)*lnx

program esep2;

var a,b,x:real;

b

X:=a²*x+exp(-x)*lnx

egin

writeln('a,b,x');

r

x

eadln(a,b,x);

a:=5; b:=2; x:=3;

x

басы

:=sqr(a)*x+exp(-x)*ln(x);

sin(b*x);

writeln('x');

readln(x);

end.

19.есеп

Берілгені: B:=(a-5)²

p rogram esep1;

var a:integer;b:real;

begin

writeln('a');

readln(a);

b:=sqr(a-5);

writeln('b=',b);

readln(b);

end.

20.есеп

Берілгені: S:=√(5*a)/2

program a1;

var a:integer;s:real;

begin

s:=sqrt(5*a)/2;

writeln('s=',s);

readln(s);

end.

21.есеп

Берілгені: x:=a*b*c;

program e1;

var a,b:integer;

x,c:real;

begin

x :=a*b*c;

a:=5;b:=4;c:=0.5;

x:=a*b*c;

writeln('x=',x);

readln;

end.

2

басы

2.есеп Берілгені:p=(a-c)²

p rogram a1;

v

A,c,p

ar a,c:integer;p:real;

b egin

w

P=sqrt(a-c)

riteln('a,c');

readln(a,c);

p :=sqrt(a-c);

w

p

riteln('p=',p);

r eadln;

e

соңы

nd.

2 3.есеп

Берілгені: c:=sqr(a)+sin(a)+sqr(sin(d)/cos(d))/sqr(d-1);

program a2;

var a,d,c:real

bein

a:=6.1; d:=2;

c:=sqr(a)+sin(a)+sqr(sin(d)/cos(d))/sqr(d-1);

writeln('c=,c');

r eadln;

end.

24.есеп

Б ерілгені:бір мен бес сан аралыгын енгізу;

program pr4;

const n=5;

var

a:array[1..5]of integer;

i:integer;

begin

for i:=1to 5do

begin

writeln('vvedi znachenie massiva');

readln (a[i]);

END;

END.

25.есеп

Берілгені: y:=(1+2)²

program a2;

var x:integer;y:real;

b

басы

egin

w riteln('x');

r

x

eadln(x);

y

Y:=sqrt(1+2)

:=sqrt(1+2);

w riteln('y=',y);

r

y

eadln;

e nd.

соңы