2.3.Семинар сабақтарының жоспары

№1семинар. Тақырыбы:Ғұрып фольклоры және тұрмыс-салт жылары

1. Халық өлеңдерінің зерттелу тарихы мен класификациясы.

2. Ш.Уәлиханов, В.Радловтың халық өлеңдерін жіктеуі.

3. А.Байтұрсынұлының фольклор мұраларын жіктеуі. Сарындама.

4. Қазіргі зертелу жайы және класификациялаудың проблемалары, жанрдың сипаттамасы.

5. Тұрмыс-салт жырлардың үй-іші, шаруашылық, еңбек процестеріндегі түрлі салт-ырым, әдет-ғұрып, наным-сенімдермен байланысы.

6. Еңбек кәсіппен байланысты туған өлең жырлардың жанрлық түрлері.

7. Наным-сенімдерге байланысты өлеңдер.

8. Үй-іші салтына байланысты өлең түрлері.

9. Қара өлең, ән өлең, тарихи өлеңдер.

10. Лирикалық өлеңдердегіқазақ халқының эстетикалық дүниетанымы.

№1 семинар бойынша тапсырмалар.

1. Бақсы сарынын жатқа оқу.

2. Бәдік жырын жатқа оқы.

3. Жар-жарды жатқа оқы.

4. Сыңсуды жатқа оқы.

5. Қоштасуды жатқа оқы.

6. Жұбатуды жатқа оқы.

7. Махаббат, туған жер, еңбек-кәсіп, тәлім-тәрбие т.б. тақырыптағы қара өлеңдерден жатқа оқу.

8. Халық әндерінің 1-2 мәтінін жатқа оқу.

9. Тарихи өлеңдердің 1-2 мәтінін жатқа оқу.

Әдебиеттер:1-7,14,16,17,18,29,32,34,37,38,39,46,50,52.

№ 2 семинар. Тақырыбы: Мақалдар мен мәтелдер

1. Мақал-мәтелдердің жанрлық белгілері мен классификациялаудың принциптері.

2. Тақырыптық, логикалық, семантикалық жіктеулер туралы түсінік.

3. Мақал–мәтелдердің жиналуы мен зерттелуі және оның ауызекі сөйлеу тілімен байланысы.

4. Мақал-мәтелдердің тақырыбы халық өмірінің барлық саласын қамтуы.

5. Мақал-мәтелдердің жалпы және жалқы мағыналары.

6. Құрылысы, ырғақ, ұйқас, үндестік ерекшеліктері.

7. Мәтелдің мақалдан айырмашылығы.

8. Қанатты сөздер, афоризмдермен арақатынасы.

Әдебиеттер:1-5,19,21,22,34,47.

№3- семинар. Тақырыбы: Жұмбақтар,жаңылтпаштар, өтірік өлең

1. Қазақ жұмбақтарының жиналу, зерттелу тарихы.

2. Жанрлық белгілері. Жұмбақтың жасалу жолдары мен тәсілдері.

3. Жұмбақтың тақырыбы, ондағы халық тұрмысының көрінісі.

4. Жұмбақтың басқа жанрлармен (ертегі, айтыс, мақал-мәтел, шешендік сөздермен байланысы.

5. Жұмбақтардың айтылу формасы мен көркем бейнелеу тәсілдері.

6. Өтірік өлеңнің жанрлық сипаты, шендестіріу.(антитеза мен әсірелеудің ролі).

Әдебиеттер:1-7,18,21,56.

№ 4- семинар: Шешендік сөздер

1. Шешендік сөздердің табиғаты, атқарған қызметі мен қоғамдық мәні.

2. Шешендік сөздердің жиналу және зерттелу тарихы.

3. Жанрлық түрлері.

4. Шешендік арнау.

5. Шешендік толғау.

6. Шешендік дау.

7. Шешендік сөздердің аңыз, мақал-мәтелдермен байланысы.

8. Шешендік сөздердің эстетикалық, тәрбиелік мәні-маңызы.

Әдебиеттер:1-7,20,23,35,36,40,43,48.

№ 5-семинар. Тақырыбы: Ертегілер

1. Халық прозасы туралы түсінік.

2. Ертегілік және аңыздық проза.

3. Ертегілердің жиналуы мен зерттелуі.

4. Ертегілердің жанрлық ерекшелігі, халықтық сипаты.

5. Ертегілердің классификациясы және жанрлық түрлері.

6. Хайуанаттар жайындағы ертегілер.

7. Қиял-ғажайып ертегілер.

8. Батырлық ертегілер.

9. Новеллалық ертегілер.

10. Сатиралық ертегілер.

Әдебиеттер: 1-5, 7,8,9,10,13,35,43.

№6- семинар. Тақырыбы: Аңыздар

1. Аңыз. Анықтамасы мен жанрлық сипаты.

2. Тарихи, мекендік, күй аңыздары.

3. Әпсана. Анықтамасы, түрлері, аңыздан айырмасы.

4. Хикая.

5. Миф. Мифтік құбылушылық.

