- •Дәріс жинағы
- •Шумақ қызметінің бұзылыстары:
- •Түтікшелер қызметінің бұзылысы - тубулопатиялар
- •Несеп құрамының сапалық және сандық өзгерістері
- •Полиурияның патогенезі:
- •Протеинурия - несепте нәруыздың болуы
- •Несептің салыстырмалы тығыздығының өзгерістері ( Зимницкий сынауымен және жалпы зәр талданымымен анықталады)
- •Бүйрек қызметінің созылмалы жеткіліксіздігінің (бсж) патофизиологиясы - бүйрек қызметінің үдемелі төмендеуі
- •Уремиялық синдромның клиникалық көріністерінің патогенезі
- •Пренатальды даму кезеңінде жыныс жүйелері дамуының бұзылыстары, жыныстық жетілудің бұзылыстары.
- •Әйелдерде жыныс қызметінің және қыздарда жыныстық жетілудің бұзылыстары.
- •Пренатальды даму кезеңінде жыныс жүйесі дамуының бұзылыстары.
- •Жыныстық жетілудің және жыныстық белгілер қалыптасуының бұзылыстары.
- •Жыныс дамуының мерзімінен бұрын шынайы түріне сәйкес - бой өсуінің жылдамдауымен сипатталады. Бірақ, жалған жасөспірімдіктің әрқашан толық аяқталмаған сипатты (етеккір және овуляцияның болмауы).
- •Жыныстық жетілудің тежелуі
- •14 Жаста кейінгі жыныс белгілерінің болмауымен қатар, 16 жасқа дейін кейінгі жыныстық белгілері бола тұра, етеккірдің болмауы (алғашқы аменорея) жыныстық жетілудің тежелуі деп саналады
- •Аналық бездердің гиперфункциясы Аналық бездердің ішкі сөлденістік гиперфункциясы, гиперандрогения немесе гиперэстрогениямен сипатталады
- •1. Гиперандрогения — андрогендердің көп өндірілуі және/немесе оның әсерінің жоғарылауымен сиппатталатын жағдай. Әйелдердің 10–15%-да айқындылығы әртүрлі дәрежеде көрінеді.
- •Етеккір оралымының бұзылыстары
- •Көріністері
- •Көрсетілетін құрал: Дәрістердің мультимедиялық қойылымы
- •Тәжірибелік сабақтарға арналған әдістемелік ұсыныстар
- •Әдебиеттер:
- •Тәжірибелік жұмыс
- •Тәжірибелік жұмыстар
- •Әдебиеттер:
- •Студенттердің аудиториядан тыс өзіндік жұмысына (сөж) арналған әдістемелік ұсыныстар
- •«Несеп шығару жүйесі» модулі бойынша мерзімдік бақылау
- •Перинатальды даму кезеңінде жыныс жүйелерінің даму бұзылыстары.
- •Әйел текті жыныстыларда жыныс қызметінің және жыныс дамуының бұзылыстары: мерзімінен бұрын жыныстық жетілу, жыныс жетілуінің тежелуі, біріншілік және екіншілік гипогонадизм.
- •Шумақтық мембрананың айқын зақымдануының
«Несеп шығару жүйесі» модулі бойынша мерзімдік бақылау
Мақсаты:
Аудиториялық және аудиториядан тыс жұмыспен өткен тақырыптар бойынша студенттердің білімін бағалау
Бақылау міндеті:
Өткен материалдар бойынша білімді бекіту
Студенттер білімін бақылау сұрақтары:
Бүйрек қызметінің бұзылуына әкелетін себептер.
Бүйрек шумақтарының зақымдалу механизмінің негізі.
Шумақтық сүзілудің жоғарылауы және төмендеуі, себептері, даму механизмдері, салдарлары.
Өзекшелерден кері сорылуының бұзылуы. Тубулопатиялар, түрлері, себептері, патогенезі.
Зәрдің салыстырмалы тығыздығының өзгерістері (гипер-, гипо-, изостенурия), даму механизмі.
Полиурия, олигурия және анурия, шығуы бойынша түрлері, даму механизмі.
Зәр құрамының сапалық өзгерістері. Протеинурия, цилиндрурия, гематурия, пиурия, даму механизмдері.
Нефритикалық және нефротикалық синдромның этиологиясы және патогенезі (мысалы гломерулонефриттер, пиелонефриттер)
Несеп- тас ауруының этиологиясы және патогенезі.
