Менеджмент
Ұйымда келіспеушілікті тиімді басқару үшін:
Келіспеушіліктің қандай түрлері болатынын білу керек
Танымал келіспеушілік қалай пайда болатынын білу керек
Келіспеушіліктер қалай пайда болатынын білу керек
Тұлға аралық келіспеушілікті қалай жоюға болатынын білу керек
Мақсаттардың келіспеушілігі қалай пайда болатынын білу керек
Келіспеушілікті қалай жоюға болатынын білу керек
Билік формалары:
Ұйымдастыру
Жоспарлау
Бақылау
Мәжбүрлеуге негізделген
Сараптау
Мараппаттауға негізделген
Басқару деңгейлері қандай амалдар нәтижесінде пайда болады:
Басқарушылардың функцияларын бөлу нәтижесінде
Жоспарлау процесінде
Көлденең еңбек бөлінісінде
Тік еңбек бөлінісі процесінде
Бақылау процесінде
Ұйымдағы “тиімді” көсбасшының (лидердің) қасиеттері:
Авторитарлық стильді қолданады
Ашық келіспеушілікке шыдамды қарайды
Өз біліктілігін арттыруға көніл бөледі
Тек өз пікірін алға татады
Мараппаттау жүйесіне көнілді үнемі аударады
Әр жүмыскермен тығыз байланыс орнатады
Қиындықта қол ұшын бермейді
Формалды және формалды емес түсініктердегі топтардың ұқсастығын сипаттайтын белгілер:
Жобалау
Кездейсоқ
Пайда болу себептері
Ирархия
Жоспарға бағытталу
Билік
Көшбасшылықтың мінез-құлықтық тәсіліне тән теориялар:
Огайо штатының университетінің жүргізген зеттеулері
Блэйк және Муттонның басқарушылық торы
П.Херси және К.Бланшардың теориясы
Р.Лордтың зерттеулері
Ф.Фидлердің ситуациялық моделі
Мичиган университетінің зеттеулері немесе Лайкерт жүйесі
Р. Манның зерттеулері
Басқарушылық шешімдері:
Жағдайды бағалау
Баламаны таңдау
Шешім қабылданарда жағалай талданып орындалуы да қарастырылады
Даму жолдарын таңдап алу
Мәселелердің идентификациясы
Басқару субъектісі іс-әрекетінің циклді жүйесі
Таңдау критерийлерін анықтау
Келіспеушіліктің көздері болып табылатындар:
Көлденең келіспеушіліктің орнын алу
Ресурстардың тапшылығы
Тігінен келіспеушіліктің орын алуы
Басшының көптігі басшының жоқтығы
Білім өзгешелігі
Ұйымдарға тән міндеттерді орындау барысындағы сипаттамалар:
Көлденең және тік еңбек бөлінісінің болуы
Осы топтың мүшесі болатын кем дегенде он адамның бар болуы
Осы топтың мүшесі болатын кем дегенде бес адамның бар болуы
Барлығының алдына қойылған ортақ міндеттің болуы
Сыртқы ортадан тәуелділігі
Осы топтың мүшесі болатын кем дегенде жеті адамның бар болуы
Классикалық мектептің ұсынған бағыты:
Еңбек өнімділігімен еңбекке қанағаттандыруды арттыруда тұлға ара қатынастарын қолдану
Басқарудың дамып жетілуінде қолданбалы және техникалық ғылыми салаларының нәтижелері мағызды
Ұйымды басқарудағы жүйелендірілген әдіс
Ұйымдастырудың тиімділігін арттыруда жеке адамдардың мүмкіндіктеріне ықпал ету
Ұйымдағы биресми топтардың рөлін анықтау, басқаруды психологиялық және әлеуметтік тәсілдерді қолдану
Белгілі мақсатқа жетуде қатаң әкімшілік қағида әдістерін пайдалану
Еңбек өнімділігін арттыру
Ұйым ретінде қарастыру үшін қажетті талаптар:
Жағымды мінез-құлық
Ортақ стратегия
Ортақ міндеттер
Қозғалысқа келтіруші басқару
Ортақ мақсаттар
Ұйымдастыру
Ұйымға тікелей әсер ету факторлары:
Тұтынушылар
Жабдықтаушылар
Ұйымдық құрылым
Кадрлар
Бәсекелестер
Мотивация анықтамасы:
Жеке немесе ұйым мақсаттарына жету үшін өзін және басқаларды ынталандыру прцесі
Ұйым мақсатын таңдау прцесі