6. Аңыздар, олардың тарихи негіздері.

Әдебиеттер: 1-5,7,8,9,18,35,41,43,50.

№7-семинар: Эпостық жырлар

1. Қазақ эпосының жанрлық классификациясы.

2. Көне эпос.

3. Қаһармандық эпос.

4. Лиро-эпос.

5. Тарихи жырлар.

6. Эпос пен тарих.

Әдебиеттер:1-7,9,11,12,25,30,31,32,42,43,44,45,53.

№7- семинарға тапсырмалар:

1. «Қобыланды батыр» жырындағы Тайбурылдың шабысын суреттейтін үзіндісін жатқа оқу.

2. «Ер Тарғын» жырындағы Тарғынның монологын жатқа оқу.

3. «Ер Тарғын» жырындағы Ақжүністің портреті берілетін үзіндіні жатқа оқу.

4. «Қыз Жібек» жырындағы Төлегеннің алты қазбен қоштасуын жатқа оқу.

5. «Қыз Жібек» жырындағы Жібектің портреті берілетін үзіндіні жатқа оқу.

6. «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» жырындағы Ай мен Таңсықтың қоштасу жырын жатқа оқу.

№8-семинар. Тақырыбы: Тарихи жырлар

1. Тарихи жырлардағы ел мен ер образдары.

2. Тарихи жырлардың зертелуі.

3. Тарихи жырлардағы өмір шындығының суреттелуі.

4. Тарихи жырлардың жіктелуі (Ә.Қоңыратбаевтың зертеулері негізінде).

Әдебиеттер:1-7,9,11,12,25,30,31,32,42,43,44,45,53.

№9-семинар.Тақырыбы: Айтыс өнері және қазіргі халықпоэзиясы

1. Айтысты мазмұны мен тақырыбына, түріне қарай жіктеу.

2. Әдет-ғұрыппен, салтпен байланысты айтылатын айтыстар: бәдік, жұмбақ, жар-жар айтыстары.

3. Сүре айтыс, түре айтыс, қайым айтыс-айтыс формаларының түрлері.

4. Қыз бен жігіт айтысы.

5. Ақындар айтысы.

6. Айтыстың қазіргі сипаты мен дамуы.

7. Айтыстың көркемдік ерекшеліктері.

Әдебиеттер: 1-7, 24,26,30,32,41,42,43,49,50,51.

№10- семинар. Тақырыбы: : Балалар фольклоры

1. Балалар фольклорының өзіндік ерекшеліктері мен зерттелу тарихы.

2. Идеялық-көркемдік табиғаты, атқаратын қызметі.

3. Балалар фольклорының халық педагогикасымен байланысы.

4. Балалар фольклорының жанрлары мен жанрлық түрлері.

5. Бөбектерге арналған өлеңдер.

6. Айтылу себебі мен мезгілі, тақырыбы мен стильдік өрнегі.

7. Балалардың өздері орындайтын жырлар.

8. Ойын өлеңдері.

9. Балалар фольклорының поэтикасы.

Әдебиеттер. 1-7,17,27,34,35,37,38,43,46,52,54.

Әдістемлік нұсқау

Семинар тақырыптары, онда қарастырылатын сұрақтар фольклортану ғылымының өзекті теориялық және методологиялық мәселелерін кеңінен қамтиды. Студенттің білімді өз бетімен алуға ұмтылушылығын, ізденімпаздық қабілетін арттыру мақсат етіледі. Студенттен әр семинардың берілген сұрақтарына тыңғылықты әзірленуі талап етіледі. Ол үшін студент көрсетілген әдебиеттер бойынша әрбір сұрақтың мәнін ашатындай конспект әзірлеуі қажет. Бұл біріншіден, білімінің жүйелілігін, үздіксіздігін қамтамасыз етеді. Екіншіден, дайын конспектінің өздік жұмысты орындау, коллоквиум, кезеңдік және қорытынды бақылауға дайындалу барысында пайдасы зор. Семинардың тақырыбымен танысып алған соң, қажетті әдебиеттерді іріктеп алу керек. Бір сұрақтың айналасында айтылған түрлі авторлардың пікірлеріне іштей салыстырулар жасап, түйінді жерлерін қағаз бетіне түсіру керек. Осы мәселе төңірегіндегі өз ойыңыз қандай, соны дәйектеңіз. Бұдан соң белгілі бір тұжырымды дәлелдеу үшін өзіңіз оқыған көркем туындылардан, сын мақалалардан мысалдар келтіріңіз. Келесі семинарларда алдыңғы өткен сабақтарда дайындаған материалдарыңызды, алған біліміңізді дұрыс пайдалана біліп, жаңа тақырыпппен байланыстырып отырыңыз. Әр тақыпрыпты өткен кезде ұсынылып отырған көркем мәтіндермен мұқият танысып, көрсетілген үзінділерін жатқа оқу қажет. Семинар барысында теориялық мәселелерді меңгерумен қатар мәтінді жатқа білу талап етіледі. Емтихан алдынла мәтіндік тест алынады.