Бүйректің жедел жеткіліксіздігі, себептері, патогенезі, дәрежесі, терапиялық ұстанымдар. БЖЖ –нің балаларда даму ерекшелігі
Бүйректің созылмалы жеткіліксіздігі, себептері, патогенезі, диурез өзгерістері бойынша бүйрек қызметінің бұзылуының сатылары бойынша дәрежелері. БСЖ-нің балаларда даму ерекшелігі.
Уремия, анықтамасы, организмдегі өзгерістердің патогенезі.
Перинатальды даму кезеңінде жыныс жүйелерінің даму бұзылыстары.
Әйел текті жыныстыларда жыныс қызметінің және жыныс дамуының бұзылыстары: мерзімінен бұрын жыныстық жетілу, жыныс жетілуінің тежелуі, біріншілік және екіншілік гипогонадизм.
Ер текті жыныстыларда жыныс қызметінің және жыныс дамуының бұзылуы, мерзімінен бұрын жыныстық даму (біріншілік, екіншілік пубертат), жыныс дамуының тежелуі, гипогонадизм. Анорхизм, монорхизм, крипторхизм, салдарлары туралы түсінік.
Уролитиаз этиологиясы және патогенезі
Амилоидоз, анықтамасы, патогенезі.
СЫНАМАЛЫҚ ТАПСЫРМАЛАР
Бүйрек қызметінің бұзылысының этиологиясы мен патогенезі.Зәрлік синдромның патогенезі
1. Бүйрек қызметі бұзылуының постреналдық себебі болып табылады
қуық асты безінің аденомасы +
жүйелік қанайналымының бұзылуы
жүйкелік-психикалық бұзылыстар
гиперпаратиреоз
алғашқы әлдостеронизм
2. Бүйрек қызметі бұзылуының реналдық себептері болып табылады
Таспен несепағардың бітелуі
гемолиздік стрептококк және аутоиммундық үрдістер+
жүйелік қанайналымының бұзылуы
сілейме
гипертониялық ауру
3. Бүйрек қызметі бұзылуының пререналдық себептері болып табылады
Сілейме+
Ауыр металл тұздары
гломерулонефрит
кадмиймен улану
үрпі түтігінің тарылуы
4. Шумақтық сүзілудің жоғарылауы дамиды
коллапста
жедел қансырауда
гиперволемияда+
сусыздануда
несеп шығару жолдарының бітелуінде
5. Шумақтық сүзілудің бұзылуын сипаттайтын көрсеткіш:
лейкоцитурия
гиперазотемия+
аминацидурия
цилиндрурия
глюкозурия
6. Бүйректік клиренсті тексеру үшін клиникада анықтайды
A) зәрнәсілді
B) креатининді +
C) несеп қышқылын
D) кәлийді
E) фенол туындыларын
7. Шумақтық сүзілудің төмендеуі байланысты
шумақтарда дәрменді сүзілулік қысымның жоғарылауына
шумақтың әкететін артериялары межеқуатының жоғарылауына
шумақтың әкелетін артериялары межеқуатының жоғарылауына +
шумақтық сүзгі ауданының ұлғаюына
қанның онкотикалық қысымының төмендеуіне
8. Шумақтық сүзілудің төмендеуі байланысты
А) қанның онкотикалық қысымының төмендеуіне
В) гипергидратацияға
С) гиперволемияға
D) гипопротеинемияға
Е ) гиповолемияға+
9. Бүйрек өзекшелері қызметінің бұзылуына тән
гемоглобинурия
несепте жұқарған эритроциттердің болуы
креатинин тазартылуының төмендеуі
изостенурия +
гиперазотемия
10. Өзекшелік кері сіңірілудің бұзылуын дамытатыны : (4)
нефрон өзекшелерінің эпителий жасушаларының құрылымдық өзгерістері+
заттардың кері сіңірілуіне қажетті ферменттер белсенділігінің тежелуі+
нефрон шумағының тіректі мембранасының өзгерістері
кері сіңірілу үрдісінің гормондық реттелуінің бұзылысы+
кері сіңірілуі үрдісінің қалжырауы+
11. Тұқымқуатын бүйректік фосфаттық диабет қабаттасады (4)
гипофосфатемиямен
гиперфосфатуриямен
гиперкәлцийуриямен
сүйек тінінің деминерализациясымен
гипергликемиямен
12. Фанкони синдромына тән
глюкозурия, аминацидурия +
гиперкалиемия
