2)Қорғаныш қызметін атқарады.Құрамындағы мицелла,муцин, кальцийфосфат т.Б ферменттер.

3)Сілекей түзілмесе ас қорыту бұзылады.Қызметтері төмендейді.Мицелла минералдаушы қызмет атқарады.

21.Науқас көзінің және зәр шығару жүйесінің жиә қабынатынына, жарық нашар түсетін жерлерде көзінің көруінің нашарлауына шағымданды. Науқасты қарау барысында қасаң қабықтың құрғауы және қабынғаны,склерасында гиперкератоздың ақшыл ошақтары анықталды. Бұл науқасқа қандай витаминді(хим.биологиялық атын) және әріптік таңбасын көрсету) ұсынуға болады және оның профилактикалық дозасы қандай? Бұл витаминнің провитамині қалай аталады және қандай тағам құрамында кездеседі? Бұл витаминнің жеткілікті мөлшері қай тағамның құрамында болады? Диагноз: А витаминінің жетіспеушілігі. Ретинол. Антиксерофтамиялық. Ретинол жетіспеушілігі көру нашарлауына әкеледі. Жарық әлсіз болғанда көру қабілеті төмендейді (ақшам ауруы, түңгі сұққаранғы). Профилактикалық дозасы: ересектер үшін 2.7 мг Ав7н немесе 2.5мг бета каротин. Провитамині: каротинойдтар. Олар көкөністерде, әсіресе сәбізде. Сонымен қатар, балық майы, бауыр,сары май, жұмыртқаның сары уызы, помидор, абрикоста.

22. Туберкулезге қарсы препараттармен (тубазит, фтевазит) ұзақ уақыт емделген соң науқаста ашуланшақтық, кейде тырыспа, дерматит,жие стоматит пайда болды. Қанның биохимиялық анализі гипохромды анемияны, гипераминоацидемияны көрсетті зәрдің құрамына көп мөлшерде оксалаттар және амин қышқылдары бар, әсіресе гомоцистеин мен цистатион. Бұл науқасқа қандай витаминді (витаминнің хим.биологиялық атын және әріптік таңбасын көрсету) ұсынуға болады және оның профилактикалық дозасы қандай? Бұл витаминнің жеткілікті мөлшері қай тағамның құрамында болады? Бұл витамин қай ферменттің құрамына кіреді және бұл витаминнің жетіспеушілігінен қандай үрдістер бұзылған? Диагноз: В₆ витаминінің жетіспеушілігі. Пиридоксин.Антидерматиттік. Профилактикалық дозасы: ересектер тәулігіне 2мг. Негізгі козі; нан,бұршақ,картоп,ет,бауыр,буйрек. Дерлік барлық ферменттер кластары: оксиредуктазалар, трансферазалар,лиазалар,изомеразалар құрамына кіреді. Жетіспеуінен организімде зат алмасу процестері бұзылады.

35.Ферменттердің ph оптимумы 6.9-7.0. Осы ферменттің субстраты йодпен тусті сапалық реакция жүргізілетін табиғи полимер болып табылады. Ферменттің субстратқа әсер ету натижесінде , Люголь реактивімен оң реакция беретін, аралық өнімдер түзіледі. Ферментті атаңыз. Ол қай классқа және топқа жатады. Субстрат және реакция өнімдері қалай аталады. Амилаза крахмал. Амилаза- реакциялар классы,гликозидаза тобы. Адам сілекейдің ph 6,9-7,0. Реакция өнімдері: крахмал-амилодекстрин -эритродекстрин-флаводекстрин-ахродекстрин-мальтодекстрин-мальтоза.

38. Науқаста атеросклерозды диакностикалау ушін қанның қандай биохимиялық көрсеткіштерін анықтау керек. Науқаста қандай диета ұсынылады?неліктен? Неге кейбір адамдардың атеросклерозбен аура қаупі төмен болады? ТТЛП - атерогенді, ТЖЛП -анитатерогенді. Қазіргі уақытта ТТЛП\ТЖЛП арақатынасы атеросклероздың п.б мүмкіншілігін бағалағанда өте маңызды индекс ретінде қаралады.ТТЛП\ТЖЛП - 3. Бұдан жоғары болса атерослероз даму қаупі жоғарылайды Атеросклероз артерияның ірі және орташа тармакшаларының ішкі қабықтарымен ортаңғы бабықтарының арасында құрылады. Холестерин холитеразаға байланысты липопротеиндердің жиналуы және айналасындағы тірдердің өсуі нәтижесінде п. б фиброздық түйіндер

