2.Муниципалдық құқықтық қатынастар мен нормаларды түсіндіріп, олардың түрлерін көрсетіңіздер

Муниципалдық құқықтық қатынас дегеніміз муниципалдық құқық нормаларымен реттелген, жергілікті өзін-өзі басқаруға құқықты қамтамасыз етуге бағытталған қоғамдық қатынастар.

Муниципалдық қатынас субъектілері:

• ЖӨӨБ органдары- акимат, маслихат, әкім, жамағат, басқарма т.б

• Тиісті аумақта тұратын ҚР азаматтары

• Белгілі аумақта тұратын шетел азаматтары

• Тиісті аумақтың мекемесі, ұйымы

• Мемлекеттік тиісті органдар

Муниципалдық құқықтың оъектісі ЖӨӨБ мәселелері, тиісті аумақтың мәселелері, тиісті аумақтың халқының жағдайы.

Муниципалдық құқықтық қатынасты туғызатын ол заңи факт болып табылады.(белгілі бір оқиғаны туғызатын, өзгертетін)

Жалпы муниципалдық құқықтық нормаға келмес бұрын бірінші жалпы норманы анықтап кетейік. Норма дегеніміз жүріс тұрыс ереже . Құқықтық норма бұл дегеніміз қоғамдық қатынастарды реттейтін жүріс тұрыс ережесі. Ал енді Муниципалдық құқықтық норма дегеніміз азаматтардың өзін-өзі басқаруға қатысуының ұйымдық-құқықтық нысандарын, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қызметін реттеп, бекітетін міндетті жүріс-тұрын ережесі.

3.Муниципалдық құқықтың қайнар көздеріне анықтама беріп, оның нормативтік қайнар көздерін ашыңыздар.

Муниципалдық құқықтың қайнар көздері дегеніміз – муниципалдық құқық нормасынан тұратын актілер. Мыс: Конституция, ж.ө.ө.б байланысты қатынастарды реттейтін заң т.б.Кейбір ғалымдар муниципалдық құқықтың қайнар көздеріне муниципалдық құқықтық әдет-ғұрыптар,сот прецедентін,доктриналарды жатқызады. Бірақ біздің елімізде бұлар муниципалдық құқықтың қайнар көздері ретінде танылмайды.

Жалпы, ҚР-да нормативтік құқықтық актілер құқықтың ең негізгі қайнар көзі болып табылады.Ол 2-ге бөлінеді: заң, заңға негізделген актілер.

Заңның 3 түрі бар: Конституция, конст.заңдар және жай заңдар.

1995 жылы 30 тамызда республикалық референдумда қабылданған ҚР Конституциясы құқықтық қайнар көздердің ішінде негізгі орын алады. ҚР Конституцияда жергілікті өзін-өзі басқару туралы норма көрініс тапты. Конституцияның 89 бабының 1 тармағында жергілікті маңызы бар мәселелерді тұрғын халықтың өзі шешуін қамтамасыз ететін жергілікті өзін-өзі басқару танылады деп бекітілді.

Заңға негізделген актілер – заңның орындалуы үшін қабылданатын заңға сәйкес қосымша актілер. Оларға:президенттің заңи күші жоқ жарлықтары,парламенттің қаулылары мен бұйрықтары,жоғ.соттың қаулылары т.б жатады.

4.Муниципалдық құқықты ғылым және оқу тәртібі ретінде анықтаңыздар және олардың байланысын көрсетіңіздер.

“Муниципалитет” сөзі латынның “municipium” деген сөзінен шыққан. Рим тарихының республикалық кезеңінде жергілікті өзін-өзі басқару құқығын пайдаланған қалаларды осылай атаған. ҚР Конституциясы өзге мемлекеттердің Конституциялары секілді “жергілікті өзін-өзі басқару”, “жергілікті өзін-өзі басқару органдары” ұғымдарын “муниципалдық органдар”, “муниципалдық құқық” ұғымдарына синоним ретінде пайдаланады. Демек, муниципалдық құқықты жергілікті өзін-өзі басқару құқығы ретінде анықтауға болады. Муниципалдық құқық ұғымын үш тұрғыда қарастырамыз: құқық саласы ретінде, ғылым ретінде және оқу тәртібі ретінде. Құқық саласы ретіндегі МҚ дегеніміз – ЖӨӨБ-ға байланысты қоғамдық қатынастарды реттейтін нормалардың жиынтығын білдіретін құқық саласы. Ал ғылым ретіндегі МҚ дегеніміз – МҚ саласын, яғни ЖӨӨБ-ға байланысты қоғамдық қатынастарды реттейтін нормалардың жиынтығын білдіретін құқық саласын зерттейтін теориялық ережелердің жиынтығын білдіретін ғылыми идеялар мен ғылыми ережелер жүйесі. Оқу тәртібі ретіндегі МҚ – муниципалдық құқық саласын және муниципалдық құқық ғылымын оқытатын пән түрі. МҚ ПӘНІ реттеу, зерттеу, оқыту б.т. МҚ зерттеу пәні – ЖӨӨБ-ға байланысты қатынастар, оларды реттеу күйі мен ЖӨӨБ-ға байланысты қатынастарды реттейтін нормалар б.т. Ал МҚ оқыту пәні – МҚ саласы мен МҚ ғылымы.