- •Қазақстан республикасының ғылым және білім министрлігі қ.И. Сәтбаев атындағы қазақ ұлттық техникалық университеті
- •Студенттің пәндік
- •Алматы 2007
- •Аннотация
- •1 Пәннің оқу бағдарламасы – syllabus
- •1.1 Оқытушы туралы мәліметтер:
- •1.2 Пән туралы мәліметтер:
- •Оқу жоспарының көшірмесі
- •1.6 Тапсырманың түрі және мазмұны, олардың орындалу графигі
- •Пәннің мақсаты мен міндеттері
- •1.7 Пән бойынша оқу-әдістемелік материалдар Негізгі әдебиет
- •Қосымша әдебиет
- •1.8 Студенттердің білімдерін бағалау жүйесі
- •Ағымды және аралық аттестация бойынша бақылау жүргізу үшін сұрақтар тізімі Бірінші аралық бақылау бойынша арналған сұрақтар
- •Екінші аралық бақылау бойынша арналған сұрақтар
- •Аралық бақылауға арналған сұрақтар
- •1.9 Пәннің саясаты мен процедурасы
- •2 Негізгі таратылатын материалдар тізімі
- •2.1 Курстың тақырыптық жоспары
- •2.2 Дәріс сабақтарының мазмұны Дәріс 1. Кіріспе. Бұрғылау жұмысының қысқаша даму тарихы. Пайдалы қазбаларды өңдеу және іздеудегі олардың орны мен мақсаттары
- •Дәріс 2. Бұрғылау үшін қондырғының негізгі түрлері. Жыныс талқандаушы аспаптар
- •1 Сурет. Секциялы қашау
- •2 Сурет. Шарошкалы қашаулар және олардың қозғалысы.
- •Дәріс 3. Тау жыныстарының айналмалы талқандаудың машиналар мен механизмдер. Бұрғылау құбырлары.
- •3 Сурет. Бұранданың конустылығы.
- •Дәріс 4. Шегендеу құбырлары (шқ)
- •4 Сурет. Ұңғының құрылымы және эпюрасы.
- •Дәріс 5. Жуу сұйығын бұрғылау сорабынан айналмалы бұрғы колоннасына өткізу құрылғысы
- •5 Сурет. Вертлюг ув-250
- •6 Сурет. Бұрандасыз қосылысты шнек
- •Дәріс 6. Бұрғылау айналдырғыштары
- •7 Сурет. Бұрғылау роторы ур-760.
- •Дәріс 7. Түптік қозғалтқыштар
- •8 Сурет. Бір секциялы турбобұрғы.
- •9 Сурет. Винттік түптік қозғалтқыш.
- •Дәріс-8 . Соққы-айналмалы бұрғылау үшін гидропневмосоққы машиналар
- •10 Сурет. М32к (мп-3) пневмосоққышы: 1-аударма; 2-нығыздама; 3-клапан қорабы;
- •Дәріс 9. Бұрғылау қондырғының таль жүйелері
- •Дәріс 10. Бұрғылау лебедкалары
- •Дәріс 11. Көтеру механизмнің кинематикасы
- •11 Сурет. Көтеру тахограммасы
- •12 Сурет. Түсіру тахограммасы (tсп – бұрғылау свечасын түсіру ұзақтығы)
- •Дәріс 12. Тежегіш қондырғылары
- •13 Сурет. Лебедканың ленталы тежегіштің кинематикалық нобайы: а – у2-2-11, у2-5-5;
- •14 Сурет. Автоматтандырылған көтеріп-түсіру механизмдер нобайы
- •Дәріс 13. Беріліс механизмдері
- •15 Сурет. Беріліс механизмінің сипаттамасы
- •16 Сурет. Беріліс механизмінің нобайы
- •Дәріс 14. Бұрғылау мұнаралар мен мачталар
- •2.3 Зертханалық жұмыстардың жоспары
- •2.4 Студенттің оқытушымен өзіндік жұмыстар сабақтарының жоспары (соөж)
- •2.5 Студенттердің өздік жұмысы бойынша сабақ жоспары (сөж)
- •2.6 Өзін бақылау үшін тестік тапсырмалар
- •2.7 Емтихан билеттерінің сұрақтар тізімі
- •2.8 Глоссарий
- •Мазмұны
- •Студенттеріне арналған пәннің оқу-әдістемелік кешені
- •Латыпов Авис Самигуллинович Айтугулова Баян Андреевна
Пәннің мақсаты мен міндеттері
1.5.1 Пәнді оқыту мақсаты: пәнді оқытудың мақсаты қатты пайдалы қазбаларға сонымен қатар сұйық және газ тәрізді пайдалы қазбаларға геологиялық барлау ұңғысын бұрғылау кезінде қолданылатын машиналар мен механизмдердің құрылымын таңдау. Қазіргі заманда қолданылатын бұрғылау машиналар мен механизмдерінің негізгі түрлері, жұмыс істеу принциптері, құрылымдары және олардың артықшылығы мен кемшілігі, сонымен қатар оларды өндірісте қолдану.
