IiIші дәріс тақырыбы

Әлсіз қышқылдар мен негіздер ерітінділерінің рН есептеу

Әлсіз қышқылдың ерітіндісінің рН-н есептеу

НA + Н₂О ↔ A^- + Н₃О⁺

(3.1)

(3.2)

(3.3)

Әлсіз негіздің ерітіндісінің рН-н есептеу

В +Н₂О ↔ ВН⁺ + ОН^-

[ОН^-]² = К_bC_B

(3.4)

(3.5)

(3.6)

(3.7).

Негізгі әдебиет: 2[20-25], 4[4-12].

IVші дәріс тақырыбы

Тұздардың гидролизі

Гидролиз деп нәтижесінде әлсіз қышқыл немесе әлсіз негіз түзетін тұздың сумен әрекеттесу реакциясын айтады. Тұздар құрамына кіретін катион мен анионға байланысты 4 түрге бөледі:

1. Күшті қышқылдан және күшті негізден түзілген тұз -

сілтілі металдар катиондарынан және күшті қышқылдар аниондарынан түрады: NaCl, KNO₃, Li₂SO₄, KI, NaClO₄ және т.б.

2. Әлсіз қышқылдан және күшті негізден түзілген тұз:

Na₂S, CH₃COONa, K₂CO₃, Na₂B₄O₇ және т.б.

Бұндай тұздардың аниондары сумен әрекеттеседі:

СН₃СОО^- + Н-О-Н ↔ СН₃СООН + ОН^-

Гидролиз процесі жүру нәтижесінде бос түрде гидроксид-иондары түзіледі, орта сілтілі болады.

Реакцияның тепе-теңдік константасы гидролиздену константа деп аталады, келесі түрде жазылады:

(4.1)

Гидролиздену дәреже (һ) гидролизге ұшыраған тұздың молекулалар саны мен жалпы тұздың молекулалар санының қатынасына тең.

немесе (4.2)

(4.3)

(4.4)

3. Әлсіз негізден және күшті қышқылдан түзілген тұз.

NH₄Cl, AlCl₃, Fe₂(SO₄)₃, CuSO₄, CrCl₃ және т.б.

Бұндай тұздар катион арқылы сумен әрекеттеседі:

NH₄⁺ + H-O-H ↔ NH₄OH + H⁺, ортада болады қышқылды.

(4.5)

(4.6)

4. Әлсіз қышқылдан және әлсіз негізден түзілген тұз.

Әлсіз қышқылдан және әлсіз негізден түзілген тұз гидролизге катион және анион арқылы ұшырайды: (CH₃COONH₄, NH₄CN, HCOONH₄ және т.б.).

(4.7)

(4.8)

Тұздың концентрациясын өзгерткенде, температураны жоғарлатқанда немесе төмендеткенде, ерітіндінің рН-н өзгертетін реагенттер қосқанда гидролиздену процесінің тепе-теңдігі өзгереді.

Негізгі әдебиет: 1[51-78], 2[91-115], 3[37-67].

Vші дәріс тақырыбы

Гетерогенді жүйедегі тепе-теңдік

Егер нашар еритін электролит сумен әрекеттессе, ол көп немесе аз мөлшерінде сұйық фазаға ауысады да ерітінді түзеді. Егер электролиттің формуласын M_mA_n деп белгілесек, қатты және сұйық фазалардың арасындағы тепе-теңдік былай жазылады:

M_mA_n ↔ mMⁿ⁺ + nA^m-

қатты фаза ерітінді

V_T = V_K

Массалар әрекеттесу заңың қолданып концентрлік тепе-теңдік константаның теңдеуін жазамыз:

(5.1)

[M_mA_n] – қатты фазаның молярлық концентрациясы сұйық фазадағы иондардың концентрациясынан көп есе жоғары болғандықтан, оны бірге тең деп алуға болады, онда (5.1) келесі түрде жазылады:

Ерігіштік константаны әдебиетте ерігіштік көбейтіндісі деп атап оны былай келесі түрде белгілейді . Оның анықтамасы: нашар еритін электролиттін қаныққан ерітіндісінде иондар активтіліктерінің көбейтіндісі берілген температурада, тұрақты шама.

MmAn = S (5.2)

(5.3)

Алынған теңдеу ерігіштік көбейтіндісі мен ерігіштіктің арасындағы байланысты көрсетеді.

Негізгі әдебиет: 2[36-43], 4[26-37].