Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
тема 9 каз.doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
384 Кб
Скачать
☆

2 Кесте. Медицина ақпараттарының негізгі мәліметтері

Көзі

Мазмұны

URL

Екінші ақпараттық журналдар

ACP Journal Club

Басылымдардың рефераты эксперттердің тексерістерімен бірге

http://www.acpjc.org/shared/

menuabout.html

Evidence-Based Medicine

Басылымдардың рефераты

http://ebm.bmjjournals.com/

Evidence-Based Mental Health

Психиатриядан арнайы және көрікті басылымдар

http://ebm.bmjjournals.com/

Evidence-Based Nursing

Критикалық басылымдар тәжірибесі бар мейірбикенің тексеруімен бірге

http://ebm.bmjjournals.com/

Медициналық тәжірибесінің халықаралық журналы

Дәрігерлерге арналған нақты, маңызды клиникалық және эпидемиологиялық зерттеулері бар құрастырылған рефераттар

http://www.mediasphera.ru/

mjmp/mjmp-mn.htm/

BMJ Updates

Қызықтырған мамандық бойынша жіберілетін ақпараттар туралы жаңа басылымдар

http://bmjupdates.mcmaster.ca/

index.asp.choice.13

Бірінші ақпараттық МБ

MEDLINE

1966ж бастап басылып келе жатқан 12 млн басылымдар

http://www.pubmed.com

EMBASE

1974ж бастап келе жатқан 10 млн басылымдар

http://www.embase.com

Екінші ақпараттық МБ

Кокранды кітапхана (The Cochrane Library)

Жүйелік қарап шығып МБ-дан, емдік әрекеттердің әсерінен, КИ-ді басқару регистрінен, қарап шығу әдістемесінен тұрады

http://thecochranelibrary.com

Up To Date

Оқу әдістемелік бағдарлама сегіз кәсіби медициналық ассоциациясымен бірге

http://www.uptodate.com

Clinical Evidence

Клиникалық ұсыныстарды өңдеуге беретін материалдар

http://clinicalevidence.com

Халықаралық бірлестік

BEME Collaboration – Best Evidence Medical Education

Медицина білім алу жүйелерді қарап шығу

http://bemecollaboration.org

Evidence for Policy and Practice Information and Coordination Centre – EPPI-Centre

Әлеуметтік зерттеулер

http://eppi.ioe.ac.uk/EPPIWeb/

home.aspx

Campbell Collaboration (C2)

Әртүрлі араласу жұмыстарына арналған зерттеулерді қарап шығу

http://campbellcollaboration.org

Метаіздеуші қызмет

SUM Search

Оқулықтар мен басылымдар, Merck Manual, MEDLINE тәжірибелі басылымдар (медициналық қызметінің сапасы мен зерттеулер бойынша агенство)

http://sumsearch.uthscsa.edu

TRIP

75 бойынша медициналық ақпаратты іздеу

http://tripdatadase.com

МБ-да дәлелденген ақпаратты іздеу негізі

(Мысалы мб medline, www.PubMed.Com сайтына арналасқан)

Дәлелденген медицина аймағында ақпаратты іздеу жүйелі түрде жетуді талап етеді. Дәлелденген медицина сұрақтарға қажет ақпаратты сәтті іздеу үшін сәйкес МБ таңдау және оптимальды әдіспен іздеу маңызды. Бірақ мұқият және жоғары дәрежелі іздеу жүргізгенде керек ақпаратты табу мүмкін болмайды (себебі индекстеу сапасыз және спонсор фирмалардың басылымға құштары болмағанда). Сол себептен дәлелденген ақпаратты табу үшін басқа қосымша әдістермен: «қолмен» электронды МБ-да суреттеу болмаған жағдайда; табылған құжаттардан әдебиеттер тізімін тауып уйрену қажет.

Бульдік логика

Іздеу жұмыстарын жүргізген кезде электронды МБ бульдік логиканы қолдануға тура келеді (Джордж Буль – ағылшын математигі 1815-1864 жылдар): AND, OR, NOT.

Көптеген МБ операторларында бульдік ойды жоғарғы тіркеуде жазу керек.

AND операторы – «және» дегенді білдіреді. Мысалы, лапароскопиялық холецистэктомия жайында ақпарат іздейтін болсақ мынаны жазу керек: «laparoscopic AND cholecystectomy».

OR операторы – «немесе», яғни мақаланы таңдаған кезде логикалық байланысы бар бірінші және екінші термин бар мақала керек болған жағдайда. Мысалы, холецистэктомия және холецистостомия жайлы мақала іздеген кезде бірінші немесе екінші термині бар мақалалар шығады, ол келесі түрдегідей болады: «cholecystecomy OR cholecystostomy».

NOT операторы – «жоқ». Керегі жоқ тақырыптардан арылу кезінде қолданылады. Мысалы, біз лапароскопиялық холецистэктомия жайында ақпарат іздейтін болсақ, бірақ дәстүрлі холецистэктомияны алып тастау керек. Онда сұрау төмендегідей болады: «laporoscopic AND cholecystectomy NOT laparotomy».

