1.2 №1 Егж. Электрстанциялардағы трансформаторларды таңдау

 

Трансформаторларды таңдау кезінде оның түріне,санына,қалыпты және авариялық режим кезіндегі тоқтың шамадан тыс болуымен анықталатын номиналды қуатына,электрстанцияларында құрама шиналардан  (РУ)тұтынатын,тұтынушылар категориясына байланысты таңдалады.

Трансформаторларды таңдау бойынша ұсыныстар, сәйкесінше [2-8] төменде көрсетілген.

1.2.1 Электрстанциядағы генератор кернеуіндегі шинадан тұтынатын 1-ші және 2-ші категориядағы тұтынушыларға кемінде 2 трансформатор (автотрансформатор) орнату керек (ЕГЖ-да барлық тұтынушыларды қабылдау керек, 1-ші және 2-ші категориялар).

1.2.2 Үш кернеу болған жағдайда үш орамды трансформаторды қолданған жөн, бірақ технико-экономикалық мүмкіндіктерге байланысты автотрансформаторларды қолданған жөн, тиімді болу үшін мүмкіндігінше үшорамды трансформатормен қоса автотрансформаторларды (110 кВ және одан жоғары) қолдану керек. 

1.2.3 Трансформатордың қуатын таңдау, авариялық жүктеме кезінде 40%-ке есептеу жүргізу.

1.2.4 Блоктық байланыс кезінде трансформатор мен генератор үшін анықталады [4]:

(1)

 

мұндағы   –блок генераторының орныққан қуты, МВА;

 –генератодың максималды жүктеме кезіндегі өзіндік мұқтаждық жүктемесі, МВА.

Блок автотрансформаторының номиналды қуаты былай анықталады:

 

(2)

 

мұндағы –қуаттың типтік коэффициенті немесе пайдалығы, -жоғарғы және  -орташа кернеудің орамасы бойынша анықталады:

(3)

 

1.2.5 Электрстанциялардағы генераторлық кернеулі құрама шиналардың (әдетте ол-ЖЭО) қалыпты режимдегі трансформаторлардың қуаттарының қосындысы  деп алғанда, мына өрнекпен анықталады:

 

мұндағы  –генераторлық кернеудің шинасынан тұтынатын, тұтынушылардыңминималды жүктемесі, МВА. (3.3) өрнегі генераторлардың, жүктемелердің және тұтынушылардың өзіндік мұқтаждықтарының cos φ бірдей болған жағдай үшін жазылған. ЕГЖ -дің мәнін  тең деп алу керек.

Авариялық шамадан тыс жүктелуді есептеу,трансформатор қуатын анықтаудың келесі өрнегін береді [3]:

(4)

 

мұндағы  –авариялық режим кезіндегі максималды жүктеме;

 – авариялық шамадан тыс жүктеменің жіберілетін коэффициенті [3]; ЕГЖ-да = 1,4 деп қабылдау  керек.

Генераторлық кернеулі құрама шиналы ЖЭО-ғы байланыстырушы трансформаторлардың саны үшеуден аспайды. Блоктық сұлба кезінде трансформаторлардың саны генератор санымен бірдей болады.

1.2.6 РУ 110 кВ және одан да жоғары кернеулі электр байланысы автотрансформатор (үш орамды трансформатор) арқылы жүзеге асады, оның қуаты өте ауыр режімдегі шамадан тыс тоқпен анықталады. Қуаты өте жоғары станцияларда энергожүйеге электрэнергиясын беру екі кей кезде үш жоғары кернеу арқылы беріледі

1.2.7 Трансформаторларды таңдау кезінде олардың саны, түрі және қуаты бірдей тең бағалы сұлбалардың нұсқаларын қарастыру керек.

 

1.3 Электрстанциялардағы құрылымдық сұлбалардың технико-экономикалық салыстырылуы

 

Әрбір салыстырылып отырған нұсқалардағы трансформаторларды таңдау кезінде барлық кернеудегі РУ электр байланысы үшін тиімді сұлба таңдалады.

Экономикалық тиімді сұлба минималды шығындармен анықталады:

 

(5)

 

мұндағы  –электрқондырғыны қамтамасыз ету үшін жұмсалатын капитал, у.е;

– 0,12-экономикалық тиімділіктің нормативті коэффициенті;

 – жылдық қолдану кезіндегі шығындар, ш.б/жыл;

 – электрэнергиясының толық жіберілмеуінен болатын залал, ш.б/жыл.

ЕГЖ- да ш.б. ретінде [3.4] бөлімдеріндегі бірліктер қолданылады.

Есептік жобалауда нұсқаларды салыстыру кезінде залалдарды есептеусіз орындау, яғни құрастырушы тұтынудың сенімділігін анықтайды, авариялық өшудің ұзақтығы мен болу мүмкіндігі, және т.б. сұрақтарды арнайы әдебиеттен  қарастыру.

Сұлбаларды салыстыру кезінде капитал жұмсауды тек ерекше элементтер үшін ғана қарастыру керек.

Трансформаторлардың бағасы мына өрнек бойынша анықталады [3]:

 

(6)

 

мұндағы   – трансформатордың зауыттық бағасы [3 кестеден 3.3 –3.11];  – найзағайдан қорғау аппаратарының, жергетұйықтағыштың, басқару щитына дейінгі контрольді кабельдің, құрылыстық және монтаждық жұмыстың, және материал бағасын, сондай-ақ тағы басқа материалдардың ошиновка бағасын есептейтін коэффициент:

Жылдық қолдану кезіндегі шығындар мына теңдеумен анықталады:

 

(7)

 

мұндағы   - қызмет көрсетуге және амортизацияға кеткен шығындар;

  және  – % бойынша тиісті бөліп шығарулар [3 из таблицы 10.2];

 – электрэнергияны жоғалтуға байланысты шығындар:

 

(8)

 

мұндағы  – 1 кВт·сағ электрэнергия шығынының бағасы, ш.б./кВт·ч;

–схема элементтеріндегі электрэнергия шығыны, кВт·ч.

ЕГЖ-ны орындау кезінде [4] сәйкес  деп қабылдауға болады. Трансформаторлардың жылдық электрэнергиясының шығынын анықтау әдістемесі [4] көрсетілген.

Технико-экономикалық есептеулерді кесте түрінде орындау керек.

Капиталдық қаражат бөлуді анықтау үшін 1.3.1. кестесі ұсынылады.

 

1 кесте - Капиталдық қаражат бөлуді анықтау

Элементтің аталуы	Бірліктің есеп айыру бағасы	1 нұсқа		2 нұсқа
		бірлік саны	сомасы у.е.	бірлік саны	сомасы у.е.
1 Трансформатор (автотрансформатор) 2 РУ ұяшығы сөндіргішімен
Барлығы

Соңғы нұсқаның құрылымдық сұлбасын 2 - кестеден таңдау

 

2 кесте – Құрылымдық сұлбаны таңдаудың соңғы нұсқасы

Шығындар	1 нұсқа	2 нұсқа
1 Есеп айыру капиталдық қаражат бөлу, К у.е. 2 Амортизацияны бөлектеу, 3 Энегияны жоғалту бағасы 4 Келтірілген min шығындар