§ 8. 1921-1922 Жж-ғы ашаршылық

Табиғи

Адам қолымен жасалған

1. 1921 ж. – қуаншылық болды

2. Жұт (малдың 80 %-ы қырылды)

3. Індет (Батыс Қазақстанда аурулар саны 82%)

Семей, Ақмола губернияларынан 4 млн пұт астық және 24,5 пұт май жиналды

Шара

Сипаттама

Әкімшілік

1921 ж, жазда Орал, Орынбор, Ақтөбе, Бөкей, Қостанай губернияларын аштық жайлаған аудандарға жатқызылды.

Экономикалық

1. 1921 ж. декрет қабылданды.: «Нақты ет салығы туралы»(жартылай-көшпелі, көшпелі шаруалар ет салығынан босатылды)

2. 1922 ж. егіс көлемінің 60 % өкімет берген дәнмен себілді.

3. Машина, мал сатып алу үшін несие берілді.

4. Кеңестік Түркістан 20 мың ашыққан адам қабылдады.

1922 ж. Орынбор, Қостанай, Орал, Торғай, Ақтөбе халқы 1/3 – ге дейін азайды.

700 мың адам көшіп кетті.

Кеңес өкіметінің шаралары

Тарихи маңызы

1. 1921 ж. сәуір: Сібір, Орал казактарына берілген жерлерді қазақ шаруаларына қайтару туралы декрет шықты;

2. 1921 ж. Жетісуда жер-су реформасы жүрді.Нәтижесі: 1 млн десятина жер қоры құрылды.

3. «Қосшы» одағы құрылды – 1921 ж., 1930 жылдан «Кедей» одағы деп аталды.

1. Патша өкіметінің аграрлық саладағы саясатына соққы берді.

2. Ауылда патриалхалдық-феодалдық негіз әлсіреді.

3. Ұлттық келісім орнығуына жәрдемдесті.

Ауыл шаруашылығы

Өнеркәсіп

Сауда

1. Ірі қарасы 6-ға жетпейтін қожалықтар салықтан босатылды.

2. Салықтың ақшалай түрі енгізілді. (1924, қаңтар)

3. Салықтың ауыртпалығы кулак пен байларға түсті.

4. Тракторлар әкеліне бастады.(1924-1925). Нәтижесі:

А) егіс көлемі 4,4 млн.га жетті.

Б) Мал саны: 24,8 млн-нан 41 млн-ға жетті. (1924-1928)

1. Түсті металлургия жақсы дамыды. (Басты аудан: Кенді Алтай).

Нәтижесі:

А) Риддер Одақ қорғасының 40 %-ын берді (1923 ж.)

Б) Шымкент сантонин зауыты салынды: 1920 ж.

С) Қарсақбайда мыс өндіру басталды. (1927ж)

2. Мұнай кәсіпшілігі дамыды: Доссор, Мақат.

1927 ж. 75 жергілікті, 13 губерниялық, 7 өлкелік жәрмеңке болды. Олардың сауда айналымы 30 млн.сом. Белгілі жәрмеңкелер: Қоянды, Баянауыл (Семей облысы), Атбасар(Ақмола облысы), Ойыл (Ақтөбе облысы)