2.3.9. Шешім қабылдау бағдарламалары

Микропроцессорлық басқару жүйелері, негізінде, оның ішінде туған немесе оған сырттан түскен сигналдардың мәніне байланысты шешім қабылдап, сәйкесті құрылғыларды іске қосу немесе оларды жүйе желісінен ажырату арқылы жұмыс істейді. Бұндай жағдайларды суреттейтін бірнеше мысал келтірелік:

       алшақ орналасқан екі құрылғының арасында тізбелі түрде жіберілген информацияның дұрыс жеткендігі міндетті түрде жұптық белгісі арқылы тексеріледі;

       микропроцессордың RSTn кірістеріне сыртқы құрылғылардың біреуінен түскен үзіліс сұранысына байланысты қосалқы бағдарламаға ауысу туралы шешім үзілістерге жалпы рұқсаттың алдын ала берілгендігіне (EI (Enable Interrupt) командасымен қойылған) немесе оларға тиым салынғандығына (DI (Disable Interrupt) командасымен қойылған) байланысты қабылданады. Үзіліс сұранысының жұмысына рұқсат берілген жағдайда, сәйкесті қосалқы бағдарламаның бастапқы адресі кіріс нөмірінің мәніне (n = 5,5; 6,5; 7,5) байланысты (8n) анықталады (002СН, 0034Н немесе ООЗСН);

       параллель адаптердің қай портының (PA, PB, PC_H, PC_L) іске қосылатындығы, оның қай бағытта (енгізу немесе шығару) дерек жіберетіндігі және қандай режимде (0, 1, 2) істейтіндігі оған жіберілген режимдік басқару сөзінің (БС₁) сәйкесті разрядтарының мәндеріне байланысты анықталады. Екінші басқару сөзімен (БС₂, ол қою/тазарту сөзі деп аталады) С портының жолдары арқылы жіберілетін басқару сигналдарының деңгейлері (0 немесе 1) қойылады. Басқару сөздерінің қайсысы (БС₁ немесе БС₂) келгендігі оның екілік кодының жетінші разрядының мәніне байланысты анықталады. Және т.б.

Бағдарламалы шешімдер көптеген жағдайда логикалық командалар арқылы жүзеге асырылады. Олардың орындалу тәртібін суреттеу мақсатында жадының 2300-ұяшығынан бастап орналастырылған таңбалы жетіразрядты 50 санға келесі операциялардың орындалу керек:

a)     жұп мәнді теріс сандардың үлкен тетрадасының разряд мәндерін нөлге айналдыру керек;

b)    тақ мәнді теріс сандардың үлкен тетрадасының разряд мәндерін бірге айналдыру керек;

c)     жұп мәнді оң сандардың кіші тетрадасының разряд мәндерін бірге айналдыру керек;

d)    тақ мәнді оң сандардың барлық разряд мәнін терістеу керек.

Әртүрлі сілтемелі логикалық командаларды пайдалану арқылы қойылған мәселелердің орындалуын келесі бағдарламамен жүзеге асыруға болады:

 

						; 11-бағдарлама
1	2260	31		LXI	SP, 2400H	; HL ← 2400
2	2261	00
3	2262	24
4	2263	21		LXI	H, 23A0	; HL ← 2300
5	2264	00
6	2265	23
7	2266	0E		MVI	C, 32H	; C← 3216 = 5010
8	2267	32
9	2268	16		MVI	D, 0FH	; D ← 0F16 = 000011112
10	2269	0F
11	226A	1D		MVI	E, F0H	; E ← F016 = 111100002
12	226B	F0
13	226C	7E	K7:	MOV	A, M	; A ← [(HL)]
14	226D	47		MOV	B, A	; B ← (A)
15	226E	07		RLC		;  A7-1 ← (A6-0), A0 ← (A7), ; TC←A7
16	226F	0F		RRC		; A6-0 ← (A7-1), A7 ← (TC), ; TC←A0
17	2270	DC		CС	2280H	; TC = 1: SP ← (PC),PC ← 2280
18	2271	80
19	2272	22
20	2273	DA		JC	K8	; TC = 1: PC ← 2279
21	2274	79
22	2275	22
23	2276	CD		CALL	2290H	; SP ← (PC), PC ← 2290
24	2277	90
25	2278	22
26	2279	77	K8:	MOV	M, A	; [(HL)] ← (A)
27	227A	0C		INR	C	; C ← (C) – 1
27	227B	C2		JNZ	K7	; TZ = 0: PC ← 226C
28	227C	6A
29	227D	22
30	227E	76		HLT		; Тоқтатылым
31	227F
32	2280	E6		ANI	01	; A ← (A) ۸ 01
33	2281	01
34	2282	CA		JZ	K9	; TZ = 1: PC ← 228A
35	2283	8A
36	2284	22
37	2285	78		MOV	A, B	; A ← (B)
38	2286	A2		ANA	D	; A ← (A) ۸ (D)
39	2287	CA		JMP	KA	; PC ← 228C
40	2288	8C
41	2289	22
42	228A	78	K9:	MOV	A, B	; A ← (B)
43	228B	B3		ORA	E	; A ← (A) ۷  (E)
44	228C	C9	KA:	RET		; PC ← [(SP)]
45	228D
46	228E
47	228F
48	2290	E6		ANI	01	; A ← (A) ۸ 01
49	2291	01
50	2292	CA		JZ	KC	; TZ = 1: PC ← 229B
51	2293	9B
52	2294	22
53	2295	78		MOV	A, B	; A ← (B)
54	2296	F6		ORI	0FH	; A ← (A) ۷  0F
55	2297	0F
56	2298	C3		JMP	KD	; PC ← 229E
57	2299	9E
58	229A	22
59	229B	78	KC:	MOV	A, B	; A ← (B)
60	229C	EE		XRI	FF	; A ← (A)  FF
61	229D	FF
62	229E	C9	KD:	RET		; PC ← [(SP)]

