- •Қазақ халқының Жоңғар шапқыншылығына қарсы күресі
- •Кіші жүздің Ресей империясының құрамына кіруі
- •Абылай хан(1711-1781ж.Ж.)
- •Қазақстандағы хандық биліктің жойылуы
- •1837-1847 Жылдардағы Кенесары (1802-1847) бастаған көтеріліс
- •1836-38Ж.Ж. Бөкей Ордасындағы шаруалар көтерілісі
- •Ұлы Жүздің Ресейге қосылуы
- •Қазақстанның Ресейге қосылуының аяқталуы және оның салдары
- •1867-1868 Жылдардағы Қазақстандағы реформалар
- •Хіх ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақ әдебиеті мен мәдениеті
- •ХіХғасырдың іі жартысындағы Қазақстанның экономикалық дамуы
- •Хіх ғасырдың соңындағы Қазақстанның саяси-әлеуметтік дамуы
- •Ұйғырлар мен дүнгендерді Жетісуға қоныс аудару
- •ХіХғасырдың іі жартысындағы Қазақстандағы халық ағарту ісі
- •Ресей азаттық қозғалысының өкілдері Қазақстанда
Ресей азаттық қозғалысының өкілдері Қазақстанда
ХІХ ғасырда Польшадан жер аударылғандар жіберілген аймақ Сібір
Облыстық статистикалық комитеттер құрылған мерзім ХІХ ғасырдың 80 жылдары
ХІХ ғасырда Тарбағатай таулары мен Қалба жотасын зерттеген Е.Михаэлис
Батыс Сібір губернаторының тапсырысымен Зайсан,Ертісбойын зерттеп,картадайындаған -Михаэлис
ХІХғ 60ж қазақтарды Ресейге танытудағы кең тараған Г.Зелинскийдің шығармасы «Қырғыз» поэмасы
ХІХ ғ 60 жылдарында поляк күресі өкілдерінің ішіндегі ерекше көзге түсетіні: С.Гросс
Польшадағы азаттық қозғалыс болды - 1863 - 1864ж
Густав Зелинскийдің «Қырғыз» поемасы жазылды 19ғ. 40жылдары
Густав Зелинскийдің «Қырғыз» поэмасы аударылған тілдер - ағылшын , неміс, италян
Қазақ халқының әдет-ғұрпы, билер сотының мәліметтерін жинап құнды зерттеу жүргізген поляк азаттық қозғалысының өкілі: С.Гросс
19 ғ 2-жартысында Қазақстанға жер аударылды: халықшылдар,Польша азаттық өкілдері,социал демократтар
Польша азаттық қозғалысы өкілдерінен ерекше көзге түскені: Гросс
Гросспен достық қатынаста болған : Абай
Гросстың қазақ халқының мүліктік құқығы ерекшеліктерін көрсететін еңбегі: Қырғыздардың заң әдет-ғұрпы үшін материалдар
С.Гросстың «Қырғыздардың заң әдет-ғұрыптары үшін материалдар» атты еңібегінің авторы ретінде зерттеушілер осы жергілікті сотты атайды- П.Маковецкий
Поляк А.Янушкевич Қазақстанда жүзбе-жүз кездескен: Құнанбаймен
ХІХғ Қазақ қоғамдық өміріндегі өзгерістердің бірі- Азаттық өкілдерінің қазақ жерінде айдауда болуы
1863-64ж Ресей имп қоғамдық-саяси өмірінде ерекше орын алған ұлт-азаттық қозғалыс- Польшада
ХІХғ Батыс-Сібір губернаторлығына айдалған поляк азаттық қозғалысының осы табиғаты қатаң өлкеге айдалғандарының саны- 10 мың адамнан асты
ХІХғ жергілікті халықты емдеумен айналысқан поляк қозғалысының өкілдері- Тэраевич, Домашевич