27 cұрақ. Дәрігердің қабылдауына жеміс және көкөніс қолданбайтын, термиялық өңделген тағамды көп тұтынатын науқас келді.Науқас жалпы әлсіздікке, оның ішінде жүрек әлсіздігіне, тәбеттің болмауына, қызыл иегінің қанталауы мен ісінуіне, тісінің босаңсуына, буынының ауырсуынына, есте сақтау қабілетінің төмендеүіне шағымданады. Тексеру барысында теріде көптеген нүктелі қан құйылу ошақтары, тері жабындыларының бозары анықталды. Бұл науқасқа қандай витаминді(биологиялық, химиялық атын және таңбасын көрсету) тағайындауға болады және оның профилактикалық дозасы қандай? Бұл витамин қай ферменттердің құрамына кіреді және бұл витаминнің жетіспеушілігінен науқаста қандай үрдістер бұзылған? жауабы: Бұл наүқаста С витамині(аскорбин қышқылы). Тәуліктік дозасы:60-100мг. Биол. әсері: С вит амин қышқылдарының алмасу процесіне олардан нейромедиатор түзуіне қатысады. Сондай ақ С вит кортикостероидтардың, коллагеннің синтезделуіне және қан түзу процесіне қажет. Ал коллаген дәнекер тінінің негізгі белогы. Авитаминоз: Цинга немесе скорбут ауруларын туғызады. Авитаминоз кезінде дәнекер ткандарының қалыпты құрамы бызылады. Содан пролин оксипролинге айналмайды, колагеннің синтезі тежеледі, қан тамырларының клеткаларының байланыстары бұзылып, саңылау пайда болады. Осының әсерінен майда қан тамырлары жарылып, бұлшық етке, буындарының, көз қабығының ішіне қан құйылуына әкеледі. Теріде қапталған аймақтар пайда болады. Тістің еттері ісініп, қызыл иек қанауға бейім болады. адамның асқа табеті төмендейді, әлсіздік байқалады. Жұқпалы ауруларға төзімділік төмендейді, анемия дамиды. Табиғатта таралуы: өсімдіктер, жануарлар, микроорганизмдер глюкозадан синтездейді. Көбінесе қара қарақатта, укропта, көк пиязда, цитрусты жемістерде және кейбір өсімдіктердің жапырақтарында кездеседі.

28 сұрақ. Созылмалы гастритпен және ащы ішектің шырышты қабығының зақымдануымен ауыратын науқастың қанының анализінде эритроцит, лейкоцит, гемоглобин мөлшерінің төмендеуі жетілмеген үлкен жасуша-мегалобластың пайда болуын көрсетті. Бұл науқасқа қандай витаминді (витаминның химиялық, биологиялық атын және әріптік таңбасын көрсету) тағайындауға болады және оның профилактикалық дозасы қандай? Бұл витаминнің жеткілікті мөлшері қай тағамның құрамында болады? бұл витамин қай ферменттердің құрамына кіреді және бұл витаминның жетіспеушілігінен науқаста қандай үрдістер бұзылған? Жауабы: Бұл науқаста В1 витамині (тиамин антиневриттік вит.) жетіспеушілігінің салдары. Тәуліктік мөлшері: 2-3мг. Химиялық құрамы:тиаминнің құрамына метил тобымен байланысқан тиазол мен пиримидин сақинасы кіреді. Тамақпен түскен витамин тиаминпирофосфокиназа және магний иондарының әсерінен тіндерде фосфорланады да, тиаминдифофат (ТДФ) түзеді. Бұл кетоқышқылдарының декарбоксилазасының коферменті болып табылады. Табиғатта таралуы:бидай, күріш, қарабидай дәндерінің қауызында, ащытқы, соя бұршақта көп кездеседі. Жануарлардан алынатын тағамдарда бауырда, мида, буйректе, сүтте кездеседі. Бұл витамин жетіспеушілігінен кетоқышқылдарының декарбоксилазасы бұзылады. Көмірсулар аэробты жағдайда ыдырауы, энергия жинауы және бөлінуі бұзылады. Қан мен тіндерде кетоқышқылдар жиналады. Ацидозды тудырады, кейін зәрде көбейеді. Көмірсулардың тотығуы тежеледі, мида және нерв тканьдерінда зат алмасу бұзылады. Бұл вит. жетіспегенде жүрек жұмысы, асқазан, ішек қарын жұмысы бұзылады. Тиамин жетіспегенде көбінсе араққа салынып кетген адамдар дене тепе теңдігін сақтай алмайды, олардың жүрісі бұзылады және ақыл-ойынан адасуы байқалады.

Билет 8

Фосфор қышқылынын ашу (Молибден реактивімен) Гидролизатты HNO₃ қатысында қыздырған Молибден реактивін қосып сары түсті аммонидің фосформолибдаты тұнбаға түседі (фосфопртеинді).

