1. Бағдарламамен қамтамасыз етудегі еңбек сыйымдылығын есептеу.

Еңбек шығыны құрамдасын есептеудегі базалық көрсеткіш мына формуламен есептелінеді:

Q = q c , (1)

Q =4700 1,08=5076

мұндағы Q – шартты командалар саны;

q – есеп түріне қарай шартты командалар санын ескеретін коэффициент;

с – бағдарламаның қиындығы мен жаңалығын ескеретін коэффициент.

Атап өткен q коэффициентінің мәнін 4-кестеден таңдап алуға болады.

3. кесте – q коэффициентінің мәні

Тапсырма түрлері	Коэффициенттің өзгеру аралығы
Есептеу тапсырмалары	1400 ден 1500
Оперативті басқару тапсырмалары	1500 ден 1700
Жоспарлау тапсырмалары	3000 ден 3500
Көп вариантты	4500 ден 5000
Комплекстік тапсырма	5000 ден 5500

Бағдарламалық өнім жаңалықтық дәрежесіне қарай төрт топқа бөлінуі мүмкін:

- А тобы – негізінде жаңа тапсырма дайындау;

- Б тобы – ерекше бағдарламаларды дайындау;

- В тобы – типтік шешім қолданған бағдарламаларды дайындау;

- Г тобы – бір жолғы типтік есеп.

Атап өткен «с» коэффициенті 5-кестеден анықталады, ол күрделік тобы бағанасы мен жаңалықтық дәрежесі бағанасының қиылысуы.

5 кесте – Еңбек сыйымдылығын есептейтін коэффициент

Бағдарлама тілі	Күрделік тобы	Жаңалықтық дәрежесі				В коэффициенті
		А	Б	В	Г
Жоғарғы деңгей	1	1,38	1,26	1,15	0,69		1,2
	2	1,30	1,19	1,08	0,65		1,35
	3	1,20	1,10	1,00	0,60		1,5
Төменгі деңгей	1	1,58	1,45	1,32	0,79		1,2
	2	1,49	1,37	1,24	0,74		1,35
	3	1,38	1,26	1,15	0,69		1,5

Ары қарай бағдарламалық өнімді әзірлеуге кететін уақытты есептеу керек.

Жалпы бағдарлама жасауға кеткен уақыт әртүрлі компоненттен тұрады. Бағдарламалық өнімді жасауға кеткен жалпы уақыт құрамы 6-кестеде көрсетілген.

6 кесте – Бағдарламалық өнімді жасауға жалпы уақыт құрамы

Кезең №	Дәл кезеңдегі уақыт белгісі	Кезеңнің мазмұны
1	ТПО	Мақсат сипатын дайындау
2	ТО	Мақсат сипаттамасы
3	ТА	Алгоритм құру
4	ТБС	Алгоритмнің блок-схемасын құру
5	ТН	Бағдарламаны ... тілде жазу
6	ТП	Бағдарламаны теру
7	ТОП	Бағдарламаны реттеу және тестілеу
8	ТД	Құжаттарды рәсімдеу, пайдаланушыға нұсқаулар және түсіндірмелер жазу

Уақыт адам-сағатпен есептеледі, ал Т_Д нақты істелген уақытпен алынады, ал қалған кезеңнің уақыты Q командасының шартты санына байланысты есептік жолмен анықталады,

Бағдарламалық өнімін дайындауға кеткен әр кезеңнің уақытын анықтаймыз:

1. Т_ПО (мақсат сипатын дайындау уақыты), нақтылы деректер бойынша алынады және келесі мәнге тең деп алынады (3-тен 5 күнге дейін, 8 сағаттан):

Т_ПО = 24 адам / сағ.

2. Т_О (мақсат сипаттамасы уақыты) келесі формуламен анықталады:

Т_О = Q B / (50 K), (2)

Т_О =5076 1,35/(50 1,5) =91,3

мұндағы В – мақсат есебі өзгерісінің коэффициенті, В коэффициенті мақсат күрделігіне және өзгеріс санына тәуелді – 1,2-ден 1,5-ке дейін (5- кестені қара).

К – бағдарлама жасаушы білектілігін ескеретін коэффициент.

К коэффициенті мәнін 7-кестеден алуға болады.

7 кесте – Бағдарлама жасаушы білектілігін ескеретін коэффициент

Жұмыс тәжірибиесі	Білектілік коэффициенті
Екі жылға дейін	0.8
2-3 жыл	1
3-5 жыл	1.1 – 1.2
5-7 жыл	1.3 – 1.4
7 жылдан көп	1.5 – 1.6

3. Т_А (алгоритм құруға кеткен уақыт) мына формуламен есептейміз:

Т_А = Q / (50 K).

Т_А = 5076/ (50 1,5) =67,68 (3)

4. Т_БС (блок – сұлба құруға кеткен уақыт) Т_А сияқты 3 формуламен есептеленеді. Т_БС= Т_А

5. Т_Н (бағдарламаның тілінде жазуға кеткен уақыт) келесі формуламен анықталады:

Т_Н = Q 1,5 / (50 K). (4)

Т_Н =5076 1,5 / (50 1.5)= 101,52

6. Т_П (бағдарлама теру уақыты) келесі формуламен анықталады:

Т_П = Q / 50. (5)

Т_П =5076/50=101,52

7. Т_ОТ (бағдарламаны реттеу және тестілеу уақыты) келесі формуламен анықталады:

Т _ОТ = Q 4,2/50 К. (6)

Т_ОТ =5076 4,2/50 1.5=284,256

8) Т_Д (құжаттарды рәсімдеу уақыты), нақтылы деректер бойынша алынады және құрылады (3-тен 5 күнге дейін, күніне 8 сағат):

Т_Д = 24 адам / сағ.

Еңбек шығындарының сомасы еңбек шығынының құрама сомасы ретінде 7 формуламен есептеленеді:

Т = Т_ПО+ Т_ТО + Т_А + Т_БС + Т_Н + Т_П + Т_ОТ + Т_Д (7)

Т =24+91,4+67,68+67,68+101,52+101,52+284,256+24=762,056