Азаттық өкілі Бяловский Семейде шұғылдандыӨскемен уезі геологиялық картасын жасаумен
Патша-ң саяси жер аударуды Қазақстанның Далалық губернаторларына тарату шешімі1881ж29тамыз
XIX ғ. аяғында саяси жер аударылғандардың шоғырланған өңірі Шығыс, Орталық Қазақстан
Қазақстанда баспа ісін алға бастыруда талмай еңбек етті- Ф.И.Зобнин, М.Зенков, Н.Я.Кончин
ХІХғ жер мәселесін анықтауға келген экспедицияны басқарған азаттық қозғалыс өкілі- Ф.А.Щербина
19ғ. 80 - 90ж жер аударылғандардың бастамасымен кітапханалар ашылды - Верныи, Орал, Семей Омбы
1898ж. алғашқы екі томы жарық көрген құнды зерттеу -«Қырғыздардың жер иеленуі бойынша мәліметтер»
1898ж. алғашқы екі томы жарық көрген «Қырғыздардың жер иеленуі бойынша мәліметтер» мәлімет еңбегін құрастыруда мәтінін жазуға белсене қатысқан - Ә.Бөкейханов
Щербинаның экспедициясының құрамында болған жер аударылғандар-Дмитриев, Владиримский,Вернер
Қазақ даласына халықшылдардың жаппай жер аударылу-19ғ 80ж
Халықшылдардың ірі үйірмелері орналасқан қалалар: Орынбор, Орал
19ғ 80ж Семейге жер аударылған халықшылдар өкілдері - Е.Михаэлис, И.Долгополов,
XIX ғ 2 жарты қазақ жеріне айдалған поляктардың құрамы 50% құрайтын әлеуметтік топ –Дворяндар
1882жылы 54 революционер қоныстанды: Семейге
1878ж статистикалық комитет құралған қала: Семей
Абай жер аударылғандардың ұсынысымен Семей обл статистикалық комитетке мүше болды:1884ж
19 ғ қазақтың заң әдет ғұрып саласындаеңбек еткен ғалымдар: В.Леонтев, А.Блек
19ғ-да экономикалық мәселелер бойынша ғылымға зор үлес қосқан:Коншин, Чермак, Кочаровский
Капитализмнің енуіне байланысты мал құрамында болған өзгеріс: жылқы азайып,сиыр санының көбеюі
19ғ 80ж 60мың ірі қара 200мың қойды Ресейдің аудандарына жеткізген уезд-Ақмола Қарқаралы,Сарысу
Торғай қаласының негізі қаланды:1845ж
Патша әскерінің іле өлкесіне енгізілуі :1871ж
1871ж Түркістан генерал губернаторлығына енгізілген сұлтандық: Іле сұлтандығы
Ресей мен Қытай арасындағы Пекин шарты болды: 1860ж
19ғ Қазақстанмен саудаға бейімделген қытай қалалары: Джиньхо,Шихо,Манас, Үрімші, Тұрпан, Ақсу, Қарашор,Шәуешек
19ғ 80ж Қазақстанға әкелінген бұрын соңды сатылмайтын қытай тауары: Аққұйрық шайы
ХІХғ Қытаймен шекарада ұйымдастырылыған кедендік бақылау : Қатонқарағай,Қосағаш,Зайсан
ХІХ ғ соңында кеден қызметкерлеріне жұмсалған қаржы: 70мың сом
1892 ж Қытайлық қазақтар 1000 түйе, жылқыға тиелген тауар жеткізген жәрмеңке:Алтай(Николаевск)
ХХғасырдың басындағы Қазақстан
Орынбор-Ташкент темір жолы пайдалануға берілді 1906 жылы
Орынбор Ташкент теміржол ұзындығы - 1656км.