12(NH₄)₂MoO₄+H₃PO₄+21HNO₃=(NH₄)₃(PO₄*12MoO₃)+21NH₄NO₃+12H₂O

Пуриндік негізге күмісті сынама

Гидролизатқа концентрлі аммиак және AgNO₃ қосады. Біраз тұрған соң қоныр тұнба түзеді. Сілтілі ортада пуриндік негіз қоныр күмісті косылыс түзеді (нуклеопротеинді).

Көмірсуға (пентозаға) гидролизатты NaOH-пен нейтралдап, Фелинг реактивін қосады, сары түс тузілгенше қайнатады, ол қыш түсті тұнбаға айналады.

CuSO₄+NaOH = Cu(OH)₂+Na₂SO₄ (гликопротеиндерді)

Глюкоза +2Cu(OH)₂ = глюкозаның тотығу өнімі + 2CuOH + H₂O сары

2CuOH=Cu₂O+H₂O қызыл.

Молиш. H₂SO₄ әсерінен көмірсудан оксиметилфурфурол түзіледі, ол 2- нафтолмен әрікеттесіп боялған комплексті қосылыс түзеді (гликопротеинді).

Билет 9

Көмірсуға (пентозаға) гидролизатты NaOH-пен нейтралдап, Фелинг реактивін қосады, сары түс тузілгенше қайнатады, ол қыш түсті тұнбаға айналады.

CuSO₄+NaOH = Cu(OH)₂+Na₂SO₄ (гликопротеиндерді)

Глюкоза +2Cu(OH)₂ = глюкозаның тотығу өнімі + 2CuOH + H₂O сары

2CuOH=Cu₂O+H₂O қызыл.

Фосфор қышқылынын ашу (Молибден реактивімен) Гидролизатты HNO₃ қатысында қыздырған Молибден реактивін қосып сары түсті аммонидің фосформолибдаты тұнбаға түседі (фосфопртеинді).

12(NH₄)₂MoO₄+H₃PO₄+21HNO₃=(NH₄)₃(PO₄*12MoO₃)+21NH₄NO₃+12H₂O

Пуриндік негізге күмісті сынама

Гидролизатқа концентрлі аммиак және AgNO₃ қосады. Біраз тұрған соң қоныр тұнба түзеді. Сілтілі ортада пуриндік негіз қоныр күмісті косылыс түзеді (нуклеопротеинді).

1билет.Пробиркада белок ерітіндісі бар. Қандай сапалық реакциялар арқылы осы белок құрамындағы алмастырылмайтын амин қышқылдары бар екенін анықтауға болады? Қандай сапалық реакциялардың көмегімен белокта циклді амин қышқылдары бар екенін анықтауға болады? Қандай сапалық реакциялар арқылы белок ерітіндісінде күкірті бар амин қышқылдарын анықтауға болады?

1. Алмастырылмайтын а.қ.: тре, мет, вал, лей, иле, лей, фен, три.

Триптофанға :1) Шульце-Распайл реакциясы

2) Адамкеевичтің реак

Принципі: Әдіс три-ның қышқ ортада альдегидтермен әрекеттесіп, боялған конденсация өнімдерін түзу қаб-не негіз-н.

1.Шульце-Распайл реак химизмі: концентрлі күкірт қышқ әсерінен сахароза гидролизі жүреді, осыдан кейін түзілген моносах-р сусызданып оксиметилфурфуралға айн-ы. Три оксиметилфурфуралмен әрек-п қызыл-шие түсті комплексті қосылыс түзеді.

Сахароза глюк+фрук

Глюкоза фруктоза

2.Адамкеевичтің реак хим: три-ның 2 молекуласы глиоксил қыщқылымен әрек-п күлгін түске боялған конденсация өнімін түзеді.

2)Циклді: три, фен, тир. Реак: Мульдер, Миллон, Паули.

Принципі: 1)Әдіс ароматтық а.қ-дың концентрлі азот қышқылымен әрек, сары түсті динитро туынды қосылдыстар түзуіне негізд, ал ол қос.р сілтілік ортадақызыл сары түсті хинойдты структур айналады. 2) әдіс тирозинді миллон ерт қыздырғанда ашық қызғылт түсті боялған нитро тирозин сынап тұзын түзу қаб негізделген. 3) гис, три, трип деазобензосульфо қышқ мен қызыл сары түсті азо қосыл түзу қаб негізделген.