гипергликемия
дистальдық өзекшелік ацидоздың дамуы
гиперпротеинемия
13. Проксималды өзекшелік ацидоз дамуы мүмкін
аммониогенез күшейгенде
сутегі иондарының өзекшелік сөлденісінің төмендеуі
натрий иондарының кері сіңірілуі артқанда
ацидогенездің күшеюінде
бикарбонаттар кері сіңірілуінің бұзылысында+
14. Дисталды өзекшелік ацидоз дамуы мүмкін
аммониогенез күшейгенде
сутегі иондарының өзекшелік шығуының төмендеуінде +
натрий иондарының кері сіңірілуі артқанда
ацидогенездің күшеюінде
E) бикарбонаттардың кері сіңірілуінің бұзылуында
15. Олигурияның патогенезі байланысты
шумақтарда сүзілу үрдістерінің жоғарылауына
өзекшелерде судың кері сіңірілуінің төмендеуіне
бүйрек өзекшелерінде натрий мен судың кері сіңірілуінің жоғарылауына+
бүйрек өзекшелерінде натрийдың кері сіңірілуінің төмендеуіне
E) бүйректің бұра-қарсы ағатын тетігі жұмысының бұзылуына
16.Полиурияның патогенезі байланысты
шумақтарда сүзілу үрдістерінің төмендеуіне
өзекшелерде судың кері сіңірілуінің төмендеуіне +
бүйрек өзекшелерінде натрий мен судың кері сіңірілуінің жоғарылауына
бүйрек өзекшелерінде натрийдың кері сіңірілуінің жоғарылауына
несеп шығаратын жолдарымен несеп ағуының қиындауына
Анурияны дамытуы мүмкін: (4)
диурезге қарсы гормонның тапшылығы
B) айқын ауыру сезімдік тітіркендіргіш
C) зәрағардың таспен бітелуі
D) зәрағардың бүгілуі немесе сырттан басылуы
E) систолалық артериялық қысымның 50 мм.с.б. төмен болуы
18. Талғамды протеинурияның патогенезінде маңыздысы
нефрон шумақтарының мембранасы өткізгіштігінің төмендегенде
алғашқы несеп нәруыздарының кері сіңірілуі бұзылғанда
шумақтық сүзгінің базальді мембранасының теріс зарядының азаюы+
проксимальды өзекшелердің эпителий жасушаларының деструктивті өзгерістері
Е) өзекшелердің эпителий жасушаларымен нәруыздарды ферменттік гидролиздеуінің бұзылуында
19. Шумақтық протеинурияның патогенезінде маңыздысы
нефрон шумақтарының сүзгілік мембранасы өткізгіштігінің жоғарылауы+
алғашқы несеп нәруыздарының кері сіңірілуі бұзылуы
проксималды өзекшелердің эпителий жасушаларының құрылымдық өзгерістері
D) өзекшелердің эпителий жасушаларымен нәруыздарды ферменттік гидролиздеуінің бұзылуы
Е) кері сіңірілу үрдістерінің қалжырауы
20. Айтарлықтай протеинуриядан дамиды
бөгелулік гиперазотемия
организмнің жұқпаларға төзімділігінің жоғарлауы
гипопротеинемия
ісінулер +
организмнің сусыздануы
21. Бүйректік гематурия, салдарынан дамуы мүмкін
бүйрек шумақтарының сүзгіш мембранасы өткізгіштігінің жоғарылауы+
бүйрек өзекшелерінің дисталдық бөлігінде кері сіңірілу үрдістерінің бұзылуы
бүйрек өзекшелерінің проксималды бөлігінде кері сіңірілу үрдістерінің бұзылуы
бүйрек өзекшелерінде сөлденіс үрдістерінің бұзылуы
бүйректің қоюландыру қабілеттігінің бұзылуы
22. Несептің бүйректік дерттік бөлшектері болып табылады
жұқарған эритроциттер +
тура емес билирубин
өзгермеген («жаңа») эритроцит
өт қышқылдары
уробилиноген
23. Изостенурия – бұл
несептің тығыздығы Зимницкий сынауының барлық үлесінде 1,010-1,012+
несептің тәуліктік мөлшерінің жоғарылауы
несептің тығыздығы Зимницкий сынауының барлық үлесінде 1,020-1,025
несептің тәуліктік мөлшерінің азаюы
несеп шығарудың тоқталуы (50 мл/тәулік - тен аз)