Орынбор-Ташкент темір жолын салуға қатысқандар жұмысшылар саны- 30 мың адам
Орынбор-Ташкент темір жолын салған жұмысшылар арасында басым болғандар- Маусымдық және уақытша жұмысқа жалданғандар
1893-1895ж салынған, Қазақстан шекарасын 178 шақырымы басып өткен темір жолы- Сібір
1893-97ж салынған Рязань-Орал шойын жолының 194км басып өткен Қазақстан ауданы- Батыс
1902жылы тұңғыш Маркстік құпия ұйым пайда болған қала- Орынбор
ХХғ 300-400 жұмысшысы бар ірі өнеркәсіпорны: Успен, Риддер, Спасск, Қарағанды көмір
ХХ ғ басында 15 десятинаға дейін егістік жері бар топ: Ауқатты орта шаруа
ХХ ғ басында 15 десятинадан асатын егістік жері бар топ кулак
ХХ ғ басында 1 десятина егістік жері бар топ- Батырақ
ХХ ғ басында 4 десятинаға дейін егістік жері бар топ- өте кедей шаруа
ХХ ғ басында 5-8 десятинаға дейін егістік жері бар топ- кедей
ХХ ғ басында 10 десятинаға дейінгі жері бар топ- шамалы орта шаруа
ХХ ғ Шымкент уезінде орыс шаруаларының арасында батырақтар мен кедейлер үлесі- 40%
ХХ ғ басында Жетісу өңірінде кулактардың үлес пайызы 25 %
ХХ ғ басында Жетісу өңірінде кедейлер мен батырақтар үлесі- 28,3%
1905ж Қарқаралыда халықтың бірлігін қуаттайтын саяси жиынға белсене қатысқан М.Дулатов
1905ж Семей обл губернаторының Қарқаралыдан әскер шақыртуына себеп пошта-телеграф қызметкерлерінің ереуілі
ХХ ғ басында қоныстану қоры айналысты: Қазақтардың жерін тартып алумен
ХХ ғ басында патша үкіметіне қарсы насихаттық социал-демократтық газет- «Искра»
1905 ж 21 қарашада патша билігіне қарсылық білдірген әскери гарнизон орналасқан жер Жаркент
1905 жУспен кенішінде құрылған алғашқы жұмысшы ұйымының атауы «Орыс-қырғыз одағы»
1905-1907ж қазақ-орыс еңбекшілерінің интернационалдық бой көрсетуі болған жер Успен кеніші
ХХ ғ басындағы өлкедегі революциялық оқиғалардың ерекше көзге түсетіні- Успен кеншіндегі ереуіл
Қазақстан шаруалар қозғалысының өрістеген кезі- 1906жыл
1902жылы Қазақстанның шекарасында өндіріс орындарының саны - 8887
20ғ басында революциялық қызметі Қазақстанда жалғасты - Фрунзе, Куибышев
1905 мамыр еңбекшілердің бірлігін қуаттайтын ереуілдері өтті - Верныи Перовск, Қостанай,
1905ж 18 -19 қазан айында шеру өткен қала -Орынбор,
1905ж 18-19 қазан айында Орынбордағы шеруде айтылған ұрандар - Самодержавия жойылсын, Демократиялық Республика жасасын
1905ж. 25 қазанда Батыс Сібір әкімшілігін қатты сескендірген ереуіл өтті - Омбыда
1905ж. Перовскіде ереуілде патша үкіметін мейлінше айыптап сөз сөйлеген студент - Николский
20ғ. Ақмола облысында орналасқан Успен кеншінде жұмысшы саны - 300 астам
ХХ ғ басында 300-ден астам жұмысшысы бар Успен кенішіндегі қазақтар саны- 265 адам
20ғ. басында француз президентінің жиені Карлоның меншігі болып табылатын кеніш-Успен
Фельдшер Костиленко,қызметкер Ивченконы жұмыстан аластау туралы ұсыныстары бар ереуіл өтті-Успен
1905ж. Успендегі ереуілді басуға тырысқан Ақмола уезіндегі ауылнайдың бірі - Мұстафаев
1905ж.13желтоқсанда Батыс Сібір серіктігінің Ертіс бөлімі жұмысшылары митингісі өтті - Павлодар
1906ж.шілдеде Қазақстандағы басты саяси оқиға ретінде саналған ереуіл өтті - Семейде
ХХғ басында Француз президентінің жиені Карноның меншігі болып саналатын, ал іс басқарушысы ағылшын Фелль болып табылатын кеніш- Успен(Нілді)