3. ) реакц: Фоль, натрий нитро пруссиді

1) құрамында күкірта бар амин қның сілтілік орт қыздырған кезде натрий сульщфидін түзу қаб негізделген. Ол натрий плюмбитімен әрекет қара түсті қорғасын сульфидінің тұнбасын түзеді. 2) цистеиннің сілт гидрол кезінде түз натрий сульф натрий нитропруссидімен қызыл күлнің түсті комплексті қосылыс түз негіз.

2-билет

Екі пробирканың 1 құнсыз белрк бар. Қандай сап реакц көмегімен оның құнсыздығын анық болады? Қандай сап реак арқ белокта циклд амин қыш бар екенін анық болад? Қандай сап реак белок еріт күкірт бар амин қышқ анықтауға болад?

1. Құнсыз белок- арг, гис,ала,тир,глу,асп,сер,цис,про, т.б.

Реакция: аргининге Сакагучи реак. Әдіс аргнін гуанидин тобының сілтінің қатысуынада натрий гипобромид және альфа нифтолмен қызыл түске боялу қаб негізделген.

2. Циклді: три, фен, тир. Реак: Мульдер, Миллон, Паули.

Принципі: 1)Әдіс ароматтық а.қ-дың концентрлі азот қышқылымен әрек, сары түсті динитро туынды қосылдыстар түзуіне негізд, ал ол қос.р сілтілік ортада қызыл сары түсті хинойдты структур айналады. 2) әдіс тирозинді миллон ерт қыздырғанда ашық қызғылт түсті боялған нитро тирозин сынап тұзын түзу қаб негізделген. 3) гис, три, трип деазобензосульфо қышқ мен қызыл сары түсті азо қосыл түзу қаб негізделген.

3)реакц: Фоль, натрий нитро пруссиді

1) құрамында күкірта бар амин қның сілтілік орт қыздырған кезде натрий сульщфидін түзу қаб негізделген. Ол натрий плюмбитімен әрекет қара түсті қорғасын сульфидінің тұнбасын түзеді. 2) цистеиннің сілт гидрол кезінде түз натрий сульф натрий нитропруссидімен қызыл күлнің түсті комплексті қосылыс түз негіз.

7-билет

Ерітіндіде белок бар екенін дәлелдеу үшін қандай сапалық реакциялар жүргізу керек? Оның құрамында цистеин, триптофан, гистидин, аргинин, тирозин бар екенін дәлелдеу үшін қандай сапалық реакциялар жүргізу керек? Сіз атаған қандай реакциялар арқылы алмастырылмайтын амин қышқылдары бар екенін анықтауға болады?

1. биурет және нингидрин реак арқ анықтауға болд.

Биурет. әдіс белокағы, полипедтеги пептид топтарының сілтілік орт Сu ионымен күміс түсті комплес түзуіне негізделген. боялу интенсивтілігітікелей белоктағы пептидті байлнаныстарындың санына тіуелді. өте сілтілік ортада пептидтік топтар еноль формасына ауысады. Сu мен әрекеттесіп көк түске боялған биурет комп түзеді.

Нингидрин реакциясы нингидриннің пептидттегі, белоктағы аминқышқл әрекеттесіп күлгін н.е көк түс комплекс түзуіне негізделген. пролин мен оксипролин нингидринмен сары түсті боялған өнім береді.

2. Цистеин-Фоль; триптофан,тирозин-Мульдер реак; тирозин-Миллон; триптофан- Шульце-Распайл, Адамкевич; гистидин, триптофан, тирозин-Паулидің диазореак.

3. Алмастырылмайтын а.қ.: тре, мет, вал, лей, иле, лей, фен, три.

Триптофанға :1) Шульце-Распайл реакциясы

2) Адамкеевичтің реак

Принципі: Әдіс три-ның қышқ ортада альдегидтермен әрекеттесіп, боялған конденсация өнімдерін түзу қаб-не негіз-н.

1.Шульце-Распайл реак химизмі: концентрлі күкірт қышқ әсерінен сахароза гидролизі жүреді, осыдан кейін түзілген моносах-р сусызданып оксиметилфурфуралға айн-ы. Три оксиметилфурфуралмен әрек-п қызыл-шие түсті комплексті қосылыс түзеді.

Сахароза глюк+фрук

Глюкоза фруктоза

2.Адамкеевичтің реак хим: три-ның 2 молекуласы глиоксил қыщқылымен әрек-п күлгін түске боялған конденсация өнімін түзеді.

10-билет

1. Екі пробирканың ішінде күрделі белок ерітіндісі бар: бірінші пробиркада күміс сынамасы - оң, молибден реактивімен реакция – оң, Фелинг реакциясы – оң болды. Екінші пробиркада: күміс сынамасы мен Фелинг реакциясы – теріс, молибден реактивімен реакция – оң болды. Зерттелген белок ерітінділері күрделі белоктардың қай класына жататынын анықтаңыз. Осы сапалық реакциялар қандай заттарды ашу үшін қолданылады? Қандай сапалық реакциялар арқылы белок құрамында фосфор қышқылы бар екенін дәлелдеуге болады?

