Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
FUNKSİONAL ANALİZ03-Xelilov.doc
Скачиваний:
14
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
19 Мб
Скачать
☆

Mühazirə 3. Metrik fəzada ətraf anlayişi

Tutaq ki, metrik fəzası, nöqtəsi və ədədi verilmişdir.

şərtini ödəyən bütün mümkün nöqtələr çoxluğunun əmələ gətirdiyi çoxluq mərkəzi nöqtəsi olan r radiuslu qapalı kürə adlanır.

şərtini ödəyən bütün mümkün nöqtələr çoxluğuna mərkəzi nöqtəsi olan r radiuslu açıq kürə deyilir.

Mərkəzi nöqtəsi olan radiuslu açıq kürəyə nöqtəsinin ətrafı deyilir və kimi işarə olunur.

çoxluğuna nöqtəsinin deşilmiş ətrafı deyilir.

Tərif 1: Tutaq ki, çoxluğu verilmişdir. Əgər nöqtəsinin ətrafı ilə M çoxluğunun kəsişməsi boş deyilsə, nöqtəsi M çoxluğunun toxunma nöqtəsi adlanır.

Tərif 2: M çoxluğunun bütün toxunma nöqtələri çoxluğuna M çoxluğunun qapanması deyilir və kimi işarə olunur.

Qeyd edək ki, çoxluğun qapanması əməliyyatı aşağıdakı xassələri ödəyir:

Tərif 3: Əgər olarsa, M çoxluğuna qapalı çoxluq deyilir.

Tərif 4: Əgər nöqtəsinin deşilmiş ətrafı ilə M çoxluğunun kəsişməsi boş deyilsə, nöqtəsi M çoxluğunun limit nöqtəsi adlanır.

Tərif 5: Tutaq ki, və nöqtəsinin deşilmiş ətrafı var ki, bu ətraf ilə M çoxluğunun kəsişməsi boş çoxluqdur. Onda nöqtəsi M çoxluğunun izoləedilmiş nöqtəsi adlanır.

Təriflərdən aydındır ki,çoxluğun toxunma nöqtəsi ya çoxluğun limit nöqtəsidir ya da izoləedilmiş nöqtəsidir.

Mühazirə 4. Metrik fəzada yiğilma

Tutaq ki, metrik fəzası və ardıcıllığı verilmişdir. Əgər

olarsa, nöqtəsinə ardıcıllığının limiti deyilir. Metrik fəzada ardıcıllığın limitinə aşağıdakı kimi də tərif vermək olar.

Tərif 1: Tutaq ki, ədədinə görə nömrəsi var ki, üçün şərti ödənilir. Onda nöqtəsinə ardıcıllığının limiti deyilir və

kimi işarə olunur.

Teorem 1: Tutaq ki, metrik fəzası və çoxluğu və nöqtəsi verilmişdir. nöqtəsinin M çoxluğunun limit nöqtəsi olması üçün zəruri və kafi şərt ardıcıllığının olmasıdır ki,

olsun.

İsbatı:(zərurilik) Tutaq ki, nöqtəsi m çoxluğunun limit nöqtəsidir. Onda limit nöqtəsinin tərifinə əsasən natural ədədi üçün

Onda natural ədədi üçün nöqtəsi götürək. Onda aydındır ki, bu qaydayla qurulan ardıcıllıq üçün olar. Axırıncı daxil olmadan aydındır ki,

(kafilik):

olduğundan tərifə əsasən ədədinə görə nömrəsi var ki, üçün olar. Digər tərəfdən olduğundan alarıq ki, nöqtəsi M çoxluğunun limit nöqtəsidir. Teorem isbat olundu.

Mühazirə 5. Tam metrik fəza

Tutaq ki, metrik fəzası və ardıcıllığı verilmişdir.

Tərif 1: Tutaq ki, ədədinə görə nömrəsi var ki, , üçün şərti ödənilir. Onda ardıcıllığına fundamental ardıcıllıq deyilir.

Teorem 1: Hər bir yığılan ardıcıllıq fundamentaldır.

Isbatı : Tutaq ki,

Onda limitin tərifinə əsasən ədədinə görə nömrəsi var ki, üçün olar. Onda metrikanın 3-cü xassəsinə əsasən(üçbucaq aksiomu) , üçün olar. Bu isə o deməkdir ki, ardıcıllığı fundamentaldır. Teorem isbat olundu.

Ümumuiyyətlə desək, bir çox fəzalarda fundamental ardıcıllıq yığılan olmaya da bilər.

Tərif 2: Tutaq ki, ( metrik fəzası verilmişdir. Əgər bu fəzadan götürülmüş istənilən fundamental ardıcıllıq yığılan olarsa, bu fəzaya tam metrik fəza deyilir.

Bəzi ədəbiyyatlarda tam metrik fəzaya dolu metrik fəza da deyilir.

Misal : parçasında təyin olunmuş kəsilməz funksiyalar sinfi

normasına görə tam metrik fəzadır. Doğrudan da istənilən fundamental ardıcıllığı götürək. Onda tərifə əsasən ədədinə görə nömrəsi var ki, və üçün

olar. Deməli, (1) şərti müntəzəm olaraq ödənilir. Aydındır ki, hər bir qeyd olunmuş ədədi ardıcıllığı fundamentaldır. Onda ədədi ardıcıllıqlar üçün məlum olan Koşi meyarına əsasən, hər bir qeyd olunmuş ardıcıllığı yığılan olar.

işarə edək. (1) şərtində olduqda limitə keçsək, alarıq ki, ədədinə görə nömrəsi var ki, və üçün olar. Bu isə o deməkdir ki, funksional ardıcıllığı x(t) funksiyasına müntəzəm yığılır. Onda olduğundan olar. Deməli, -də hər bir fundamental ardıcıllıq yığılandır. Bu isə o deməkdir ki, tam metrik fəzadır.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]