3 Тапсырма. Геометриялық нивелирлеу нәтижелерін ғылыми өңдеу

Орындау реті:

I.Бастапқы мәліметтер

1. Екі репер арасын нивелирлік жүріс жүргізу.

2. Трассаның осі бойынша әр 100 м сайын пикеттермен плюстік ерекше нүктелер бекітіледі. Плюстік нүктелер жердің ойлы – қырлы жерлерін белгілеуге керек. Олардың тұрған жерін анықтау үшін алдыңғы пикеттің плюстік нүктеге дейінгі қашықтығы өлшенеді.

Мысалы, ПК 2+24 2- ші пикеттен плюстік нүктеге дейінгі қашықтық 24м.

1. Нивелирлеу журналын өңдеу.

Нивелирлеу журналын өңдеу нәтижесінде жердің физикалық бетінің байланыстыру және аралық нүктелері анықталады.

Геометриялық нивелирлеуді ғылыми өңдеу далалық журналдардағы жазулар мен есептеп шағаруларды тиянақты түрде – қарап шығудан және бақылаушы жасайтын әр беттік тексеруден басталады. Әр беттік тексеру жасалып біткеннен кейін, жүрістің, қиыспаушылығын есептеп шығаруға кіріседі.

1. 3-графаға артқы рейканың қара және қызыл жақтары бойынша алынған барлық есептеулердің қосындысын ∑З жазады да, оларды а әрпімен белгілейді.

2. Алдыңғы рейкадан дәл осылай алынған барлық есептеулердің қосындысын 4-графаға жазып, оны b әрпімен белгілейді.

3. Рейкалардың қара және қызыл жақтарының көмегімен алынған салыстырмалы биіктікті есептеп шығарады

Салыстырмалы биіктіктің айырмашылығы қос рейканың тақаларының айырымын есепке алғанда 10 мм-ден аспауы тиіс, яғни

4. Онан әрі салыстырмалы биіктіктің орташа мәнін анықтайды

5. Әр беттік тексеруді орындағаннан кейін төменгі шарт орындалуы керек:

6. Әр беттік тексеру біткен соң жүрістің қиыспаушылығын есептеп шығаруға кіріседі. Егер нивелирлік жүріс тұрақты геодезиялық биіктік нүктелерінің — реперлердің арасында салынған болса, онда нивелирлеуден алынған салыстырмалы биіктіктерінің қосындысы соңғы Н_с және бастапқы Н₆ реперлердің биіктік белгілерінің айырымына тең болуы тиіс

Осы жағдайдағы қиыспаушылық

Егер нивелирлеу екі нивелирмен жүргізілген болса, онда бірінші нивелирмен алынған салыстырмалы биіктіктерінің қосындысы екінші нивелирмен алынған салыстырмалы биіктіктерінің қосындысына тең болуы тиіс, яғни = , демек, қиыспаушылық

Егер нивелирлеу тура және кері жүрістермен жасалса, онда тура жүрістің салыстырмалы биіктіктерінің қосындысының абсолют шамасы кері жүрістің салыстырмалы биіктіктерінің қосындысының кері шамасына тең болуы керек, яғни

Бұл жағдайда қиыспаушылық мынаған тең болады:

Тұйықталған нивелирлік жүрісте салыстырмалы биіктіктердің қосындысы ( ) нөлге тең болуы тиіс, сонда жүрістщ қиыспаушылығы

7. Егер фактіге негізделген қиыспаушылық f_h мүмкін қиыспаушылықтан кем болса (f_h f_hм) онда фактіге непзделген қиыспаушылықты f_h жүрістің барлық салыстырмалы биіктіктеріне тепе-тең етіп кері таңбамен бөледі, яғни салыстырмалы биіктікке мынадай түзету енгізіледі:

7- кесте

Техникалық нивелирлеу журналы

Пикеттер	Рейкадан алынған санақ,мм			Салыстырмалы биіктік		Салыст. орт. биіктік Һор	Аспап горизонты	Абсолют биіктік,м
	артқы	алдыңғы	аралық	+	–
1	2	3	4	5	6	7	8	9
РП.1 Пк.0	0928 5615	1754 6443			0,826 0,828	–0,827		179,226 178,399
Пк.0 Пк.1	0350 5035	2419 7103			2,069 2,068	–2,0685		178,399 176,3305
Пк.1 Пк.2	0149 4838	2951 7640			2,802 2,802	–2,802		176,3305 173,5285
Пк.2 Пк.3	0371 5061	0956 5646			0,585 0,585	–0,585		173,5285 172,9435
+24 +60			1643 0715				173,8995	172,2565 173,1845
Пк.3 Х1	0651 5338	0427 5112		0,224 0,226		+0,225		172,9435 173,1685
+50 +55 +60 +72 +84			1779 2375 2950 1336 2948				173,5945	171,8155 171,2195 170,6445 172,2585 170,6465
Х1 Пк.4	2952 7640	1558 6246		1,394 1,394		+1,394		173,1685 174,5625
Пк.4 Пк.5	2888 7577	1108 5794		1,780 1,783		+1,7815		174,5625 176,344
Пк.5 Пк.6	2950 7637	0109 4794		2,841 2,843		+2,842		176,344 179,186
Пк.6 РП.2	1350 6043	1555 6250			0,205 0,207	–0,206		179,186 178,98

Түзетулер 1 мм-ге дейін дөңгелектенеді.

8. Түзетілген салыстырмалы биіктіктер мына формуламен есептеліп шығарылады:

9. Түзетілген салыстырмалы биіктіктер бойынша байланыстыру нүктелерінің биіктік белгілерін мына формуламен есептеп шығаруға кіріседі:

мұндағы Hn —нүктенің есептеліп шығарылатын биіктік белгі-сі; Hn-1 - жүрістің бұрынғы нүктесінің биіктік белгісі, һc, 1— нүктелердің арасындағы түзетілген салыстырмалы биіктік.

10. Биіктік белгілерді есептеп шығарудың дұрыстығын тексеру мынадай формуламен жасалады:

11. Барлық байланыстыру нүктелерінің биіктігін анықтағаннан кейін аспаптың горизонттарын есептеп шығаруға кіріседі, бұл жағдай тек қана аралық (полюстік) және көлденең нүктелері бар станциялар үшін жасалуы тиіс. Мұнда аспаптың горизонтын мына формула бойынша табады:

мұндағы 3 — артқы рейканың қара жағы бойынша алынған есептеу.

Аралық нүктелердің биіктік белгілерін аспаптың горизонтының биіктік белгісінен тиісті аралық нүктеге қойылған рейканың қара жағынан алынған есептеуді алып тастау арқылы табады, яғни

Осылайша көлденең профильдің нүктелерінің биіктік белгілерін есептеп шығарады.