1. Нуклеопротеиндерге.

2. күміс сынама- пуриндерді; молибден реактиві- фосфор қышқылын; Фелинг реак- пентозаларды ашады.

3. Молибден реактивімен реакция. гидролиззатты азот қышқылы қатысуымен қыздырғанда сары түсті аммонидің фосформолибден қышқылы түзіліп тұнбаға түседі.

аммоний молибдаты аммоний фосфомолибдаты

23-сұрақ.

Тағам құрамында жүгеріні көп қолданылатын Оңтүстік Америка тұрғындары жүйке жүйесінің бұзылысы(деменция) асқорыту жүйесінің бұзылысы(диария) және терісінің ашық бөлігінің симметриялы зақымдалуымен (дерматит) көрінетін ауырумен жиі ауырады.Бұл науқасқа қандай витаминді(химиялық,биологиялық атын және әріптік таңбасын көрсету) ұсынуға болады және оның профилактикалық дозасы қандай ? Бұл витаминнің жеткілікті мөлшері қай тағамның құрамында болады?Бұл витамин қай ферменттің құрамына кіреді және бұл витаминнің жетіспеушілігінен науқаста қандай үрдістер бұзылған?Науқасқа ұсынатын В5 не РР витамині, антипеллагралық(никотин қышқылы, никотинамид) РР авитоминозының Пеллагра(дерматит,диария, деменция) түрпідей қотыр тері .Көрінісі:ауыз қуысы тіл,АІЖ кілегей қабатының қабынуы, күн сәулесінен қорғалмаған терінің симметриялы аймақтары алдымен қызарып, кейін қарайады, тері түлеп, дерматит п.б. парез ШЖЖ,ОЖЖ бұзылуы ,галлюцинация сандырақ, РР витамині НАД және НАДФ құрамына кіреді.Проф дозасы 15-25мг.Табиғатта таралуы нан, картоп, күріш, ет, бауыр, бүйрек, сәбіз .В5 пантотен пиридин ферменті.

24-сұрақ.

Күн сәулесі аз түсетін (инсолясиясы төмен) солтүстікте тұратын нәрестеге мешелдің алдын алу үшін балық майы берілді.Оны қарау барысында бассүйегінің ерте қартаюы, сүйектің ұзынынан өсуінің баяулауына байланысты қаңқаның деформациясы анықталды.Анасының шағымы бойынша балада іш қату, салмағының төмендеуі, тәбетінің нашарлауы болды.Баланың денсаулық жағдайының себебін түсіндіріңіз.Балада қандай зат алмасу бұзылған.Осы жағдаймен байланысты витаминнің тәуліктік мөлшері қандай?Д витаминінің гипервитаминозы- организмге Д витаминінің көп мөлшерде түсуі.Көрінісі: сүйектердің жиі сынуы, Са мен фосфаттардың қандағы мөлшері жоғарылайды, өкпе , бүйрек, қан тамырларында жиналады, органдарды кальцийфикацияландырады.Жас балалардың басында шеміршектер жылдам сүйектенеді, еңбегі бітіп қалады, бас ішілік қысым жоғарылайды.Алыдн алу жануарлардан алынатын майлы тағамдарды шектеу.Кальцийферол –рахитке қарсы 0,02мл .Кальций –фосфор алмасуы бұзылған.

25-сұрақ

Солтүстікте тұратын нәрестеде тістің шығуының жетілуінің кешеуілдеуі, аяқтарының «Х» әріпі тәрізді қисаюы еңбегінің өте баяу бітуі, көкірек сүйектері « тауык көкірегі» тәрізді(киль) ,басының үлкеюі байқалады. Бұл науқас қа қандай витаминді (витаминнің химия, биологиялық атын және әріп таңбасын көрсету) ұсынуға болады және оның проф дозасы қандай?Бұл витаминнің жеткілікті мөлшері қай тағамның құрамында болады?Осы жағдайдың алын алу үшін баланың анасына нені ұсынуға боллады және неліктен? Ұсынылатын витамин Д (кальцийферролдар ) рахитке қарсы қолданылатын витамин.Адам үшін маңыздысы Д2 (эргокальцийферол) Д3 (холекальцийферол).1932 жылы Виндаус ашты.Д витамині кальцийді тасымалдаушы белоктың синтезін жоғарылатады, қанда кальций деңгейін жоғарылатады паратгармон синтезін төмендетеді –деминирализация тежеледі.( Калиймен фосфаттардың зәрмен шығуы).Сүйек тінінің минирализациялануын туғызады.Проф дозасы 0,025мг .А витаминозы- рахит.Рахитпен ауырмау үшін бала денесін УК сәулесімен кварц лампасымен өңдеу керек күн сәулесінде серуендеу керек , табиғатта таралуы:бауыр, сүт , жұмыртқа сарыуызы, балық майы, треска балығы.Рахит кезінде сүйектер жиә сынады.- остеомаляция( сүйектің жұмсаруы, пышақпен кесуге болады) тістердің бұзылуы остеопороз (сүйекте саңылау п.б.)