ХХғ басында Успен кенішіндегі «Капиталға қарсы Орыс-Қырғыз одағының» талаптарын қазақшаға аударып, жұмысшы арасында таратқандар- Өтемісұлы, Өмірбекұлы, Батырбайұлы
Отарлық ұлт аудандарының «Сілкініп оянуына» негіз болған «Қанды жексенбі» болған жыл 1905 жылы
1905ж6-7 қараша Бат Сібір батальоны патша жазалау саясатына қарсылық білдірген қала- Верный
1905-07ж революцияға алғышарт болған мәселелердің бірі- Патша өкімтемінің аграрлық саясаты
1905ж 17 қазан патша манифесіне ұлт зиялы қауым өкілдерінің көзқарасы: Әшкереледі
«Түземдік» халық арасынан екінші мемлекеттік Думаға Жетісудан сайланған М.Тынышпайұлы
2-ші Думаға Жетісудан сайланған Қазақтың тұңғыш инженер-депутаты- М.Тынышпайұлы
ХХ ғ басында Қазақстанда өнеркәсіптің жақсы дамыған түрі: кен өндірісі
Ішкі істер министрі Дурново қарсылықтарды басуға тапсырма берген - 1906ж 10 қаңтар
«Түземдік» халық арасында 2- мемлекеттік Думаға Ақмола облысынан сайланған Қосшығұлұлы
Түземдік халық арасынан екінші мемлекеттік Думаға Оралдан сайланған- кадет А.Бірімжанұлы
«Түземдік» халық арасынан екінші мемлекеттік Думаға семейден сайланған- Х.Д.Нүрекенұлы
Екінші мемлекеттік Думаға Ақмола облысынан сайланған большевик- Виноградов
Семейден Думаға сайланып, кейін сайлаушыларына берген уәдесінен бас тартқан Н.Коншин
«Түземдік» халық арасынан Думаға мүше болған қазақ- Қосшығұлов, Бірімжанұлы,Тынышпайұлы
2-мемлекет Думаға депутат болып сайланған Жетісу облысының ірі көпесінің ұлы - М.Гаврилов
2- мемлекет Думаға депутат Сырдария облысының еңбек партиясының өкілі - Колендзян
2-мемлекет Думаға депутат болып сайланған Казак әскери өкілдері - Егошкин, Лаптев
2-мемлекет Думаға Семейден депутат болып сайланған «Сібір автономияшылары» деп аталған Сібірдің дербес дамуын жақтаған топқа қосылып кеткен - НЯ.Коншин
1910ж Столыпин реформасының мақсаты революцияны тұншықтыру
1910ж Столыпин реформасының сипаты- аграрлық
1853-1905ж көшпенді қазақтардан тартып алынған жер көлемі- 4 млн. Десятина
1906-1907ж патша үкіметі қазақтардан тартып алған жер көлемі 17 млн десятина
1917ж Қазан төңкерісі қарсаңындағы халықтан тартып алынған жер көлемі 45 млн десятина
1870- 1906 ж аралығында тек далалық Қазақстанда Ресейден орналасқандар саны-521023 адам
1907- 1914ж арасында, яғни 9 жыл ішінде жаңадан қоныс тепкендер саны- 714395 адам
1913-15ж Қазақстанға қоныстанған шаруалар саны көбеюінің себебі- Еділ бойындағы аштық салдарынан
1914 жылы Қазақстанға қоныстанған халықтар санының өсуі: 211 есеге
Столыпин реформасынан кейін Ақмола облысындағы қазақтар санының үлесі 36,6 %
Столыпин реформасынан кейін Семей облысындағы қазақтар санының үлесі- 73%
Столыпин реформасынан кейін Сырдария облысындағы қазақтар санының үлесі- 62,3%
Столыпин реформасынан кейін Жетісу облысындағы қазақтар санының үлесі- 60,5 %
Столыпин реформасынан кейін Торғай облысындағы қазақтар санының үлесі- 58,7%
Столыпин реформасынан кейін Ақмоладағы орыстардың үлесі- 56,7 %
Столыпин реформасынан кейін Жетісу облысындағы орыстар санының үлесі- 23,5 %
Столыпин реформасынан кейін орыстардың үлесі 6,2% болған облыс- Сырдария
«Атбасар мыс кендері» акционерлік қоғамы жұмысшыларының ереуілі болған жыл 1911 жыл