24. Нефроздық синдром сипатталады (3):
айқын гематуриямен
айқын протеинурия және цилиндруриямен+
гиперлипидемиямен+
жайылған ісінулермен+
айқын лейкоцитуриямен
25. Алғашқы нефроздлық синдром дамиды (2):
липоидтық нефрозда+
жүйелі қызыл жегіде
бүйрек амилоидозында
диабеттік нефропатияда
жүктілік нефропатиясында
26.Нефроздық синдромның патогенезіндегі жетіспейтін тізбекті көрсетіңіз
Сүзілу мембранасының өткізгіштігінің жоғарылауы →талғамсыз протеинурия → ?→ қанның сұйық бөлігінің тіндерге өтуі→ ісінулер
Қанның онкотикалық қысымының артуы
Қанның онкотикалық қысымының төмендеуі+
Қанның гидростатикалық қысымының жоғарылауы
Қанның осмостық қысымының жоғарылауы
Қан ағым жылдамдығының баяулауы
27. Нефроздық синдромның патогенезіндегі жетіспейтін тізбекті көрсетіңіз
Қанда натрий жоғарылауы→ДҚГ өндірілуінің жоғарылауы→айналымдағы қан көлемінің артуы→?→ісінулер
Қанның онкотикалық қысымының артуы
Қанның онкотикалық қысымының төмендеуі+
Қантамыр қабырғасының өткізгіштігінің жоғарылауы
Лимфаның ағып кетуінің қиындауы
Қан ағым жылдамдығының баяулауы
28. Нефроздық синдромның асқынуы болып табылады (3)
Тамырлардың тромбоэмболиясы+
Екіншілік жұқпаның қосылуы+
Ішкі ағзалардың кальцинозы
Инсулиннің бездік жеткіліксіздігі
Атеросклероз+
29. Зәрдің жалпы анализін зерттей отырып, бүйректің қандай ауруы туралы ойлауға болады?
Нәруыз- 3%, лейкоциттік цилиндрлер –көру аймағында бірен-саран, эритроциттік -көру аймағында 5-6; өзгерген эритроциттер- – көру аймағында көп мөлшерде ; лейкоциттер - 8-10 көру аймағында, бүйректік эпителий- 5-6көру аймағында, зәрдің салыстырмалы тығыздығы - 1,015
жіті гломерулонефрит+
нефроздық синдром
пиелонефрит
цистит
уретрит
30. Гломерулонефрит сипатталады(3)
бір бүйректің шумағында қабыну дамуымен
екі бүйректің шумағында қабыну дамуымен +
сүзгі мембрана шумағының иммундық тетікпен зақымдануымен+
сүзгі мембрана шумағының гипоксиялық тетікпен зақымдануымен
аурудың қауырт, созылмалы, симптомсыз ағымымен+
31. Қауырт гломерулонефриттің жиі себебі болып табылады
Стафилококк
Стрептококк
Парамиксовирус
кандида саңырауқұлақтары
Анаэробты флора
32. Пиелонефрит-бұл
Бүйректің әсіресе милық қабатының тостағаншаларының, интерстициялық тінінің арнайы емес жұқпалық ауруы+
Нефрон шумақтарының иммундық қабынуы
Бүйректің әсіресе өзекшелік құралының жұқпалық-аллергиялық зақымдануымен сипатталатын ауру
Бүйрек ұлпасының нейродистрофиялық үрдіс
Айқын протеинуриямен сипатталатын симптомдық кешен
33. Бүйрек ауруларында артериялық қысымның жоғарылауының патогенезі байланысты (3)
ренин-ангиотензин-әлдостерон жүйесінің әсерленуіне+
простагландиндер, брадикинин түзілуінің төмендеуіне+
айналымдағы қан көлемінің артуына+
қан плазмасында нәруыз мөлшерінің төмендеуіне
ОЖЖ-де ДКҚО түзілуіне
34. Бүйрек жеткіліксіздігіндегі ісінудің патогенездік жайттары (3)
Нейроэндокриндік+
Тамырлық+
Онкотикалық +
Гемодинамикалық
Тіндік
35. Көлемді гематурия (жуылған еттің түсіндей) тән:
қауырт диффуздық гломерулонефритке+
созылмалы гломерулонефритке
Нефроздық синдромға
Бүйректің созылмалы жеткіліксіздігіне
Липоидты нефрозға
36.Нефроздық синдроммен ауыратын балалардағы талғамды протеинурия, салдарынан дамыды
