Зерттеу жаңа емес, яғни басқа біреу тура осындай немесе ұқсас зерттеулер жүргізген.

Ғылыми сұраққа жауап берудің еш мағынасы жоқ, егер оған басқа біреу жауап беріп қойса. Тәжірибеде ғылыми ашулар өте сирек кездеседі. тЕк медициналық зерттеудің болмашы бөлігі ғана жаңа сала ашады, ал, қалғаны жай соның ізін қуады. Көптеген ғылыми зерттеулер (егер олар метадологиялық дұрыс болса) айтылған гипотеза аз немесе көп дәрежеде дұрыс дейді – сөйтіп ғылыми мозайкаға тағы бір бөлік қосылады. Сонымен еш мінсіз зерттеу өткізуге болады, ал жағынырақ қарағанда жаңа емес болып шығады. Мета-анализдің барлық ғылымы бір клиникалық сұраққа бірнеше клиникалық зерттеулер жүргізілуіне негізделген. Сұрақ емес бұрын осындай зерттеулер жүргізілді ма, медицина ғылымға қандай үлес қосады бұл зерттеу деген сауал қою артығырақ болар еді.

Зерттеу жүргізілмес бұрын қойылатын сауалдар.

1. Жүргізілейін деп жатұан зерттеу бұрынғылардан үлкенірек, ұзағырақ немесе басқа маңыздырақ мәселелер бойынша артық па?

2. Зерттеу әдістері нақтырақ (әсіресе ол алдыңғы зерттеулердің сындық ескертулерін есепке ала ма?

3. Бұл зерттеудің сындық нәтижелері алдында жүргізілген зерттеудің мета-анализ нәтижелерәне маңызды үлес қоса ма?

4. Зерттеліп отырған популяция ( этникалық жағынан, жасы мен жынысы бойынша) алдыңғы зерттеулердегі популяциялардан ерекшеленеді ме?

5. Зерттеумен қойылған сұрақ клиникалық жағынан маңызды ма?

Авторлық гипотеза шын мәнінде мақалада тексерілмеген

Қалыпты жағдайда авторлар теріс гипотеза құрайды, мұндай гипотезаны нөлдік гипотеза деп атайды. Авторлар шын мәнінде нөлдік гипотезаға сенбейді. Олар екі топтың арасындағы айымашылықты келесі жолмен көрсеткісі келеді: «Айталық айырмашылық жоқ делік; бұл гипотезаны жоққа шығарып көрелік». Карл Поппердің оқытуында бұл гипотезо-дедуктивті әдіс (терістеу гипотезасын ұсынып, оны кейіннен тексеру) ғылыми әдістің негізі болып саналады.

Егер сіз гипотезаны әдістер бөләмінде таппасаңыз, оны талқылау бөлімінің бірінші абзацында табуыныз мүмкін. Сонымен қатар, есте сақтайтын тағы бір шарт, барлық зерттеулер тек белгілі бір гипотезаны зерттеу үшін құрылмайды. Сапалық зерттеулер сандық зерттеулер сияқты сенімді және маңызды. Бұл зерттеулер белгілі бір белгіленген кең аспектті сұрақтарды зерттеу үшін бағытталған. Сандық зерттеудің өздері қазір тек гипотезаны жай тексеруден де маңыздырақ болып қарастырылып жатыр. Сондықтан дәлдігіне көбірек көңіл бөлу керек жай гипотезаның расталуы мен терістеуден гөрі.

Зерттеуі дұрыс ұйымдастырылмаған.

Зерттеу мақалаларын оқу барысында өте жиі туатын сұрақ: шын мәнінде де бақылау сынақрабдомизирленген ба? РБС – гипотеза тексерудің ең тиімді әдісі, ал егер сынақ ондай болмаса, неге ол ондай болу керек. Сол үшін РБС қалай өткізіледі ма соны білу керек.

РБС-да қатысушылар кездейсоқ түрде топтарға бөлінеді. Бір науқастар сыни топқа (мысалы, зерттелетін ем алатын топқа), ал басқалары – бақылау топқа (мысалы, плацебо алатын топқа). Екі топқа да белгілі уақыт бақылайды, сосын салыстыру жүргізіледі. Бірақ тәжірибеде бәрі оңай емес.

Кейбір бақылау мен сыни топтар туралы айтылатын мақалаларда шын мәнінде рандомизирленген зерттеулер емес. Оларды басқа бақылаулы клиникалық зерттеулер деген терминмен атайды, ал бұл термин салыстырмалы зерттеуге науқастарды кездейсоқ емес бақылау мен сыни топтарға бөледі. Мұндай жағдай науқастарды тәжірибелік немесе этикалық жағынан кездейсоқ топқа жатқызуға болмағанда. Мысалы, палата А-ның науқастары бір диета ұстаса, ал В-палатаның науқастары басқасын ұстанса.

Кейбір зерттеулер рабдомизирленген мен рабдомизирленбегендер арасындаы зерттеулерге жатады. Бұл зерттеулерде рабдомизация шын мәнінде кездейсоқ жүргізілмейді, мұнда дәрігер науқастардың рабдомизациясы туралы шешім қабылдағанша науқастың қай топқа кіретіні туралы білуге мүмкіндік беретін әдіс. Мұндай әдісте жүйелі қате мүмкіндігі жоғарылайды. Дәрігер белгілі бір науқасты сыни топқа, емнің оған әсері болар деген ниетпен ендіруі мүмкін.

РБС- ты қолданудағы тиімді клиникалық сұрақтары:

1. Бұл ауруда берілген дәрі-дәрмектің әсері плацебо немесе басқа дәрі-дәрмектен жоғары ма?

2. Қазір қолданылып отырған жалпы хирургиялық іс-шарамен салыстырғанда жаңа хирургиялдық іс-шара жақсырақ па?

3. Қаныққан майларықұрамына кіретін маргаринді, құрамында қанықпаған майлар кіретін марганиннің орнына қолдану қан сарысуында холестерин концентрациясын өзгеруіне әкеле ма?