Жалпыресейлік саяси қозғалыстың құрамдас бөлігі болып табылатын 1912 жылғы 2-6 қазанда болған ереуіл Байқоңыр көмір өндірісіндегі ереуіл, Семейдегі су диірмені жұмысшыларының,Торғай уезіндегі Шоқпаркөл көмір шахтасында
1 ші Дүниежүзілік соғыс болған жылдар: 1914-1918
1914 жылы қазақтардан жиналатын шаңырақ салығының мөлшері 600 мың сом
ХХ ғасырдың басында өндіріс орындарындағы жұмыс мерзімінің ұзақтығы 12-14 сағат
ХХ ғасырдың басында өндіріс орындарында жасөспірімдерге күніне төленетін еңбек ақысы: 20 тиын
І дүниежүзілік соғыс жылдарында Семей, Ақмола обл майданға тартылған жұмысшылар 50 %
1915 жылы Автрия-Венгрия тұтқындарының ереуілі өткен жер Риддер кен байыту орны
1915 жылы Риддерде болған көтерілісті ұйымдастырушылар Соғыс тұтқындары
І дүниежүзілік соғыс жылдары Ақмола обл ауыл шаруашылығында пайдаланылған тұтқындар -14 мың
І дүниежүзілік соғыс жылдары Қазақстанға әкелінген тұтқындар арасында басым болды- Славян тектестер
І дүниежүзілік соғыс жылдары Қазақстанға әскери тұтқындардың алғашқы топтары әкеліне бастады- 1914ж. тамыз айынан бастап
Батыс Сібір әкімшілігін қатты сескендірген Омбыдағы ереуіл қашан өтті – 1905ж 25қазан1905-1907жж революция кезінде жергілікті әкімшілік билікке қарсы шаруалар қозғалысы болған облыстар: Орал Семей Торғай
ХХ басында азаттық үшін күрескен ұлт қайраткерлері:Ә.Бөкейханов,А.Байтұрсынов(1873-1937)
ХХ ғ басында патша өкіметіне қарсы күресте қазақтардың саяси белсенділігінің күшеіне әсер еткен оқиға:1905-1907 жж револция кезіндегі қозғалыстар
1905-1907жылы ресейдегі оқиға: І орыс буржуазиялық революциясы
Сібір темір жолы кесіп өтті:Қазақстанның солтүстік шығысын
Қазақстанның жалпыимпериялық шаруашылық жүйесіне тартылуын тездеткен:Темір жолдардың соғылуы
Орыс шаруаларының қазақстанға қоныстануы күшейген кезі:ХХ ғ басы
Түркістан,Жосалы,Шалқардағы қарсылықтар өтті:1905 жылы ақпанда
Ресей социал-демократиялық партиясының ІІІ съезі өтті: 1905жылы
1905жылы стачкалық комитетттер құрылды: Перовск,Қостанай, Орал, Успен кенішінде
1905жРесей аудандарыныдағы оқиғалар әсерімен құралған ұйым: Кадеттер,Октябристтер,Қаражүздіктер.
1905-1907ж Оралдағы жұмысшылар қозғалысына қатысып, пролетарлық сыннан өткен: Топорнин
1905ж Ускендегі 360 жұмысшы қатысқан ереуіл созылды: 12күнге
1905ж Өскемендегі ереуілде патша үкіметіне қарсы күресте ынтымақтасуға шақырды: Крушеев
ХХғ қазақ шаруалары қарсылығының барысы хақында жазып тұрған басылым: «Орынбор өлкесі», «Орал күнделігі», большевикттік бағыттағы « Орал»
ХХ басында қазақ еңбекшілерін қорғауда аянбай еңбек еткен ұлт зиялылары: Тынышбайұлы, Б.Сыртанов (Жетісу), Ә.Бөкейханов(Семей), Б.Қаратеев(Орал), А.Байтұрсынұлы(Торғай)
«Семипалатинский листок» газетінің редакторы: Коншин.Н.Я
1905-07 ж күрес барысында қалыптасқан революционерлердің жаңа буыны: Бәкен Серікбайұлы,Әлімжан Бойшағырұлы, Жүсіп Бабайұлы , Мақсұт Бекметұлы, Тәшен Өтепұлы, Ысқақ Қасқабайұлы
ХХ ғ басында жұмысшы ереулінің тегеурінді болғаны соншалық өндіріс иелері арнайы комиссия түзуге мәжбүр болған кеніштер: «Николай» , «Основательный» (Өскемен уездері)
1912 ж қазан айының 2-6-сындағы жалпыимпериялық саяси қозғалыстың құрамдас бөлігі болған: Семейдегі су диірмені жұмысшылар ереуілі,Торғайдағы Шоқпаркөл көмір шахтасындағы ереуіл.
