7. Қымбат материалдарды, металдарды іздейтін техникалық құралдар. Метрологиялық, техникалық сипаттамалары.

Құнды металдың нақты құрамын анықтау үшін әртүрлі реактивтер, пробирлі инелер және пробирлі тас қолданылады. Құнды металды анықтаудың 2 әдісі бар: 1) ысқылау әдісі – зерттелетін металды пробирлі тастың үстімен із қалатындай етіп жүргізеді. Қалдырылған іздің қасына пробирлі ине жолағы қойылады. Екі ізге реактивтер тамызып нәтижеде пайда болған рекцияға ьалдау жүргізіледі. Бірдей пробалы металдарда реакциядан кейін бірдей түсті із қалады. Егер зерттеліп отырған металл қарайса, демек ол пробирлі инеге сәйкес емес дегенді білдіреді. 2) Тамшылы әдіс – металға тереңдігі 0,1мм мен 1 мм арасында саңылау жасалады. Осы саңылауға керекті пробалы реактив тамызылады. Нәтижедегі реакцияның түсі арқылы қоспадағы металдың сандық құрамын анықтауға болады.

Реактивті қышқылдың әсер ету уақыты 10с аспау керек. Қышқылдану реакциясы үшінші секундттан басталады.

Пробирлі тас – қара түсті кремнилі тақтатас, құрамы ұсақ түйіршікті беті тегістеліп өңделген тас. Бұл тас азотты, күкіртті, қышқылдар мен тұзды қоспаларға төзімді болуы керек.

Пробирлі инелер – бағалы қорытпалардан жасалған жолақшалар. Құнды металдың әрбір пробасына арналған инелер жиынтығы болады. Олар сәйкесінше қоспа құрамына байланысты әртүрлі түсте болады. Пробирлі реактивтер қышқылдардың, қышқылдық қоспалардың сутектік ерітнділері немесе тұздардың ерітінділері.

Алтынды анықтауға арналған қышқылдық реактивтер:

1) 375 пробалы алтын үшін – HNO₃ – 59,5%; дистилденген су – 40,5%;

2) 500 пробалы алтын – HNO₃ – 100%; ρ=1,4кг/м³;

3) 583,585 пробалы алтын үшін – HNO₃ – 46%; дистилденген су - 54%; ρ=1,19 кг/м³ (4 тамшы);

4) 833 пробалы алтын үшін – HNO₃ – 68,7%; HCl - 1,3%; дистилденген су - 30%.

5) 750 пробалы алтын – HNO₃ – 59,3%; HCl - 1,1%; дистилденген су – 39,6%.

6) 900 пробалы алтын – HNO₃ – 69,2%; HCl - 1,3%; дистилденген су – 29,5%.

7) 958 пробалы алтын – HNO₃ – 78,7%; HCl - 2%; дистилденген су – 19,3%.

Күміс үшін реактивтер:

1) 750 пробалы – азот қышқылды күміс – 0,45г, дистилденген су – 100мл.

2) 800 проб. – HAgNO₃ – 0,5г, дист.су – 100мл.

3) 875 проб. – HAgNO₃ – 0,7г, дист.су – 100 мл.

4) 916 проб. – HAgNO₃ – 0,75г, дист.су – 100 мл.

5) 960 проб. – HAgNO₃ – 0,8г, дист.су – 100мл.

Қолға ұстайтын «ВМ – 611» металл іздегіш – диэлектр орталардағы металл және қорытпа объектілерін анықтауға арналған. Бұл – ішіне сызба нұсқаның электронды элементтері мен қуат көзі (аккумулятор) орнатылған, соққыға төзімді пластиктен жасалған тік бұрышты корпусқа тізбектелген құйын токты өңдегіші бар қолға ұстайтын металл іздегіш. Жұмыс істеу қағидасы жасырын металл объектілерді іздеудің үйлесімді (жекелік) құйын токты әдісіне негізделген. Металл іздегіштің дыбыстық және сәулелік дабыл қаққышы металл зат құйын токты өңдегіштің өрісіне түсіп, дабыл тиісті шегінен асқанда барып жұмыс істей бастайды. Қуат көзі қолмен бұралмай –ақ іске қосылысымен, сондай – ақ, пайдалану жағдайы (температура, ылғалдылық) өзгерісімен автоматты үндестіруші металл іздегішті ең жоғары сезімталдыққа қосады.

Қуат кернеуінің ішіне бірге салынған тұрақтандырғыш қуат кернеу 7 – ден 11 В – ға дейін өзгергенде де металл іздегіштің жұмыс істей бастайды (қызыл түсті сәуле диодискіге қосылады да, жасыл түсі өшеді).

Техникалық сипаттамалары:

1. Сезімталдығы неғұрлым күшейгенде бұйым ізделуші элементтің (корпустың құрылымдық тұрғыда бөлінген жұрнағының) жұмыс бетінің орталық арасы бойынша кемінде 30мм қашақтықтағы 2 рубльдік шақаны (оның жазықтығы 0,5 м/сек жылдамдықтан артпаған жағдайда) анықтауға мүмкіндік береді.

2. 7Д – 0,25Д тұрпатты аккумулятордан қуаттандыру (сыйымдылығы сағатына 125 мА˟сағат, кернеулігі 8,4В.). Зарядталмаған аккумуляторды толық сыйымдылыққа дейін зарядтау уақыты – 16сағ.

3. Аккумулятормен қуаттандыру 7 В кернеуліктен төмен болған жағдайда, дыбыстық және сәулелік дабыл қаққыш жұмыс істей бастайды, ал аспапты қуаттандыруды қосатын индикатор (жасыл түсті сәуледиод) өшеді.

4. Металдан жасалған заттарды айқындау сәтіндегі тұтыну тогы (қызыл түсті сәуледиод жанып, дыбыстық дабыл қағылады) 25 мА артық емес.

5. Қуаттандыруды қосқаннан кейінгі жұмыс режимін белгілеу уақыты – 5 сек артық емес.

6. Толықтай зарядталған аккумулятордың кезекші режимдегі үзіліссіз жұмыс уақыты – 8 сағаттан кем емес. Ескерту – бұйымның үзіліссіз жұмыс істеу уақыты 3 циклден кем емес «заряд - разрядтан» өткен және сыйымдылығы сағатына 125м Ах – тан кем емес аккумуляторлар үшін көрсетілген.

7. Габариттік өлшемдері төмендегілерден артық емес:

- металіздегіш - 410˟80˟30 мм;

- желілік адаптер - 90˟75˟55 мм.

8. Металл іздегіштің салмағы – 0,35 кг артық емес.