26-сұрақ

Алкогольді ұзақ уақыт бойы қолданылғандықтан, науқас бауыр циррозына шалдыққан. Науқас дұрыс тамақтанбайды,ас мәзірінде көмірсу мөлшері басым,ол жүрегіндегі ауыру сезіміне,қол саусақтарының жансыздануына, балтыр бұлшық еттерінің ауырсынуына, есте сақтау қабілетінің төменденуіне шағымданды.Қан анализі пируват пен лактаттың мөлшерінің жоғарлауы есебінен ацидоздың пайда болғанын көрсетті.Бұл науқасқа қандай витаминді (витаминің химиялық, биологиялық атын және әріптік таңбасын көрсету) ұсынуға болады және оның профилактикалық дозасы қандай? Бұл витаминнің жеткілікті мөлшері қай тағамның құрамында болады?Бұл витамин қай ферметтердің құрамына кіреді және бқл витаминің жетіспеушілігінен науқаста қандай үрдістер бұзылған?Бұл науқаста В1 витамині(тиамин антиневриттік витамині)жетіспеушілігінің салдары.Тәуліктік мөлшері:2-3мг.Химиялық құрамы:тиаминің құрамына метил тобымен байланысқан тиазол мен пиримидин сақинасы кіреді.Тамақпен түскен витамин тиаминпирофосфокиназа және магний иондарының әсерінен тіндерде фосфорланады да, тиаминдифосфат(ТДФ)түзеді.Бұл кетолқышөылдарының декарболсилазасының коферменті болып табылады.Табиғатта таралуы:бидай, күріш ,қара бидай дәндерінің қауызында, ашытқы, соя бұршақта көп кездеседі.Жануарлардан алынатын тағамдарда бауырда, мида, бүйректе, сүтте кездеседі.Бұл витамин жетіспеушілігінен кетоқышқылдарының декорбоксилазасы бұзылады.Көмірсулар аэробты жағдайда ыдырауы, энергия жинау және бөлінуі бұзылады.Қан мен тіндерде кето қышқылдары жиналады.Ацидозды тудырады.Кейін зәрде көбейеді.Көмірсулардың тотығуы тежеледі.Мида және нерв тікандерінде зат алмасу бұзылады.Бұл вит. Жетіспегенде жүрек жұмысы, асқазан ішек қарынжұмысы бұзылады.Тиамин жетіспегенде көбінесе араққа салынып кеткен адамдар дене тепе-теңдігін сақтамайды, олардың жүрісі бұзылады, ақыл ойдан адасу байқалады.Болды ура жүз ал!

Есеп№17

"Химчистка"бірлестігінің жұмысшыларын тексергенде бір әйел қызметкерде қандағы АЛТ-ның мөлшері 5,7есе ал АСТ-ның 1,5есе артқаны анықталған.Осы науқас әйелге қандай болжам диагноз қоюға болады?Науқаста зәр мен нәжіс түсі қалай өзгереді?Қандай қосымша зерттеулер тағайындау керек және оларда қандай мүмкін болатын ауытқуларды кутуге болады?Жедел токсикалық гепатит нәтижесінде АЛТжәне АСТ жоғарылайды,АЛТ АСТға қарағанда жоғары болады.Зәр түсі қараяды,нәжіс түссізденеді.Қосымша анализдер:АЛТ АСТ активтілігіне зерттеу,Билирубин мөлшерін зерттеу,Бүйректе фибриноген,протромбин,VII,V қан ұю факторларының бұзылуын зерттеу.

Есеп№18

Ажыратушы агент 2,4 динитрофенолды семіздікпен күресу препараты ретінде ұзақ қолданудың жағымсыз әсері;әлсіздік дене температурасының жоғарылауы,кейбір жағдайларда соңы қазалы болғаны байқалған.2,4динитрофенолды дене салмағын азайтатын препарат ретінде пайдалану неге негізделгенін түсіндіріңіз.Қандай үрдістің бұзылғаны байқалады?Соңы қазалы болатынын қалай түсіндіруге болады? 2,4динитрофенолдың 2С3Н3ОН күшті май ыдыратқыш қасиеті бар.Бұл кезде АДФ активтілігі 2,4динитрофенолды қабылдау мынандай жағдайға әкеледі: жасушалық тыныс алу бұзылысы,бүйрек ауруы,дене температурасының көтерілуі,артериялық қысым котерілуі. Оның өте жоғары токсикалық қасиеті бар.Қазір оны тек жәндіктерге қарсы у ретінде қолданылады.

