10. Информацияны жіберу жүйесінің моделі. Модулятор және демодулятор.

Информацияны жіберудің радиотехникалық жүйесі ( ИЖ РТЖ )

информацияны ғана жіберуге арналған, объект, энергия немесе сигналды емес. Осындай жүйелерде электрмагнитті толқындар(сигналдар) көзден тұтынушыға информацияның тасымалдаушысы ғана ретінде қолданылады.

Информацияны жіберудің радиотехникалық жүйелеріне, немесе басқаша айтқанда байланысты типті жүйелерге, радиобайланыс жүйелер (мысалы, ұялы радиотелефондық байланыс), радиохабар мен теледидар жүйелер (спутник), радиотелеметриялық жүйелер (радиоканалмен өлшеулердің нəтижесін жіберуе арналған) жəне т.б. жүйелер жатады.

Информацияны жіберу жүйесінің радиотехникалық моделі жалпы түрі:

Бұл модель кез келген информацияны жіберу жүйесіне ие негізгі элеметтерден тұрса да, ИЖ РТЖ-н сипаттайтын тек қарапайым суреттеме болады, яғни ол ақпарат көзінен ақпарат алушыға дейін информацияны жіберу процесінде информациямен орындалатын амалдарды толығымен көрсетпейді.

Бұл ИЖ РТЖ-нің толық семасы:

11. Модуляция түрлері. Амплитудалық, Жиіліктік, Фазалық модуляциялар.

ТКЖ – нің бір түйінінен деректерді басқаға жіберу байланыстың барлық битінен жүйелі беріліспен жүзеге асады. Аппараттық сигналдар деп – шектеулі диапазон шегінде кейбір шамалар мәндерінің сансыз мөлшерін көрсете алады. Цифрлі (дискретті) сигналдар мәндердің біреуіне немесе түпкілікті наборға ие бола алады. Аналогтік сигналмен жұмыс жасағанда кодирленген деректерді беру үшін синусоидальді формадағы аналогты негізгі сигнал пайдаланылады, ол цифрлі сигналдар жұмысында – екі деңгейлі дискретті сигнал. Аналогты сигналдар бұрмалануға сезгіш, есесіне деректерді кодирлеу мен декодирлеу цифрлі сигналдар үшін қарапайым жүзеге асады.

Аналогты кодирлеу телефонды байланыс бойынша цифрлі деректерді беру кезінде қолданылады. Әдетте ЭЕМ келіп түсетін цифрлі деректер модулятор – демодулятор көмегімен аналогты формаға түрленеді.

Дыбысты жеткізу үшін осы жиілігі жоғары тербелістерді өзгертеді, яғни модуляциялайды. Оны жиілігі төмен электр тербелістерінің көмегімен жасайды. Мысалы, жиілігі жоғары тербеліс амплитудасын дыбыстікіндей жиілікпен өзгертуге болады. Бұл тәсілді амплитудалық модуляция дейді.

Цифрлі деректерді аналогты формаға түрлендірудің үш тәсілі немесе модуляцияның үш әдісі мүмкін:

• Амплитудты модуляция – радиотаратқыш тарататын электромагниттік тербеліс амплитудасын сол тербеліс жиілігінен төмен жиіліктегі тербеліс заңына сәйкес өзгерту;

мысалы, бірлік бергенде тербеліс амплитудасы үлкен болады, ал ноль бергенде – кіші немесе негізгі сигнал типті болмайды;

• Жиілікті модуляция, мұндай модулирегіш сигналдар әрекетімен тек негізгі синусоидальді тербеліс жиілігі ғана өзгереді: мысалы, ноль бергенде – төмен;

• Фазалық модуляция, тасымалданатын сигнал тасушы жоғары жиілікті тербелістің фазасын басқарады.

сигнал 1 – ден сигнал 0 өткенде немесе керісінше болғанда фаза өзгереді;

Кері түрлендіру (демодуляция) қабылдағыш моделімен жүзеге асырылады. Жүзеге асатын модуляция әдісімен амплитудалы, жиілікті және фазалы модуляция моделіне бөлінеді. Көп тарағаны жиілікті және амплитудалы модуляциялар.