II.Құбырлардың гидравликалық есептері

Су жүргізгіш желісінің есебін ауыз сумен шаруашылыққа берілетін шығын суды жол – жөнекей шығынын q_уд анықтаудан басталады:

q_уд=q_x/∑l,=20,79/310=0,1 л/сек

мұндағы q_x –ауыз су шаруашылығына кететін су шығыны;

∑l –суды ауыз сумен шаруашылыққа пайдалану кезіндегі желі учаскелерінің ұзындығы (карта бойынша).

Әрбір учаткіге жол шығынын анықтау:

Q_жол1-2=0

Q_жол2-3=q_уд*l_2-3=0,1*210=21 л/сек

Q_жол2-4’= q_уд*l_2-3=0,1*100=10 л/сек

Q_жол4’-4=0

Мұндағы l_i –судың бірқалыпты берілу кезіндегі участок ұзындығы.

Егер құбыр арқылы су үзіліссіз берілетін болса,онда есептеу шығыны мынаған тең болады:

Q=Q_тр+0,5 Q_{жол ,}

Q_1-2= Q_жол2-3 + Q_жол2-4э + Q_к + Q_{ф +} Q_п =21+10+0,09+4,3+15=50,39 л/с

Q _2-3= Q_к +0,5 Q_{жол 2-3} + Q_п =0,09+0,5*21+15=25,5 л/с

Q_2-4’= Q_ф + 0,5Q_{жол2-4’ +} Q_п =4,3+0,5*10+15= 24,3 л/с

Q_4’-4=Q_{ф +} Q_п = 4,3+15=19,3 л/с

Мұндағы Q_тр - құбыр арқылы өтетін транзиттік шығын;

Әрбір участкіге шығын есептеп оны кестеге енгіземіз:

2-кесте-Әр участоктың шығын есептеу

Участок	1-2	2-3	2-4’	4-4’
Ұзындығы	320	210	100	500
Шығын,л/сек	50,39	25,5	24,3	19,3

Әр учаске үшін есептеу шығынын анықтау.Әр учаске үшін құбыр диаметрін таңдап алу 5-кестедегі көрсетілген эканомикалық жылдамдықтардың мәндері негізінде және есептеу шығыны бойынша жүргізіледі өртке қарсы жұмсалатын шығын есепке алынбайды.

V_1-2 =1,05 м/с

V_2-3= 0,95 м/с

V_2-4’=0,95 м/с

V_4-4’= 0,9 м/с

Үстінгі формула бойынша алынған құбырлар диаметрінің мөлшерлері стандарттық диаметрлердің жоғарғы мәніне қарай жуықталады.Бірақта өртке қарсы су шығынын бірге есептеген жағдайда су өткізгіш құбырының ең төменгі диаметрі 75 мм-ден кем болмауы керек.

Есеп төменгі кестеге енгіземіз.

d=√4Q/π*V_эк

d_1-2=√4Q/π*V_{эк ,}=√4*50,39*10^-3/3,14*1,05=247мм

d_2-3=√4Q/π*V_{эк ,}=√4*25,5*10^-3/3,14*0,95=185мм

d_2-4’=√4Q/π*V_эк=√4*24,3*10^-3/3,14*0,95=180мм

d_4-4’=√4Q/π*V_эк=√4*19,3*10^-3/3,14*0,9=165мм

3-кесте Участ3-кесте Участікте жатқан құбырлардың диаметрі

Участок	1-2	2-3	2-4’	4-4’
Диаметрі,мм(шойын)	250	200	200	175
Диаметрі,мм(асбецемент)	243	189	189	189

Желінің гидравликалық есебін әрбір учаске бойынша жеке жүргізу қажет.

Желінің жекелеген учаскелерінің ұзындығы бойынша қысымның жоғалу мөлшерін төменгі формуламен анықтаймыз:

h=A*β*l*Q²

мұндағы

A=16λ/π²*2g*d⁵

Q-учаскелер шығын.А және β мәндері жаңа емес металды,асбецементі және полиэтиленді құбырлар үшін 6,7,8,9,10 кестелерден берілген.Қысымның жоғалуы болат құбырлары үшін

H_1-2=A*β*l*Q² =9,273*1.02*320*50,302² *10^-6 =7,6 м

h_2-3=A*β*l*Q² =9,273*1,03*210*25,602² *10^-6 =1,3 м

h_2-4’=A*β*l*Q² =9,273*1,03*100*24,2² *10^-6 =0,5 м

h_4-4’=A*β*l*Q² =18,96*1,04*500*19,2² *10^-6 =3,6 м

Асбесцемент құбыр үшін

h_1-2=A*β*l*Q² =1,87*1,0*320*50,302² *10^-6 =1,5 м

h_2-3=A*β*l*Q² =6,9*1,02*210*25,602² *10^-6 = 0,9 м

h_2-4"=A*β*l*Q² =6,9*1,02*100*24,2² *10^-6 = 0,4 м

h_4"4=A*β*l*Q² =6,9*1,02*500*19,2² *10^-6 = 1,3 м

4- кесте-Құбырлардың гидравликалық есептертерінің нәтижелері

Учаскелер	Ұзындығы,м	Есептеу шығыны,Q л/с	Құбырдың диаметрі d,мм	Жылдамдық V,м/с	Коэфициент А,С2/м6	β	Қысымның жоғалулары,м	Жергілікті жоғалу,hm,м	Жалпы қосынды жоғалуы h,м
1-2	320	50,302	250	1,05	9,273	1,02	7,6	0,76	8,36
2-3	210	25,602	200	0,95	9,273	1,03	1,3	0,13	1,43
2-4’	100	24,2	200	0,95	9,273	1,03	0,5	0,05	0,55
4-4’	500	19,2	175	0,9	18,96	1,04	3,6	0,36	3,96
1-2	320	50,302	243	1,05	1,87	1,0	1,5	0,15	1,65
2-3	210	25,602	189	0,95	6,9	1,02	0,9	0,09	0,99
2-4’	100	24,2	189	0,95	6,9	1,02	0,4	0,04	0,44
4-4’	500	19,2	189	0,9	6,9	1,02	1,3	0,13	1,43