ХХ ғ басында өлкедегі революциялық бой көтеруге жетекшілік етті: большевиктер,Социал демократтар.
ХХ ғ басында жалақыны 26% арттыруға қол жеткізген кеніш: Ембі (Жем)
1915 ж 25 маусымда шыққан жұмысшыларды өндіріс иелеріне байлап берген ереже: Бұратаналарды мемлекеттік қорғаныс ісіне пайдалану жөнінде
1909ж шілде айында Семей түрмесіне қамалған ұлт зиялысы: А.Байтұрсынов.
Географиялық қоғамның Семей бөлімшесіне мүше болып сайланған: Ш.Құдайбердіұлы
ХХғ басында ұлт зиялыларының ұлт мүддесін қорғаудағы күресу басталды:1905-1907 революция кезінде.
1910ж қазанда жарық көрген «Бақытсыз Жамал» романының авторы: М.Дулатов.
1913 ж М.Дулатұлының Орынборда жарық көрген өлеңдер жинағы: Азамат
ХХ ғ басында Қазақстанды қанау күшеюі себебі: І Дүниежүзілік соғыс
1914-16 ж 70 мың жылқы,14мың түйе,14 мың киіз үй алынған өлке: Түркістан.
І д/ж соғыс жылдары 34 миллион сомның өнімдері тартып алнған облыс: Жетісу.
1917ж қарай қазақтардан жиналатын салық мөлшері-1млн 200 сом
І д/ж соғыс жылдары 80 мың тоннаға дейін мұнай өндіру кеміп кетті: Ембі(Жем)
І д/ж соғыс жылдары 200% астам қымбаттаған тауар: Сабын
І д/ж соғыс жылдары әскери тұтқындар көптеп жіберілген аудан-Солтүстік шығыс, Оңтүстік
І д/ж соғыс жылдары әскери тұтқындар саны 20000ға дейін шоғырланған қала: Омбы
Австрия-Венгрия,Германия әскери тұтқындарды қабылдаған басты ошақтар: Омбы,Ақмола,Семей,Павлодар, Қазалы
Кавказ майданында орыстарға тұтқынға түскен: түріктер
Отаршылдық жергілікті әкімшілікті қауіптендірген әскери тұтқындардың арасында қатардағы әлеуметтік топтан шыққандар: 97.8%
І д/ж соғыс кезінде әскери тұтқындар арасында болды:румын,түрік,итальян,неміс,венгр
І д/ж соғыс жылдары еңбек адамдарының 40% әскерге шақырылған өлке: Орынбор
Еңбек адамдарының үштен бірі әскерге шақырылған облыс: Жетісу
« Қазақ қалпы» , «Қазақ салты», «Жиған-терген» сияқты өлеңдердің авторы: А.Байтұрсынұлы
«Қазақ» газетінің «Алаш» партиясның ресми басылымына айналған кезі: 1917 ж шілдеде
Соңға кезге дейін кертартпа ұлтшыл буржуазиялық басылым ретінде сипатталып келді: « Қазақ» гезеті
ХХ ғ басында шығармалары арқылы гуманистік бағыттағы ақын,тарихшы,философ: Ш.Құдайбердіұлы
ХХғ басында жан басына шаққанда Ақмолада -2,5, Торғайда -6,9, Семейде 2тиын бөлінген қаржы: Ағарту ісіне
ХХ ғ басында ағарту ісін дамытуда,оны уағыздауда белгілі орын алған,журнал: «Айқап», «Киргизская степная газета», «Қазақ газеті», «Степной край »
ХХғ ағарту ісін дамытуда орын алған қазақстанмен іргелес қалаларда шыққан газет: «Сибирская жизнь»
ХХ ғ басында Байлар мен ақсүйектердің жемқорлығын мінеген тұлға: Ж.Жабаев
ХХ ғасырдың басындағы мәдениет
ХХ ғ басында есімі бүкіл қазаққа танымал болған әнші : М. Шамсуддинова
