3. Жануға қажетті ауаның саны

Отынның толық жануына қажетті кислород саны, көлемі мен массасының саны 1 моль отын үшін, жанудың стехноматериялық теңестірілуімен анықталады. Сонымен, көмірқышқыл үшін деп жазуға болады

1кг көмірқышқылына аламыз, ал күкірт пен сутегі үшін сәйкес

Оттегінің суммарлық қажеттілігі, кг, 1кг сұйық немесе қатты отың жұмыстық массасы толық жану кезінде отындағы кислородтың есебімен қоса алғанда мынаған тен болады

оттегінің жиынтық массасын алғаннан кейін ρ_О2=1,429 ^кг/_м³ көлемі бойынша ауадағы 21% оттегі есепке ала отырып және тиісті қайта құруларын ескеріп теориялық қажетті ауаны анықтау үшін формула аламыз

Массалық көрсеткіші, кг/кг

Газ құрамды отынды жағу үшін ауаның саны жану үшін жанудың мына стехиометриялық тендеуінен анықталады

СО+0,5 О₂= СО₂ CH₄+ 2О₂= СО₂+2H₂O

1+0,5=1 1+2=1+2

H₂S+1,5 О₂=S О₂+ H₂O H₂+0,5 О₂= H₂O

1+1,5=1+1 1+0,5=1

C₂ H₄+3О₂=2СО₂+2H₂O

1+3=2+2 және т.б.

Осыған сәйкес кислород пен азоттың қажетті саны мынадай болады:

яғни, ауаның саны мынадай болады

4. Ауа артықтығының коэффиценті

Теориялық қажетті мөлшердегі ауамен V_B^O отынды жағу кезіндегі бөлігі жанбай қалады, сондықтан толық жану үшін ауаны артық береді. Ауа артықтығының коэффиценті дегеніміз оның теориялық анықталған көлеміне (V_B^O) деген жақты жұмсаған ауаның қатынасы

Жағудың жану немесе басқадай камераларын сынау кезінде жану коэффенценті мен ауаның жанудың құрғақ өнімдерінің газды сораптамасының деректері бойынша анықталады. Жану өнімінде отынды құрайтын СО, СН₄, Н₂ болмағанда, толық жану жағдайы үшін

толық емес жану кезінде

Жану есебі 1кг сұйық отынға, немесе 1м³ газ құрамды отынға жасалған. Толық жану өнімі (түтінді газдар) құрғақ газбен су буының қосындысы , м³/кг немесе м³/м³

Құрғақ түтінді газ (V_cr) көлемі деген үш атомды газдардың көлемінің суммасы , жағуға түскен азоттың минималды көлемі (α=1кезінде) немесе артық ауаның көлемі

, м³/кг немесе м³/м³

5. Жану өнемінің есебі

Отың жанғанда жанатың элементтер тотықтырғыштарымен өзара әрекетке түседі, яғни оттегімен және осыған сәйкес тотықтырғыш CO₂, SO₂, H₂O құрайды. Қышқылдану ауадағы (21%) кислородтың есебінен болғандықтан жану өнемінде аталған қышқылдардан басқа ауада бұрын енген азот та болады. Егер толық жану кезінде отын ауамен бірге берілген оттегіге сезінсе, онда осы кезде болған оттегімен отынның саның бірлестігін стехиометриялық деп атайды, ал теориялық кажетті берілген ауаның санылы V^O, м³/кг немесе м³/м³.

Үш атомды газдардың теориялық көлемі

азот

Газ құрамды отынды есептеу кезінде жану өнімінің құрамы мына түрде анықталады:

үш атомды газдың көлемі

, м³/м³

азоттың теориялық шығыны

, м³/м³

артық ауаның көлемі

, м³/м³

су буының көлемі

м³/м³ жану өнімінің қосындылық саны

Жану өнімінің пайыздық құрамы мынадан анықталады

және т.б.

Есептің нақты дұрыс екендігің тексеру үшін жану барысының материялдық балансын жасайды.