- •« Кавказ халықтарының музыкасы»
- •Солтүстік Азия мен Шығыс халықтарының музыкасы.
- •Мұхит Мералыұлы мен Естай Беркімбайұлының шығармашылығы.
- •Дауыс ашу жаттығулары:
- •2. Аппақ біздің шанамыз ,
- •Шығармашылығы.
- •1. Елдің жырын жырлаған ,
- •5 Сынып «Атамұра» бағдарламасы.
- •Сүгірдің күйшілік мектебі.
- •Музыкалық сауат ашу:
- •Бірлігі мейрамы.
Дауыс ашу жаттығулары:
* Әнді айтқанда қолды төмен жібер .
* Денені тік ,түзу ұста.
* Әнді бастар алдында асықпай ішіңнен дем ал.
* Әнді айқайламай , мәнерлеп айт.
Әндету: «Ақша қар» әні
Әнін жазған. Қ .Жәленова . Өлеңін жазған Е.Өміров.
Уақыт мол бөлеміз ,
Қыс қызығын көреміз .
Сары аязда шыңдалып ,
Шымыр болар денеміз .Қайырмасы:
Аппақ , аппақ дала ,
Аппақ ауыл қала .
Жапалақтап ақша қар ,
Жауа берсің жауа .
Көңіліміз қаласа,
Сыртқа шығып таласа ,
Қар атысып ойнаймыз ,
Қыстың күні тамаша , тамаша , тамаша.
Музыкалық сауат ашу :
( Дыбыс ұзақтықтарын санау )
О - бүтін О/ - жартылық о/ - төрттік о/) - сегіздік
Қорытындылау :
* Жаңа жыл мерекесі туралы әңгіме сұқбаттау.
Шырша жайлы қандай әндер білесіңдер?
«Ақша қар» әні қандай тональдікте жазылған?
Дыбыс ұзақтықтарын ата.
Ноталарды есепте.
Үйге тапсырма:
* Жаңа жыл мерекесіне дайындық жасау.
* «Ақша қар» атты әндерді жаттап әндету.
* Музыкалық сауат ашуда ережелерді жаттау.
Бағалау: «5» - «4» - «3» -
ІІ – ж/ж Мерзімі: Сыныбы: 2/1
Тоқсандық тақырыбы: Қазақтың аспаптық музыкасы.
Сабақтың тақырыбы: Дәстүрлі күйшілік өнер.
Сабақтың мақсаты: Халық музыкасы арқылы күйші
сазгерлерге тоқталу , таныстыру ,
насихаттау.
Білімділік мәні : Жан – жақты білімдерін арттырып ,
музыкалық сауаттылығын ашу .
Дамытушылығы: Музыкаға деген ықыласын арттырып,есте
сақтау, есту қабылеттерін қалыптастыру, дамыту.
Тәрбиелік мәні : Қазақ халқының рухани қазынасы күй
өнерін тыңдату арқылы бойына сіңіру.
Сабақтың әдісі: Жаңа сабақ ,түсіндіру , әңгімелеу, әндету ,
сауат ашу , сергіту .
Пәнаралық байланысы: Әдебиет ,тарих , жаратылыстан.
№ |
Сабақ барысы |
Уақыты |
Жоспары |
1 |
Ұйымдастыру |
2 минут |
Сәлемдесу, Әнұран әндету. |
2 |
Өткен сабақты сұрау |
4 минут |
Халық музыкасы қазынам |
23 |
Жаңа сабақты түсіндіру |
10 минут |
Дәстүрлі күйшілік өнер |
4 |
Музыкалық тыңдау |
3 минут |
«Ақсақ кұлан», «Сарыарқа». |
5 |
Әндету |
8 минут |
«Біз шадыман баламыз» |
6 |
Шығармашылық жұмыс |
3 минут |
Сурет салу, бейнелеу, әңгімелеу. |
7 |
Музыкалық ойындар |
10 минут |
Әуенді тыңда да тап! |
8 |
Қорытындылау |
5минут |
Күйшілік өнер |
9 |
Бағалау |
3минут |
«5», «4», «3». |
10 |
Үйге тапсырма |
2 минут |
Төкпе және шертпе күй |
Сабақтың барысы:
Иә, балалар біздің бүгінгі өтетің жаңа сабағымыздың тақырыбы:
« Дәстүрлі күйшілік өнер».
Музыка аспаптарында орндалатын шығармаларды аспаптық музыка деп атайды. Қазақтың домбыра ,қобыз , сыбызғы , шертер сияқты ұлттық музыкалық аспаптарында орындалатын әуен – саз күй деп аталады.
К ү й - бағдарлы мазмұны бар , көркемдігі жоғары аспаптық жанр .Онда табиғат құбылыстары , тарихи оқиғалар , халық мерекелері , жан – жануарлар , аңыз – ертегілер , жеке адамдар , адам сезімдері , түрлі оқиғалар мен құбылыстар суреттеледі.
Күйлер тақырыбы мен мазмұнына қарай аңыз - күйлер , тартыс күйлер ,тарихи күйлер , арнау күйлер , лирикалық күйлер , психологиялық күйлер болып жіктеледі.
Домбыра күйлері орындалу ерекшеліктеріне қарай т ө к п е
және ш е р т п е деп екі түрге бөлінеді.
Төкпе күйлер тұрақты екпін мен өлшемде , оң қолдың тұтас сілтенуімен орындалады. Ал шертпе күйлер көбіне жалғыз дауысты болып , оң саусақтарының ұшымен орындалады.
Қазақтың халық аспаптық музыкасының бүгінгі күнге жетуіне атақты домбырашылар Дина Нұрпейісова, Оқап Қабиғожин , Науша және Махамбет Бөкейхановтар , Лұқпан Мұхитов , Қали Жантілеуов , Ғылман Хайрошев , Төлеген Аршанов , Смағұл Көшекбаев,Ғабдұлман Матовтардың сіңірген еңбектері ұшан – теңіз.
Музыкалық шығарма тыңдау:
Халық күйі «Ақсақ құлан»
Құрманғазының күйі « Сарыарқа Динаның күйі «Бұлбұл»
Музыкалық сауат ашу :
Жай метрлер мен өлшемдер.
Берілген акценті бір үлестен кейін қайталанатын метрді – екі үлесті , ал екі үлестен кейін келетін метрді үш үлесті метр деп атайды. Осындай бір акценті ғана бар метрлер мен оларды көрсететін өлшемдерді ж а й м е т р л е р мен ө л ш е м д е р дейді.
Мысалы : Екі үлесті өлшемдер: 2 ; 2 ; 2;
2 4 8
Үш үлесті өлшемдер: 3 ; 3 ; 3 ;
2 4 8
Дауыс ашу жаттығуларын орындау.
* Дұрыс тыныс алу - әншілік өнердегі басты
алғышарттардың бірі, оларды үнемі орындау қажет.
* Әнді дұрыс айту үшін музыканы зейін қойып тыңда.
* Әнді түзу тұрып немесе түзу отырып орында.
* Әнді бастар алдында асықпай ішіңнен дем ал.
* Сөздің ортасында дем алма.
* Әннің сөзіндегі дауысты дыбыстарды және дауыссыз
дыбыстарды анық, түсінікті етіп айт.
Әндету:
Біз шадыман баламыз
Әнін жазған Ә.Бейсеуов. Өлеңін жазған С.Қалиев.
Аппақ , аппақ , қар аппақ ,
Қар жамылған дала аппақ .
Қырау – қырау тал аппақ-
Айналаның бәрі аппақ. 2 рет.