ХХ ғ басында кітап басып щығару қолға алынған қалалар: Орынбор,Орал,Семей,Омбы
ХХ ғ басында қазақ елінің азаттығы үшін күрескен партия: Алаш
ХХ ғ басында қазақ кітаптарын басып шығару ісі қолға алынған қаланың бірі: Ташкент,Петербург,Қазан
ХХ ғ басында қазақ кітаптарын басып шығару ісін қолға алған Ресей қаласы : Қазан
А.Байтұрсынұлының 1909 жылы қамалғанға дейінгі атқарған қызметі Қарқаралыда мұғалім
А.Байтұрсынов Орынборда тұрған жылдар 1910-1917 жылдар
М.Дулатұлының 1915 жылы жарық көрген туындысы «Терме»
1911 ж Уфада, 1913ж Орынборда жарық көрген М Дулатұлының жыр жинағы –Оян, қазақ
Байтұрсыновтың 1911 жылы Орынборда жарық көрген жинағы «Маса»
ХХ ғасырдың басында жарыққа шыққан Ш.Құдайбердіұлының шығармасы «Мұсылмандық шарты»
Абайдың шәкірттерінің ішінде ең мол мұра қалдырған- Ш.Құдайбердіұлы(1858-1931)
«Қалқаман-Мамыр», «Еңлік-Кебек» поэмаларының авторы- Ш.Құдайбердіұлы
1913-1917 жылдарда «Қазақ» газетінің редакторы болған қайраткер А.Байтұрсынұлы
ХХ ғасырдың басында мәдениет салаларының қарыштап дамуына алғышарт жасаған- Баспа ісі
Өз заманында халық арасында ерекше құрметке ие болған «Шәкірт ойы», «Бір адамға», «Адасқан өмір» сияқты өлеңдері арқылы қазақ ауылының өміріндегі өзгерістерді сипаттаған- С.Торайғыров
Халық тағдырын сипаттауда маңызын жоғалтпаған Б.Майлиннің туындысы- «Шұғаның белгісі»
«Қалың мал» романының авторы- С.Көбеев
«Қамар сұлу» романының авторы- С.Торайғыров
ХХ ғ басында ағарту ісін дамытуда, оны уағыздауда үлкен орын алған журнал «Айқап»
Халық дастандарын батырлар жырының түп нұсқаларын насихаттаған халық ақыны Н.Байғанин
ХХ ғасырдың басында халық мәдениетіндегі жан-жақты дамыған сала Музыкалық мәдениет
ХХ ғасырдың басындағы «Майдақоңыр» әнінің авторы Естай
ХХ ғасырдың басындағы «Гәкку» әнінің авторы Үкілі Ыбырай
ХХ ғасырдың басындағы «Көңілашар» күйінің авторы- Дина Нұрпейісова
ХХ ғасырдың басында музыка өнерін дамытуға үлес қосқан қазақтың әнші бұлбұлы М.Шамсутдинова
Ұлы ақын Абай Құнанбайұлының шығармалар жинағының баспадан шығуы 1909 жылы
ХХғасырдың басында Патша үкіметінің ұлттық аймақтарда орыс-қазақ мектептерінің кеңеюіне жағдай жасаған оқу-ағарту ісіндегі ережелері жарық көрді- 1906жылы
Аралас орыс – қазақ мектептерінің ашылуына негіз салған, ағарту ісін дамыту туралы Ереже қашан қабылданды- 1906ж
1905 ж М.Дулатұлы қазақтың зиялылары белсене қатысқан саяси шеру өткен қала : Қарқаралы
1909 ж Уфада,кейін 1911 ж Орынборда жарық көрген М.Дулатұлының жыр жинағы: Оян Қазақ
1911 ж: жарық көрген Ш.Құдайбердіұлының кітабы: "Түрік, Қырғыз, Қазақ, Һәм хандар шежіресі"
Абай Құнанбайұлының алғашқы шығармалар жинағы ресми баспадан шықты :1909
Ш.Құдайбердіұлы жетік білген тілдер: араб,парсы,түрік,орыс
1913ж. жарық көрген М.Жұмабаевтың жыр жинағы- Шолпан
