2. Калийдің (II) гексацианоферраты.

Реакцияның орындалуы. Құрамында мыстың (II) ионы ерітіндінің 2-3 тамшысына (рН ≤ 7) 1-2 тамшы реагент ерітіндісінен қосады.Қоңыр-қызыл тұнба түзіледі.

2СuSO₄ + K₄[Fe(CN)₆] = Сu₂[Fe(CN)₆] + 2K₂SO₄

3. Натрий тиосульфаты мысты қышқыл ортада түссіздендіреді және ерітіндіні сәл қыздыратын болсақ комплекс оңай ыдырап тұнба береді.

2Cu²⁺ + 2S₂O₃^2- +4OH^- = Cu₂S +S + 4H⁺ + 2SO₄^2-

Реакцияның орындалуы. Құрамында мыстың (II) ионы ерітіндінің 2-3 тамшысына 1-2 тамшы реагент ерітіндісінен қосады. Алынған ерітіндіні қыздырамыз. Қара-қоңыр түсті күкірт пен Cu₂S қоспасынан тұратын тұнба алынады.

4. Метал күйіндегі алюминий, темір және цинк мыстың (II) ионын тотықсыздандырады.

3Cu²⁺ + 2Аl = 3Cu + 2Аl³⁺

Реакцияның орындалуы. Пробиркадағы мыстың (II) ерітіндісіне метал түйірін саламыз. Бірнеше минуттан кейін метал бетінде қызыл түсті бос күйіндегі мыстың бөлінгені байқалады.

Ni²⁺ ионының ашылуы

1. Аммиак никель иондарымен жасыл түсті негізгі тұз (NiOH)₂SO₄ түзеді, ол аммиактың артық мөлшерінде ериді.

2NiSO₄ + 2NH₄OH = (NiOH)₂SO₄ + (NH₄)₂SO₄

Ni²⁺ + 6NH₄OH = [Ni(NH₃)₆]²⁺ + 6H₂O

Реакцияның орындалуы. 2-3 тамшы никель ерітіндісіне аммиакты көп мөлшерде қосады, ашық көк түсті никель комплексі түзіледі.

2. Диметилглиоксим. Никель үшін арнайы сезімтал реактив түрінде диметилглиоксим қолданылады. Аммиакты ортада никель ішкі комплексті диметилглиоксимат күйіндегі ашық-қызыл түсті тұнба береді.

Реакцияның орындалуы. 1-2 тамшы никель ерітіндісіне 1-2 тамшы 1%-тік диметилглиоксим және 1-2 тамшы 2М NH₃ қосамыз. Ашық-қызыл тұнба түзіледі.

Со²⁺ ионының ашылуы

1. Аммиак кобальтпен алдымен көк түсті негізгі тұзын (СоOH)₂SO₄ береді де, аммиактың артық мөлшерінде еріп, қоңыр-сары түсті комплекске айналады.

2CoSO₄ + 2NH₄OH = (CoOH)₂SO₄ + (NH₄)₂SO₄

Co²⁺ + 6NH₄OH = [Co(NH₃)₄]²⁺ + 6H₂O

Реакцияның орындалуы. 1-2 тамшы кобальт ерітіндісіне қоңыр- сары түсті комплекс түзілгенше аммиактың артық мөлшерін қосады.

2. Аммоний (калий) тиоцианаты кобальттың (II) ерітіндісімен жақсы еритін көк түсті комплексті тұз түзеді.

Со²⁺ + 4CNS^- = [Co(CSN)₄]^2-

Реакцияның орындлуы. 1-2 тамшы кобальт ерітіндісіне құрғақ аммоний (калий) тиоцинатын, құрғақ аммоний фторидін және 5-7 тамшы изоамилспиртін қосып, араластырады. Органикалық қабат көк түске боялады.

3. Калий нитриті. Қышқыл ортада KNO₂ кобальт (II) катиондарымен сары түсті калийдің гексанитрокобальтатты тұнбасын береді.

NO₂^- + СН₃СООН = HNO₂ + СН₃СОО^-

Co²⁺ + HNO₂ = Co³⁺ + NO↑ + H₂O

Co³⁺ + 6NO₂^- = [Co(NO₂)₆]^3-

3K⁺ + [Co(NO₂)₆]^3- = K₃[Co(NO₂)₆]

Реакцияның орындалуы. 1-2 тамшы кобальт (II) ерітіндісіне 2 тамшы 2М СН₃СООН, 2 тамшы СН₃СООNa және құрғақ KNO₂ қосамыз. Қоспаны су моншасында бірнеше минут қыздырамыз. Сары тұнба K₃[Co(NO₂)₆] түзіледі.

6- зертханалық жұмыс

VI аналитикалық топ катиондары Cu²⁺, Ni²⁺, Co²⁺, Cd²⁺

Катион	Орындау керек	Білу керек
NH3H2О артық мөлшері
Cu2+	1. NH3H2О	1. NaOH
	2. K4[Fe(CN)6]	2. Na2HPO4
	3. Na2S2O3	3. KJ
	4. металдармен реакциясы: Fe, Zn, Al
Ni2+	1. NH3H2О	1. NaOH
	2. диметилглиоксиммен реакциясы (Чугаев реактиві)	2. Nа2CO3
		3. Na2HPO4
		4. K4[Fe(CN)6]
Co2+	1. NH3H2О	1. NaOH
	2. NH4CNS	2. (NH4)2S
	3. KNO2	3. Na2HPO4
		4. K4[Fe(CN)6]
Cd2+	1. NH3H2О	1. NaOH
		2. (NH4)2S

Cu²⁺ионының ашылуы

1. Мыс иондарына аммиак аз мөлшерде қосылса жасыл түсті негізгі тұз түрінде тұнба береді, ол реагенттің артық мөлшерінде ериді. Бұл жағдайда қанық-көк түсті аммиакты комплекс түзіледі.

2CuSO₄ + 2NH₄OH = (CuOH)₂SO₄ + (NH₄)₂SO₄

Сu²⁺ + 4NH₄OH = [Сu(NH₃)₄]²⁺ + 4H₂O

Реакцияның орындалуы. Құрамында мыстың (II) ионы ерітіндінің 2-3 тамшысына рН>9 артқанша аммиактың ерітіндісін қосады. Көк түстің пайда болуы мыс иондарының бар екендігін айқындайды.