№13

Бес пробиркада белок болды.Бірінші пробиркадағы мочевина,Екінші пробиркаға-алкалоидты реактив,3-ші пробиркаға-мыс сульфатын,4-ші пробиркаға-концентірлі минералды қышқылды,5-шіге сілтіні қосты.Осы пробиркалардағы белокта қандай озгерістер болады? Қай пробиркада белоктың дегидратациясы болады?(4)Қай пробиркада белоктың заряды өзгереді немесе бейтараптанады,немесе ерімейтін комплекс түзіледі?4,2,3 4-ші проб-белок молекуласының заряды нитралданады,гидратты қабатынан айрылады(дегидатацияланады-Орта pH өзгереді) 2-ші проб-белок зарияды нейтралданады,тұнбаға түседі. 3- ші проб-ол ерімейтін комплекс түзеді.

№14

Нәрестенің қанында фенилаланиннің мөлшері 5мкмоль/мл(калыпты жагдайда0,2мкмол/мл) зәрмен осы амин қышқылы көп мөлшерде бөлінді. Осы жағдайдың себептері қандай?Осы ауру қалай аталады?Қандай реакция арқылы осы ауруда пайда болатын өнімді зәрден анықтауға болады?1 типті гиперфенилаланинемия.Көбнесе нәрестелерде байқалады,себебі нәресте ағзасында фенилаланингидроксилаза ферметі жоқ.Фенилаланиннің тирозинге айналу процесі бұзылады.Фенилаланин 4-монооксигеназа активтілігін төмендетеді. Баланың ақыл есі дамуы бірден төмендейді,себебі қанда фенилпирожүзім және фенилацетил глутамин қышқылы бөлінеді.Тінде зәрде,қан сарысуында фенилаланин көп жиналады. Емі-бала тағамынан фенилаланин мөлшерін төмендету,6жасқа дейін сүт тағамдарын,белоктықгидролизаторлар тағайындайды.

№11

Қан сарысуына аммоний сульфатының ерітіндісін толық қаныққанға дейін қосқанда белок тұнбаға түсті.Тұнбаға қандай белок түсті?Неге ол тұздың қаныққан ерітіндісімен тұнбаға шөгеді?Қандай әдістер арқылы қан сарысуында альбумин мен глобулиндерді болуге болады?Қаныққан аммоний сулфаты ерітіндісінде бірінші альбумин тұнбаға түседі.Белок молекуласының дегидратациясы есебінен альбуминді глобулиннен электрофорез арқылы ажыратады.Пробиркаға 20тамшы қанның сарысуын және сондай мөлшерде аммоний сульфатының қаныққан ерітіндісін қосып шайқағанда,лайланып глобулин тұнбаға түседі,5минуттан кейін тұнбасы бар қоспаны сүзгі қағазбен сүзіп алынған сүзінді ерітіндіге ұнтақталған аммоний сульфатын толық қаныққанша(тұнба түзілгенше)қосады.Ол кезде альбумин тұнбаға түседі,тұнбаны сүзіп сүзілген сұйықтыққа биурет реакциясын жүргізеді.Тұздау әдісін клиникалық лабороторияда альбуминдер мен глобулиндерді бөлу үшін және қан сарысуындағы бұл фракциялардың арақатынасын анықтауға пайдаланады. Тұздар ерітіндісі арқылы тұнбаға түскен белоктардан қайталап сандық мөлшерін әртүрлі әдістердің көмегімен анықтауға болады.