1.5.2 Пәннің негізгі міндеттері: пәнді оқытудың негізгі міндеттері бұрғылау үрдісінің жалпылама немесе басқа түрі үшін бұрғылау қондырғысын және тау жынысын талқандаушы аспаптар түрлерін орнату қажет, студенттер бұрғылау терминологиясын білу керек.
1.5.3 Пәннің мазмұны мен маңызы: бұрғылау машиналар мен механизмдер негізгі қондырғылар болып келеді, олар әртүрлі жағдайда ұңғыларды бұрғылаудың (барлау, жарылғыш, технологиялық және пайдалану ұңғылары) тиімділігін анықтайды. Сондықтан «Бұрғылау машиналары және механизмдері» пәнін білу қажеттілігі ұңғыны жабдықтау үшін қондырғыны таңдау болып саналады.
1.6 Тапсырманың түрі және мазмұны, олардың орындалу графигі
Кесте 2
Бақылау түрлері |
Жұмыс түрі |
Жұмыс тақырыптары |
Ұсынылатын әдебиеттер беттерінің нөмері |
Тапсыру мерзімі |
Ағымды бақылау |
З 1 СӨЖ 1 СОӨЖ 1 |
Бұрғылау қондырғысының айналдырғыштары |
НЕГ 1 [263-296] ҚОС 9 [15-25] |
1 |
Ағымды бақылау |
З 2 СӨЖ 2 СОӨЖ 2 |
Бұрғылау қондырғысының вертлюгтері мен сальниктері |
НЕГ 1 [373-376] |
2 |
Ағымды бақылау |
З 3 СӨЖ 3 СОӨЖ 3 |
Таль жүйелері |
НЕГ 1 [165-176] |
3 |
Ағымды бақылау |
З 4 СӨЖ 4 СОӨЖ 4 |
Әртүрлі қондырғының таль жүйелерін орнату |
НЕГ 1 [165-176] ҚОС 5 [106-173] |
4 |
Ағымды бақылау |
З 5 СӨЖ 5 СОӨЖ 5 |
Лебедка, олардың түрлері |
НЕГ 1 [225-266] ҚОС 8 [6-52] |
5 |
Ағымды бақылау |
З 6 СӨЖ 6 СОӨЖ 6 |
Бұрғылау лебедкасының тежегіш жүйелері |
НЕГ 1 [246-263] ҚОС 8 [53-66] ҚОС 16 [124-158] |
6 |
Ағымды бақылау |
З 7 СӨЖ 7 СОӨЖ 7 |
Бұрғылау сораптары, оларды есептеу |
НЕГ 1 [353-373] ҚОС 1 [150-158] ҚОС 3 [24-35] |
7 |
Ағымды бақылау |
З 8 СӨЖ 8 СОӨЖ 8 |
Бұрғылау сұйығының тазалау қағидасы |
НЕГ 1 [376-380] ҚОС 7 [361-367] |
8 |
Ағымды бақылау |
З 9 СӨЖ 9 СОӨЖ 9 |
Қозғалтқыштар және бұрғылау қондырғысының жетегі |
НЕГ 1 [108-116] ҚОС 1 [297-320] |
9 |
Ағымды бақылау |
З 10 СӨЖ 10 СОӨЖ 10 |
Бұрғылау қондырғысының муфталары |
НЕГ 1 [116-132] ҚОС 16 [275-314] |
10 |
Ағымды бақылау |
З 11 СӨЖ 11 СОӨЖ 11 |
Шынжырлы және клиноременді беріліс, оларды есептеу |
НЕГ 1 [116-132] ҚОС 16 [275-314] |
11 |
Ағымды бақылау |
З 12 СӨЖ 12 СОӨЖ 12 |
Бұрғылау мачталар және мұнаралар |
НЕГ 1 [176-197] ҚОС 8 [136-144] |
12 |
Ағымды бақылау |
З 13 СӨЖ 13 СОӨЖ 13 |
Бұрғылау қондырғысының негізднрі және оларды есептеу |
НЕГ 1 [210-213] ҚОС 15[170-185] |
13 |
Ағымды бақылау |
З 14 СӨЖ 14 СОӨЖ 14 |
Превенторлар және оларды есептеу |
НЕГ 3 [385-397] |
14 |
Ағымды бақылау |
З 15 СӨЖ 15 СОӨЖ 15 |
Цементтеу агрегаттары, оларды есептеу |
ҚОС 1 [161-193] |
15 |
Аралық бақылау 1 |
7 зертханалық жұмыс, СӨЖ, СОӨЖ және дәрісті қосқанда |
8 |
||
Аралық бақылау 2 |
15 зертханалық жұмыс, СӨЖ, СОӨЖ және дәрісті қосқанда |
15 |
||
Қорытынды бақылау |
Емтихан |
График бойынша |
||
Тапсырмалардың түрі реттік нөмірі көрсетілген ағымдық, аралық және қорытынды бақылаудан тұрады.
Жұмыстың түрлеріне: зертханалық жұмыстар, СӨЖ, СОӨЖ және емтихан кіреді.
Тақырыптарды жазғанда сөздерді қысқартуға болмайды.
Төртінші бағанада әдебиеттің реттік нөмірі көрсетіліп, тік жақша ішінде беттің нөмірі көрсетілген.
Бесінші бағанада тапсыру уақыты көрсетілген.