Мәліметтер базасының алаңы

МБ іздеуді арнайы жолақта жүргізеді. Көбінесе іздеу үшін термин немесе арнайы жұрнақты орналастыру: басылған жылы, орны, авторы және т.б. Жолақтарды белгілеу үшін белгілі жұрнақтар қолданылады. Жұрнақтардың синтаксисы әр түрлі іздеу жүйелерінде айырмашылық болады. PubMed сайтындағы жұрнақтар квадрат жақшаға алынып жазылады. Әдетте MEDLINE нұсқауы ұсынылған сайтта жолақтар толығымен жазылады. PubMed сайтында көмекші нұсқау көрсетілген, яғни жұмыс барысын толығымен таныстырып отырады. (URL: http://www.ncbi.nlm.nih.gov\books\bookres. fcgi\helppubmed\pubmed-help. pdf).

Автор жолағы - [au]. Мысалы, David S. A авторының кітабын табу керек болсын, онда сұрау келесідегідей болады: David SA [au]. Немесе лапароскопиялық холецистэктомия жайында болса David S. A. – laporoscopic cholecystectomy, me AND David SA [au].

[so] жолы. Баспа орнын іздеу аймағының шектеуі. Іздеу барысында баспаға сәйкес мәліметтер болу керек. Мысалы, лапароскопиялық холецистэктомияны табу керек болса: laporoscopic cholecystectomy [mh] AND (Klin-MedMosk) [so]. So – жұрнағы журналдың қысқаша атауы.

[sb] жолағы (subset) – журнал фильтр көпшесі, аймақ пәні, баспа түрі. Журнал көпшесінің 3 түрі бар: AIM – 120 әлемнің журналының аймағы, Abridged Index Medicus; Nursing – Internation Nursing Index библиографиялық кітапшасы DENTAL – стоматология – Index to dental litherature.

Лабороскопиялық холецистэктомия жайлы ақпарат алу үшін laporoscopic cholecystectomy [mh] AND AIM [sb].

3 кестеде пәндік аймақ көрсетілген

3 кесте

Аймақ атауы

Аудармасы

Қалыптастыру

AIDS

ЖИТС

aids[sb]

Bioethics

Биоэтика

bioethics[sb]

Cancer

Қатерлі ісік

cancer[sb]

Complementary Medicine

Альтернативтік медицина

cam[sb]

History of Medicine

Медицина тарихы

history[sb]

Space Life Sciences

Ғарыштық медицина

space[sb]

Systematic Reviews

Систематикалық бейне

systematic[sb]

Toxicology

Токсикология

tox[sb]

[ti] жолағы (атауы) және [jn] (журнал).

4 кестеде MEDLINE МБ негізгі жолақтары көрсетілген.

Жол

Мазмұны

Мазмұн

[ab]

Реферат

measles[ab]

[ad]

Авторлар мекені

St.peterburg[ad]

[ai]

Реферат сипаттамасы

asthma[ai]

[aid]

Баспагердің идентификациялық номері. Ол 2 нұсқада болады

S0140673699071482[aid]

[lau]

Бірінші автор

wong[lau]

[au]

Автор

wong[au]

[fau]

Автордың толық аты

Wong Julia[fau]

[lastau]

Соңғы автор. Оларды соңында жазады

marsh[lastau]

[dp]

Публикацияның форматтағы мерзімі: YYYY\MM\DD

1998\03\15[dp]

[edat]

PubMed келу мерзімі

1997\10\06[edat]

[gr]

Контракттың немесе грандтын номері

Ca101211[gr]

[issn]

ISSN номері

0140-6736[issn]

[jn]

Журнал атауы

lancer[jn]

[la]

Баспа тілі. Бірінші 3 әріпті белгілейді.

chi[la]

[mh]

Кілтті сөздерді бейнелейді MeSH.

aromatherrapy[mh]

[mhda]

MeSH индекстерін тағайындау мерзімі.

1997\12\18[mhda]

[ot]

Басқа индексті термин

Demographic factors[ot]

[ps]

Атау ретіндегі өзіндік ат

nightingale[ps]

[pt]

Баспа типі

rewiew[pt]

[rn]

CAS немесе EC регистрациялық номері

1-5-20-4[rn]

[sb]

Таңдалған аймақ сүзгісі

systematic[sb]

[sh]

MeSH рубрикасы.

toxicity[sh] dh [sh]= diet terapy

[si]

Мәліметтердің қосалқы аймағы

Genbank\af001892[si]

[so]

Шығу мәліметтері

1999aug[so]

[tg]

Мақаланың қосымша бейнелері

Case report[tg]

[ti]

Тақырып немесе оның ағылшынша аудармасы

Common cold[ti]

[tiab]

Тақырыптағы Және\немесе сөздері

Common cold [tiab]

[tt]

Оригиналды тақырып

problema[tt]

[tw]

Атау сөзі немесе аннотация

asthma[tw]

[pmid]

PMID жаңару коды.

10703801[pmid]