Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
ОЗХФ курсы бойынша зертханалық практикум.doc
Скачиваний:
3
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
946 Кб
Скачать
☆

Зертханалық жұмыс № 4 Мұнай немесе мұнай өнімдерінің құрамындағы суды хроматогрфиялық әдіспен анықтау

Жұмыстың мақсаты: мұнай немесе мұнай өнімдерінің құрамындағы суды насадкалы бағанада газдыадсорбциялық хроматографиялық сандық әдіспен анықтау. Сорбенттер ретінде кеуекті полисорб-1 типті полимерлерді қолданады. Детектирлеуді гелийдің жылуөткізгіштігі арқылы жүргізеді. Судың шыңы шыққан соң хромотографиялық бағананың қайта үрлеуін жүргізеді.

Құрал – жабдықтар мен реактивтер:

Детекторлық жылуөткізгіштігі бар хроматограф;

Микрошприц;

Ректификат түріндегі этил спирті;

Гелий;

Полисорб – 1;

Резина тығын.

Жұмыстың барысы

Тәжірибеге дайындық: хроматографты ток көзіне қосып,аспаптың эксплуатация нұсқаулығы бойынша гермитикалық қасиетін тексереді. Егер хроматографиялық баған жаңа дайындалған адсорбентпен толтырылса, онда оны 2000С температураға жуық 3 л/сағ жылдамдықпен 10-12 сағат бойы гелиймен айдайды. Биіктігі 4 м, ал ішкі диаметрі 4 мм болатын бағананы қолданады.

Мұнай сараптамасы кезінде шарттарды сақтау керек (кесте 2).

Кесте 2– Мұнаймен жұмыс жасаған кезде келесі жағдайлар

Колонка температурасы, °С

70

Детектор температурасы, °С

125– 150

Қайнау температурасы, °С

280

Детектирлеудің сезімталдығы, мВ

2

Гелий жылдамдығы, л/сағ

6

Диаграмма лентасының қозғалыс жылдамдығы,

360 м/с

Зерттелетін сынама көлемі, мл

0,05—,2

Тәжірибенің орындалу барысы: Мұнайдағы суды анықтау көбіне абсолютті калибровка әдісімен жүргізеді.

Берілген жағдайлардан кейін микрошрицпен калибирленген қоспаның нақты мөлшерін (1 мкл) енгізеді. Калибирленген қоспа ретінде 0,1-6% суы бар ретификат түріндегі этил спиртін пайдаланады. Хроматограмды есептеу кезінде судың және этил спиртінің сезімталдық коэффициентін сәйкесінше 1/Kв және 1/Kэт деп алады:

1/Кв = 1,256; 1/Кэт = 0,936

Судағы калибралы қоспаның мөлшерін орташа 3-4 паралель анықтама ретінде есептейді. Бұдан соң мұнайдың сынамасын мұқият араластырып және анализге жақсы кептірілген таза 0,05– 0,2 мл-лі шприцті таңдап алады. Гермитизация үшін иненің ұшына резиналы тығынның бөлігін кигізіп анлитикалық таразыға өлшейді. Жұмыс дәптеріне өлшенген қорытындының мәнін жазады. Сосын инеден резиналы бөлікті алып, сынаманы буландырғышқа салады, қайтадан иненің ұшына резинаны кигізіп, шприцпен өлшейді. Өлшеудің әр түрлілігіне байланысты берілген сынаманың бағанасының массасы анықталады. Хроматограммада судың биік нүктесі көрінсе, бағананың үрлеуін кері іске асырады.

Судың массалық үлесін А, % абсолютті калибровка үшін мына формуланы қолданады:

А = S Vk g ρ

M Sk 1000

Бұндағы S – анықталған сынамада су биік нүктесінің беті, мм2; VK – анализ үшін қолданған калибралы қоспаның көлемі, см3; g – калибралы қоспадағы судың массалық үлесі %; p –калибралы қоспаның тығыздығы г/см3; SK – калибралы қоспадағы судың биік беті, мм2; М - анықталған сынауықның өлшендісінің массасы., г.

Бақылау сұрақтары:

  1. Мұнайда су неше пішінде мұнайда болады?

  2. Су- мұнай эмульсиясының маңызды көрсеткіштері?

  3. Сулы мұнай эмульсиясының тұрақтылығы неге байланысты?

  4. Мұнай мен мұнай өнімдеріндегі судың құрамы неге алып келуі мүмкін?

  5. Мұнай мен мұнай өнімдеріндегі суды анықтаудың әдістерінің классификациясы?

  6. Шайқау сынамасын не үшін қолданады?

  7. Дина мен Старк әдісі бойынша суды анықтауы қандай әдіске негізделген. Мұнай және мұнайөнімдеріндегі суды анықтау әдістерінен ерекшелігі?

  8. Мұнай мен мұнай өнімдеріндегі суды анықтаудың басқа әдістерден айырмашылығы?

  9. Мұнай мен мұнай өнімдерінде Фишер әдісімен суды анықтаудың артықшылықтары мен кемшіліктері?