Шығарылуы
Параллель жалғанған R4 және R5, кедергілеріне эквивалентті кедргісін табамыз
Ом
(рис. 2.4 б).
Одан әрі тізбектей жалғанған R3 және R6 кедергілерін келесі кедергіге ауыстырамыз:
R7 = R3 + R6 = 12 Ом (рис. 2.4, в).
Параллель жалғанған R2 және R7, кедергілеріне эквивалентті кедргісін табамыз
Ом
(сур. 2.4 г).
Енді схемада тек қана бір контур бар, оған Кирхгофтың екінші заңы бойынша теңдеуді оңай құрастыруға болады
,
бұдан,
А.
2.3. Пассивті кедергілер үшбұрышын жұлдызшаға немесе керісінше түрлендіру
Мысал 2.2. 2.6 а суретіндегі схема үшін:
R1 = 2 Ом; R2 = 4 Ом; R3 = 2 Ом; R4 = 5 Ом; R5 = 3 Ом; R6 = 6 Ом; Е1 = 12 В; Е2 = 10 В.
Тармақтардағы тоқтарды анықтаңыз.
Шығарылуы
Егер есепті шығарғанда схеманы алдын ала түрлендірмесек, Кирхгоф заңдары бойынша - 6 теңдеуді, түйіндік потенциалдар әдісі бойынша – 3 теңдеу, 6 контурлық тоқтар әдісі бойынша – 3 теңдеуді шешу керек болады.
R3, R4, R5 кедергілер үшбұрышын эквивалентті жұлдызшаға түрлендіреміз№ Сонда схема келесі түрде болады: сур. 2.6 б.
Бұл схема үшін, (2.6), (2.7) және (2.8) бойынша,
Ом;
Ом;
Ом.
I1, I2 және I6 тоқтары 2.6 а и 2.6 б.32 суреттеріндегі схема үшін өзгеріссіз қалады, себебі олар түрлендіруге қатыспаған схеманың бөлігінде орналасқан тармақтарда өтіп жатыр. Тізбектей қосылған кедергілерді эквивалентті кедергіге ауыстырып табамыз:
Ом;
Ом;
Ом.
2.6 б суретіндегі схема 2.6 а. суретіндегі схемаға айналады.
2.6 в суретіндегі схемада екі түйін бар, бұл түйіндік потенциалдар әдісі бойынша бір ғана теңдеуді жазуға болады. Ол үшін, 4 = 0, деп алып, «екі түйін» формуласын қолданамыз 1.21)
В.(2.9)
Одан әрі, жалпы түрдегі Ом заңын қолданып, схеманың түрлендірмеген бөлігіндегі( 4 = 0) I1, I2 және I6 тоқтарын табамыз
А;
А;
А.
I3, I4 и I5 тоқтарын табу үшін 2.6 б суретіндегі схемаға ораламып, 1, 2, 3 –ші түйіндердің потенциалдарын анықтаймыз ( 4 = 0).
В;
В;
В.
Эквиваленттілік шарттары бойынша, 12.6 а суретіндегі схеманың 1,2,3-ші түйіндерінің потенциалдары және 12.6 б суретіндегі схеманың 1,2,3-ші түйіндерінің потенциалдары бірдей. Сондықтан, 2.6 ба суретіндегі схеманың I3, I4, I5 тоқтары үшін:
А;
А;
А.
2.4. ЭҚК-і және тоқ көздері бар параллель тармақтары бар схеманы түрлендіру
Мысал 2.3.. 2.7 а суретіндегі схеманы 2.7 б суретіндегі схемаға түрлендіріңіз, егер R1 = R2 = R3 = R4 = 60 Ом; Е1 = 90 В; Е2 = 30 В; J3 = 1 А.
Шығарылуы
1.
Тармақтардың өткізгіштігін анықтаймыз
;
.
2. Эквивалентті энергия көзінің өткізгіштігін анықтаймыз
;
Ом.
Тоқ көзінің тоғын анықтаймыз
А,
Мұнда, J1 және J2 – эквивалентті энергия көздері.
4. Түрлендірген схеманы құрастырамыз (2.7 б суретіндегі схема ).
Эквивалентті генератор әдісі
Мысал 2.4. 2.6 суретіндегі схемада I2 тоғын эквивалентті генератор әдісімен анықтаңыз. Схеманың параметрлерін 2.2 мысалынан алыңыз.