3.Сұраныс.Сұраныс заңы.Сұраныс қиысығы .Сұраныс көлеміне әсер ететін факторларды сипаттау,графигіне талдау.

Сұраныс пен ұсыныс нарықтық экономиканың ең маңызды элементтері. Сұр-с заңы – сатып алушылар қалайтын және сатып ала алатын тауар бағасы мен оның көлемі арасындағы кері тәуелділік. Ол келесідей беріледі: Q=Q (P)

Сұраныс көлемі(Q)-тұтыну-ң талғамы ақшалық табыс шамасы, тұтын-ң жинағы, белгілі бір тауарлармен қатар басқа бір тауар бағаларына тәуелді. Сұраныс бағасы(P)-тұт-ң тауар бірлігі үшін төлеуге келісетін ең жоғарғы баға.Сұраныс функциясы Q (Р)-сұраныс көлемінің осы анықтайтын факторлардан тәуелділігін сипаттайды.Сұраныс заңы бойынша тауарлардың бағасы неғұрлым төмендеген сайын тұтынушының сатып алатын тауарлары көбейеді н\е керісінше.Сұраныс қисығы тауардың бағасы мен тұтынушылар қалап, сатып ала алатын тауарлар саны арасындағы тәуелділікті көрсетеді.

Сұранысқа бағадан басқа да бағасыз факторлар әсерін тигізеді:

1.     Тұтынушылардың  табысы. Табыс өскен сайын  тұтынушылардың сұранысы да өседі.

2.     Тұтынушылардың саны. Тұтынушылар саны молайған сайын  сұраныс та өседі.

3.     Тұтынушылардың талғамы (ұнатуы, ұнатпауы, жаңа үлгідегі  тауарлар)

4.     Бірін бірі  алмастыратын және бірін - бірі  толықтыратын тауарлардың бағаларының өзгеруі.

-       Егерде тауарлар бірін - бірі  толықтыратын болса (автомобиль және бензин), онда бір тауарлардың бағасының өсуі екінші тауарғадеген сұраныстың азаюына әкеледі.

-       Егерде  тауарлар бірін - бірі алмастыратын болса (май және маргарин), онда бір тауардың бағасының өсуі екінші тауарға деген сұраныстың  ұлғаюына әкеледі.

5.     Келешектегі өзгерістерді күту: инфляциялық және топшылық жағдайдағы өзгерістер  бүгінгі күндегі сұраныстың өсуіне әкеледі.

4.Ұсыныс.Ұсыныс заңы.Ұсыныс қисығына ісер ететін факторлар.Ұсыныс қисығы графигі

Ұс-с – сатушылардың сатқысы келетін және сата алатын тауарлар бағасы мен оның көлемінің арасындағы тура тәуелділік. Ол келесідей беріледі: Q=Q (P)

Ұсыныс көлемі(Q)-сатушының белгілі бір шарттарға сәйкес, сатқысы келетін тауар көлемі.Ұсыныс бағасы(P)-тауарлардың белгілі бір мөлшерін сатуға келісетін бағалардың ішіндегі ең төменгі баға.Ұсыныс заңы-баға мен ұсыныс көлемінің арасындағы тура тәуелділікті көрсетеді. Ұсыныс қисығы баға өскен сайын, өнім көлемі де өседі немесе керісінше.

Ұсынысқа бағадан басқа да бағасыз факторлар әсерін тигізеді:

1. Ресурстардың бағасының өзгеруі

2.Технологияның өзгеруі

1. бәсекелес тауарлардың өзгеруі

2. Бірлескен тауарлардың өзгеруі

3. Салық пен дотациялар

4. Нарықтағы сатушылар санының өзгеруі

5.Нарық тепе теңдігінің,ұтыстарының,артықшылқтарының,тапшылықтардың графигі

Сұраныс пен ұсыныс қисық сызықтарының нүктесі – нарық тепе-теңдігі нүктесі, ол теңсалмақты баға мен тауардың теңсалмақты санына сәйкес келеді, яғни нарықтық тепе теңдік жағдайында берілген сұраныс пен ұсыныс қисықPтарының қиылысуы арқылы табылады.

P s

P2 Артықшылық Qd < Qs

P0 тепе теңдік бағa Qd=Qs

P1

Тапшылық Qd > Qs

Q0 Q

Нарықтағы тепе теңдік жағдай