 

Бұл бағдарлама қосалқы бағдарламалармен жұмыс істейтін болғандықтан, оларға ауысу кезінде негізгі бағдарламаға қайту мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін негізгі бағдарламаның дайындық кезеңінің басында (1-жол) жадының нақтылы аймағы стекке бөлініп, оның түбі (SP) белгіленді.

Жанама сілтеу регистрлеріне (яғни, HL жұбына) бірінші операндтың адресі енгізіліп (4-жол), С регистріне жадыдан шығарылатын операндтардың саны жазылды (7-жол). Сосын D және E регистрлеріне болашақ операцияларға қажетті тұрақты операндтар енгізілді (9-, 11-жолдар).

Негізгі бағдарламаның қызмет кезеңінде кезекті сан аккумуляторға (13-жол) және В регистріне енгізілді (14-жол). Аккумулятор солға ығыстырылып (15-жол), оның ығысып шыққан 7-разрядының мәні (T_C) арқылы бұл санның таңбасы анықталады да (T_C = 0 – оң сан, T_C = 1 – теріс сан), сәйкесті қосалқы бағдарлама шақырылады (17-, 23-жолдар).

Бірінші қосалқы бағдарламада (32…44-жолдар) теріс санға байланысты мәселелер шешіледі. Санның жұптығы (немесе тақтығы) оның кіші разрядының мәніне (0 – жұп сан, 1 – тақ сан) байланысты анықталады (32-жол).

D регистріндегі тұрақтымен (00001111) жүргізілген логикалық көбейту операциясы (38-жол) жұп санның үлкен тетрадасының разряд мәндерін нөлге айналдырады, ал E регистріндегі тұрақтымен (11110000) жүргізілген логикалық қосу операциясы (43-жол) жұп санның үлкен тетрадасының разряд мәндерін бірге айналдырады.

Екінші қосалқы бағдарламада (48…62-жолдар) оң санға байланысты мәселелер шешіледі. Санның жұптығы (немесе тақтығы) алдыңғы қосалқы бағдарламадағыдай анықталады (48-жол).

Тіке сілтемелі ORI командасы арқылы 0F (00001111) тұрақтысымен  жүргізілген логикалық қосу операциясы (54-жол) тақ санның үлкен тетрадасының разряд мәндерін бірге айналдырады, ал XRI командасы арқылы FF (11111111) тұрақтысымен  жүргізілген екілік қосу операциясы (60-жол) тақ санның барлық разряд мәнін терістейді.

Жоғарыда келтірілген бағдарламаларды (яғни, олардың екінші (жады ұяшығының адрестері) және үшінші (команда кодтары мен операндтар) бағаналарындағы мәліметтерді) оқу жүйесінде пайдаланылатын микропроцессорлық жүйелердің зертханалық құрылымдарының жадысына енгізіп, олардың жұмысын тексеруге болады. Тексерімді (яғни, микропроцессордың регистрлері мен жады ұяшықтарындағы өзгерістерді) бағдарлама жұмысы толықтай біткен кезде немесе әрбір команданың орындалғанынан кейін (ол қадамдық режим деп аталады) жүргізуге болады. Зертханалық құрылымның құрамында ассемблер тілінде құрылған бағдарламаларды машина тіліне аударушы Ассемблер бағдарламасы болған жағдайда, әрине, оларға бағдарлама мнемоникалық жазылым түрінде енгізіледі.