№12

Қан сарысуының 20тамшысына аммоний сульфатының қаныққан ерітіндісінің 20мшысын қосқанда белок тұнбаға түсті.Қандай белок тұнбаға түсті?Неге ол тұздың жартылай қаныққан ерітіндісінде тұнбаға шөгеді?Қандай әдістер арқылы қан сарысуындағы альбумин мен глобулиндерді бөлуге болады?Пробиркаға 20тамшы қанның сары суын және сондай мөлшерде аммоний сульфатының қаныққан ерітіндісін қосып шайқаса,лайланып глобулин тұнбаға түседі,5минуттан кейін тұнбасы бар қоспаны сүзгі қағазбен сүзіп алынған сүзінді ерітіндіге ұнтақталған аммоний сульфатын толық қаныққанша(тұнба түзілгенше)қосады.Ол кезде альбумин тұнбаға түседі,тұнбаны сүзіп сүзілген сұйықтыққа биурет реакциясын жүргізеді.Тұздау әдісін клиникалық лабороторияда альбуминдер мен глобулиндер бөлу үшін және қан сарысуындағы бұл фракциялардың арақатынасын анықтауға пайдаланады.Тұздар ерітіндісі арқылы тұнбаға түскен белоктардан қайталап сандық мөлшерін әртүрлі әдістердің көмегімен анықтауға болады.Қ.ж адамдарда қан сарысуында альбумин мен глобулиннің ара қатынасы 1,5-2,3.Қабыну ауруларында глобулин мөлшері артады.Белоктарды тұздар арқылы тұнбаға түсіру әдісі таза кристалды белок препараттарын алуға қолданады.

№19

Қалқанша безінің функциясы жоғарылаған науқаста дене салмағының төмендеуі,субфебрильді температура,шамадан тыс күйгелектік байқалады.Байқалып жатқан ауру көріністерінің себебін түсіндіріңіз.Қалқанша безінің қызметінің жоғарылауы-гипертириоз.(Базедов ауруы). 1 Зоб-йод көп қажет. 2 Жүдеу,тәбет артады-заттардың ыдырауы артады 3 Дене темп.жоғарылауы-БТ және ТФажыраған 4 Тахикардия,тыныс алудың жоғарылауы-БТ жоғарылауы 5 диурез-вазопрессиннің синтезі төмендид 6 Экзофтальмия-көзді жылжытатын бұлшық еттердің қызметі бұзылған 7 саусақтар дірілі-тиреоидты гормондар жүйке жасушаларын тітіркендіреді.

№20

Емшектегі нәрестеде ақыл-есінің кмістігі,көз жанарының бұлыңғырлануы байқалады.Зәрінде және қанында галактозаның мөлшері жоғарылаған.Қай ауру туралы айтуға болады?Нірестені қандай рацион бойынша тамақтандырған жөн? Осы аурудың даму себебі қандай? Диагноз-галактоземия,ол ақыл естің кемуі,катарактаның дамуымен сипатталады. Даму себептері-галактокиназаның жетіспеуі,гексозо-І-фосфататуридилилтрансфераза жетіспеуі, УДФ-глюкоза-4 эпимераза ферментінің жетіспеуі. Нәрестені емдеуде құрамында галактоза бар тағамды( сүт) пайдаланбау керек.

71.толык емес,,,,,,,,,,Түбір каналының энзимотерапиясын ұзарту үшін асқынған және созылмалы периодонтитте құрамында трипсин,химотрипсин,лизоцим бар профезим және иммозимаз препараттарын қолданады. Бұл препараттарды осы ауруларда қолдануына дәлел келтіріңіз Оған: а)ферменттің субстратқа әсерін схемамен көрсетіңіз, олардың топ,топшаларын атап реакцияның соңғы өнімін сипаттаңыз; б)ұл дәрілердің кездесуі түбір каналында 1-2 тәуләк шектелген. неге осы препараттармен бірге сульфаниламидті қолдану ұсынылған,бірақ спиртті қолдану шектелген.

Жауабы:Эндопептидазалар-белок молекуласының ішкі жағындағы пептидтік байланыстарды үзіпоны полипептидтерге дейін ыдыратады. Өкілдері:пепсин,трипсин,химотрипсин,катепсиндер.Трипсин активсіз күйінде ұйқы безінен бөлінеді де, энтеропептидазалармен активтенеді, ол аргинин мен лизиннен құралған диаминомонокарбон қышқылдарындағы пептидтік байланыстады үзеді.Химотрипсин ұйқы безінде түзіледі, ол трипсинмен активтенеді.

Сульфаниламид-бактериацидтік препараттар.Спирт- белоктардың денатурациясына ұшыратады.

72. карау керек,,,,,,,,,,Соңғы жылдары стоматологияда жаңа ауру «сағыз ауруы» пайда болды. Сағызды дұрыс пайдаланбағандықтан сілекей бездерінде аторофия байқалады. Осы ауруда сілекей секрециясы қалай өзгереді? Сұраққа жауап үшін: а)сілекейдің негізгі қызметтерін атаңыз; б) тістің эмаліне және ауыз қуысының кілегей қабатына сілекейдің секрециясы қалай әсер етеді; в) қандай жағымсыз әсері болады.

Жауабы:Сілекей секрециясы азаяды. Негізгі қызметтері:ас қорытуға қатысу,құрамында ферменттер бар,бактериоцидтік.