Бағыныштылардың қажеттіліктерін зерттеу процесі
Адамдардың бойындағы мотивтерді қорғау арқылы оларға әсер ету процесі
Бір бағыттағы мақсатқа жету үшін адамдардың белгілі бір дәрежеде жұмсаған ынта жігері, көрсеткен табандылығы және талпыну деңгейі немесе әркімнің өз мақсаттарына және ұйым мақсаттарына жету үшін өзін және өзгелерді қызметке тарту процесі
Ұйымдарда алдын ала бақылаудың қолдану салалары:
Стратегияға қатысты
Нақты қол жеткізген нәтижелерді стандартпен салыстыруға қатысты
Материалдық ресурстарға қатысты
Адами ресурстарға қатысты
Қаржылық ресурстарға қатысты
Шешімнің анықтамалары:
Шешім – бұл мақсатты таңдау
Шешім – нақты жағдайда қажет етілетін іс-әрекеттер
Шешім – жоспарды жасау
Шешім – басшының лауазымына сәйкес міндеттерін орындау үшін жасайтын таңдауы
Шешім – бекітілген бюджетке байланысты және техникалық спецификациялармен тілек-талаптарға сәйкес басқару тапсырмасы
Шешім – мақсатқа жету үрдісін жеңілдету үшін құрылатын жалпы басшылық
1959 жылы Френч пен Рэйвен қсынған билік формаларының жіктемесі:
Сараптамалы (эксперттік) билік, заңды билік
Сый ақыға негізделген билік, этолонды билік (үлгіге негізделген)
Байланысқа негіізделген билік
Шешім қабылдауға негізделген билік
Ақпаратқа негізделген билік
Билік жүргізуге құқық
Ресурстарды басқаруға негізделген билік
Дау-жанжалдың негізге себептеріне жатпайтын жағдайлар:
Құндылықтардың молдығы
Басшылардың білім деңгейлері
Оқиғалардың әртүрлілігі
Нашар байланыс
Білім деңгейлерінің көптігі
Тапсырмалардың өзара байланыстылығы
Қажеттіліктерінің әртүрлілігі
Менеджмент:
Адамдарды топтастыру арқылы өзгерістер тиімділігі
Адамдарды юасқару
Нәтижені көру
Болжау
Кәсіпорынды тиімді басқару
Нарық жағдайында басқару теориясы мен іс-тәжірибесі
Мүмкіндікті пайдалану
Жүйелі тәсілдемені қолданудың негізіндегі басқару ісі үш тізбекті кезеңді қамтиды, соның бірінші кезеңінде:
Салалар анықталады
Сараптамалық бағалаулар, оның ішінде тәуелсіз сараптама қолданылады
Жүйелі талдау жүзеге асырылады
Қызметтік ақпараттық қажеттілігінің баламалы (бағдарлы) салалары мен ауқымдары белгіленеді
Бағалау жүзеге асырылады
Басқару субъектілері қызметінің ауқымы мен саласы нақтыланады
Қажетті зеттеyлер жүзеге асырылады
Ұйымдардың механистикалық түрлерінің сипаттамалары:
Ынталандыруды жүзеге асыруы
Жұмыс ереже бойынша жүргізіледі
Жоспарды құруы
Құқықтар мен жауапкершіліктер нақты белгіленген
Әр жұмыскердің өз рөлін білуі
Ұйымдардың механистикалық түрлерінің шарттары:
Сыйақы жүйесі объективті
Әр жұмыскердің өз рөлін білу
Қажетті жұмыскердің болуы
Қоршаған орта тұрақты және күрделі болмауы
Мақсаттар мен міндеттердің белгілі болуы
ЕRG теориясының авторы К.Альдерфер бойынша қажеттіліктердің тобы:
Өмір сүру
Мақсат қою
Нәтижеге жету
Жетістікке жету қажеттілігі
Әділеттілік
Билікке деген қажеттілік
Басқарушылық шешімдерді қабылдау процесінің бастапқы кезеңдері:
Жағдайды талдау
Жағдайдың орындалуы
Жағдайды бағалау
Мәселелі жағдайды шешуге мақсатты бағытталу
Даму жолдарын таңдап алу
Шығармашылық нәтижесіне жету
Басқарушылық шешімдерді қабылдау процесінің ортаңғы кезеңдері:
A) Баламаны таңдау
Шығармашылық нәтижесіне жету
Таңдау критерийлерін анықтау
Даму жолдарын таңдап алу
Мәселелі жадайды шешуге мақсатты бағытталу
Бейресми ұйымдардың сипаттамалары:
