«Хviii ғ. Қазақ хандығы. Қазақ батырлары.»

Сабақтың типы: білімді қорыту, жүйеге келтіру.

Сабақтың түрі: семинар

Сабақтың уақыты: 90 минут

Тақырыптың талдауын әдістемелік негіздеу: XVIII ғ. қазақ тарихында аса маңызды уақыт. Қазіргі адамға тарихтың қайғылы мен батырлы беттерін білудің маңызы зор. Ал XVIII ғ. туралы солай айтуға болады. Сол кезенде бірнеше оқиғалар қазақ қоғамының өмірін өзгертеді: қазақ-жоңғар соғыстарының аяқталу кезеңі және ресей отаршылық саясатының басталу кезеңі.

Сабақтың мақсаттары

Оқытушылық:

XVIII ғ. І жартысы туралы білімдерді толықтыру, Абулхаир, Абылай хандар туралы білімдерді, отаршылық саясат туралы түсінікті кеңейту, қазақ батырлары туралы мағлүматтар беру.

Дамытушылық:

Картамен, жаңа мәлеметтермен жұмыс істеу, Өз пікірін білдіру ептілігін қалыптастыру, тарихқа ой жүргіртіп, ойшылдықты дамыту.

Тәрбиешілілік:

Отан сүйгіштікке, жауапкершілікке, елдің ертеңгі тізгінін ұстар жас ұрпаққа тәуелсіз елдін адал, еңбекқор азаматы болуды үйрету, оқу процесіне көзқарасын тәрбиелеу.

Оқушы білу керек:

• Қазақ хандығының мемлекеттік және әкімшілік жүйесін, қоғамның әлеуметтік құрлымын.

• Жоңғарияның қалыптасуы мен нығаюы. «Ақтабан шубырынды» уақыты. Жоңғарларға қарсы күресті үйымдастыру мен жүргізу. Қазақ батырлары жоңғарларға карсы күресте. Қазақтардың негізгі жеңістері.

• Абылайдың жоңғарларға карсы күресін үйымдастырудағы ролі. Қалдан-Цереннің қайтыс болуы. Абылайдың жоңғар тартыныстарға қатысуы. Жоңғарияның кұлауы.

• Абылай ханның ішкі және сыртқы саясаты. Хан өкіметінің нығаюы.

• Қазақстанның Ресейге қосылу процесінің басталуы. Әбілқайыр ханның қазақ тарихындағы орыны. Тевкелевтің миссиясы. Кіші жүздің Ресейге қосылуы. Орта жүздің Ресей құрамына кіруі.

• Әбілқайыр хан қайтыс болғаннан кейінгі Кіші жүзде Ресей отаршыл саясаты.

Оқушы істеу білу керек:

• Жоңғарларға карсы күрескен қазақ батырлары туралы зерттеу жұмыстарын жүргізе білу.

• Сол уақыттағы оқиғаларды карта бойынша көрсету.

• Тарихи оқиғалар туралы өз пікірін дәлелдеу.

• Өз білімдерін дидактикалық ойында көрсету.

Пәнаралық байланыс –

Дүние жүзілік тарих «Ресей отаршыл саясаты»,

Қазақ әдебиеті «І. Есенберлиннің «Көшпенділер» романы»

Пән ішіндегі байланыс–

«ХҮІ –ХҮІІғғ. Қазақ хандығы»

Жабдықтауы –

«ХІХ ғ. бірінші жартысындағы Қазақстан» карта,

сол уақыттағы қазақтардың өмірі туралы иллюстрациялар,

«Қазақ батырлар» альбомы,

тесттер

Оқушыларға арналған әдебиет:

Негізгі:

Қазақстан тарихы (очерктер) – Алматы: «Дәуір», 1994 ж.

Қосымша:

Елтұтқа. Ел тарихының әйгелі түлғалары: Оқу құралы (М.Жлдасбекұлы, Қ. Салғараұлы, А. Сейдімбек) – Астана: «Kul tegin», 2001 ж.

Есенберлин И. Кочевники – М., Художественная литература. 1983 г.

Қазақ ССР тарихы – Алматы: Ғылым, 1982 ж. (5 том)

Мұғалімдерге арналған әдебиеттер:

Негізгі:

Елтұтқа. Ел тарихының әйгелі түлғалары: Оқу құралы (М.Жлдасбекұлы, Қ. Салғараұлы, А. Сейдімбек) – Астана, 2001 ж.

Есенберлин И. Кочевники – М.,.1983 г.Қазақ ССР тарихы – Алматы: Ғылым, 1982 ж. (5 том)

Қазақстан тарихы (очерктер) – Алматы, 1994 ж.

Қосымша:

Аполлова Н. Присоединение Казахстана к России в 30 гг. XVIII века – Алматы, 1948 г.

Асфендияров С.Д. История Казахстана (с древнейших времен). Т.1 – Алматы - Москва, 1935 г.

Валиханов Ш. Исторические предания о батырах XVIII века. Собрание сочинений, т.1 – Алматы, 1984 г.

Валиханов Ш. Песня об Аблае. Собрание сочинений, т.1 – Алматы, 1984 г.

Златкин И. История Джунгарского ханства – М, 1964 г.

Материалы по истории казахских ханств XV – XVIII вв. (извлечения из персидских и тюркских сочинений) – Алматы, 1969 г.

Назарбаев Н. В потоке истории – Алматы, 1999 г.

Семинардың сүрақтары:

1. Қазақ-жоңғар соғысы.

2. Кіші жүздің Ресей империясының құрамына енуі.

3. Абылай хандығы.

4. XVIII ғ. қазақ батырлары.

Сабқтың жүрісі:

1. Үйымдастыру кезеңі - Сабақтың мақсатымен және жоспарымен таныстыру, оқушыларды белгілеу, жабдықтарды тарату (5 мин.)