- •Г.И. Ватаманова, ж.Г. Сизева, е.Н. Ярошенко
- •Аннотация
- •Условнöй пасъяс
- •Грамматика терминъяс
- •В ыль велöдчан во
- •Выль велöдчан во
- •Ме витöд класса велöдчысь
- •Перемена вылын
- •Урок да перемена
- •Выльлун
- •Велöдчысьлы тöд вылö
- •А рся поводдя
- •Арся козинъяс
- •Быд тшак радейтö ассьыс места.
- •Арся вöрын.
- •Сьöлаоз
- •Пуяслöн коланлун
- •М ортлöн ортсы да сям
- •Зумыд кывтэчасъяс - Фразеологизмы
- •М иян рöдвуж
- •Миян рöдвужлöн шойччан лун
- •Шойччан лунö
- •Менам медматысса морт.
- •Ок и мича тöвся лун!
- •Лым ёкмыль.
- •Менам радейтана гортса пемöс.
- •Керка. Патера. Вежöс.
- •85 Удж. Аддзы вöрпа нимъяссö юржугöдлансьыс.
- •Росомаха.
- •Кутшöм талун поводдяыс?
- •Тувсовъя гöлöсъяс.
- •Мый вöчö шонді?
- •Тувсовъя гажлунъяс.
- •Берба лун
- •Вермöм лун.
- •Сталинградскöй баллада
- •Оглавление
Велöдчысьлы тöд вылö
«Единица» сюрö сылы, Кодi медся дыш. Кодi книга сайын некор Оз пöсьöдлы мыш. |
Кöн öшыбка, сэтчö «двойка» Сюйö ассьыс ныр. Вайö, челядь, сiйöс классысь Вöтлöй пырысь-пыр. |
Абу лёк ни, абу бур ни, Шöр отметка «три». Сэсянь «двойка» абу ылын – Эн вунöдöй тi. |
Со «четыре» классö пырö – Велöдчысьлöн ёрт. Дружнöя кö сыкöд олан, Лоан тэ бур морт.
|
Бура лыддьысян да гижан, Сэсся он кö дур. Тайö «пятьыс» дневник пытшкад Öдйö пырас гур. Л. Палкин |
|
? Кывбурлöн кутшöм юкöн тэныд медъёна кажитчис?
Кодъяслы пуктöны лёк донъялан пас, а кодъяслы бур донъялан пас?
Кыдзи тэ велöдчан?
Гöгöрвоöд шусьöгъяссö.
Велöдчöм морт синма, велöдчытöм – синтöм.
Зарни перйöны муысь, тöдöмлунъяс – небöгысь.
Ар
бöръя – последний дырджык – дольше кисьмыны – созревать лолавны – дышать лышкыд – щедрый |
нимкодясьны – радоваться, любоваться пöртмасьны – переливаться пöт – сытый
|
Рис. 7: Осенний пейзаж
19 удж. Тöдмась текстöн да вуджöд. Аддзы текстысь кывбердъяс.
Арын.
Лöсьыд водз арын! Енэжыс кельыдлöз, шондіыс мелі на. Гöгöр зэв мича. Вöрыс пöртмасьö гöрд, пемыдвиж, зарни рöмъясöн. Вöрын быдмöны тшакъяс, нюрын кисьмö турипув. Кокни лолавны арся сынöдöн. Дырджык окота нимкодясьны бöръя шоныд лунъясöн.
Кывберд – Имя прилагательное К ывберд – асшöр кывсикас, коді петкöдлö предметлысь признак, вочавидзö кутшöм? юалöм вылö. Эмакыв водзын оз вежлась.
|
||||||||||||||||||
20 удж. Серпас серти лöсьöд да гиж 3-4 сёрникузя.
Рис. 8: Голубое небо. Разноцветные деревья: зеленые, красные, желтые. Виднеются грибы. Дети собирают (кто листья, кто грибы).
Отсöг вылö кывъяс: зарни ар, веж козъяс, уна рöма коръяс, зіль челядь, арся енэж.
Тöдмав юржуглан.
Арся тöлысь ним.
Водз арын вöрыс…
Волöн медся лышкыд кад.
Арнас катша и … пöт.
Моз тöлысь рочöн.
Медся шома арся вотöс.
Арнас сійö пемыд да кузь.
Лöсьöд ас бöрйöм серти ар йылысь юржуглан (ребус, кроссворд, нöдкыв).
А рся поводдя
На каждом лучике слова: сырая = васöд, дождливая = зэра, пасмурная = букыд, облачная = кымöра, туманная = руа, ветреная = тöла, пасмурная = шондітöм, прохладная = ыркыд
Э макывйысь кывберд артмöм
|
21 удж. Бöрйы эмакывйысь артмöм кывбердъяс, инды суффиксъяссö.
Арын лэбачьяс мунöны лунвылö, но и кöдзыд войвылö унаöн кольччöны. Лэбачьяс оз сэтшöма повны кöдзыдысь, кыдзи тшыгъялöмысь. Сы могысь букыд арсянь колö дасьтыны лэбачьяслы вердчанінъяс. Зэра, тöла, шондітöм поводдя дырйи лэбачьяслы шуштöм, кöдзыд. Сэки найö дзебсясьöны пу вожъяс улö, керка вевт улö. Лэбачьяслы позьö вöчны вевта, бокъястіыс тупкöса сёянінъяс. Татшöм вердчанінсö öшöдöны пуö, тэчöны сэтчö вотöсъяс, шыдöс, нянь крöшки, быдмöг кöйдысъяс. Тадзи позьö отсавны лэбачьяслы коллявны ар да кöдзыд тöв.
22 удж. Сетöм эмакывъясысь артмöд кывбердъяс.
Сикт, вотöс, тöв, вöр, кор, рöм, дзоридз, кар, вой, тшак, рыт, асыв, шондi.
23 удж. Содты сёрникузяясö эмакывъясысь артмöм кывбердъяс.
… йöзлöн арнас уджыс уна.
Ок и чöскыд … шыд!
Пöчö пöжаліс … пирöг.
Таво арыс … .
… пемöсъяс дасьтысьöны тöв кежлö.
Сёр арын поводдяыс … .
24 удж. Комиöд. Лöсьöд аскиа поводдя йылысь юöр.
Рис. 9. Мобильный телефон, на нем надпись:
Погода
Ветрено,
ветер северный.
Пасмурно,
дождливо.
Утром туманно.
t + 3; +5°

öм
ывберд
петкöдлö
признакъяс