• 1.Травматикалық.

• Қол бөлімінде: кәрі жіліктік, шынтақтық, ортаңғы, бұлшықет- терілік және басқада жүйкелерде.

• Аяқ бөлімінде: сандық, шонданайлық, асықты жіліктік және басқада жүйкелерде.

• 2.Компрессиноды – ишемиялық (Мононевропатиялар).

• 2.1. Қол бөлімінде.

• 2.1.1. Білезіктік канал синдромдары (қол маңындағы орталық жүйкенің зақымдануы).

• 2.1.2. Гийен канал синдромы (қол маңындағы шынтақ жүйкесінің зақымдануы)

• 2.1.3. Кубитальды канал синдромы (шынтақ маңындағы шынтақ жүйкесінің зақымдануы)

• 2.1.4. Шынтақ аймағындағы кәрі жіліктік немесе ортаңғы, жауырын үстілік, бұлшықетішілік жүйкенің зақымдануы.

• 2.2. Аяқ бөлімінде:тарзальды канал синдромы, асықты жілік шыбығының жүйкесі, белдің бүйірлік, терілік жүйкесі (пупарттық байламға түсуі-Рота- Бернгардттың парестетикалық мералгиясы).

• 3.Қабынулық (мононевриттер)

48-билет

• 1.Иық өрмі, plexus brachialis, 5,6,7,8 жұлындық мойын нервтерінің вентральды тармақтарының қосылуынан түзіледі. Иық өрімін құрайтын жұлын нервтерінің вентральды тармақтары ІV мойын, І кеуде омыртқалары деңгейінде омыртқааралық саңылаудан шығып, бұғана асты артериясынан жоғары және артқы жағына орналасады. Шынтақ нервісі, n. Ulnaris (С7 С8) қолтықасты шұңқырында иық өрімінің медиальды пучогынан басталады. Зақымдану белгілері: Свисающая кисть (жазғыш бұлшықеттердің парезі немесе параличі кезінде); Гипорефлексия; Арефлексия;Қызметінің төмендеуі Зақымдану белгілері: ІV- V саусақ қызметінің шектелуі; Құс табаны белгісі; Орталық нерв, n. Medianus, аралас нерв. Иық өрімінің медиальды және латеральды пучоктарының талшықтарынан түрады. Зақымдану белгілері:Маймыл алақаны”Жұдырық түйген кезде І,ІІ саусақтардың бүгілмеуі;

49-билет

Шоңданай нервісі (n. ischiadicus, L4-S3) – аралас, перифириялық нервтердің ішіндегі ең үлкені болып табылады. Оның қозғалтқыш бөлігі аяқтың бұлшықетін нервтендіреді, оның ішінде балтыр және табан бұлшықетін. Шоңданай және асықты жілік нервілерінің зақымдануы кезінде ахилл рефлексі жоғалады. Асықты жілік шыбығы нервісі зақымданғанда өзіне тән жүріс пайда болады (науқас жамбас-сан және тізе буынында бүгеді де аяғын сәл жоғары көтеріп жүреді). Ондай жүрісті перонеальді, атты, әтеш тәрізді немесе француз тілінде степпаж деп аталады. Шоңданай нервісінің тотальді зақымдануында асықты жілік және оның шыбығының нервісінің зақымдануымен сипатталып, табан бұлшықетінің параличімен және ахилл рефлексінің түсуімен ерекшеленеді. Сонымен қоса тізенің бүгілуінің бұзылысы болады. Сан нервісі (n. femoralis, L2-L4 )-бел өрімінің ең үлкен нервісі. Ол санның төртбасты бұлшықетін нервтендіреді Егер сан нервісі пупартты байламнан төмен зақымдалса, онда тізенін жазылуы нашарлайды және тізе рефлексі төмендейді немесе жойылады. Ал n. saphenus нервтендіретін аймақтың сезімталдығы төмендейді. Ал егер сан нервісі пупартты байламнан жоғары зақымдалса, онда санның алдыңғы-ішкі аймағында сезімталдық төмендеп, оның активті жазылуына кедергі болады.

50-билет

• 2. Бүйірлік амиотрофиялық склероз (БАС) – немесе моторлы нейронның ауруы, жұлынның алдыңғы мүйізіндегі қимылдатқыш клеткалар мен бүйір бағандары зақымданатын нерв жүйесінің жүйелі дегенеративтік ауруы. Кейде дегенеративтік үрдіс сопақша ми ядроларына тарайды да, үдемелі булбарлық салдың пайда болуына ықпал жасайды. Ауру әдетте орта жаста, көбіне 40 пен 50 жастың аралығында кездеседі.пат Маргулистің көзқарасы бойынша, амиотрофиялық склерозбен ауырғандарда зақымданудың салыстырмалы жүйелілігі вирус немесе оның уыты (токсины) жұлынның артқы бөлігінен тісті байлам арқылы азды-көпті оқшауланған тор қабық асты кеңістіктің алдыңғы бөліміне таралуына байланысты. Бұл ауруда қозғалу жүйелерінің арнайы зақымдануын науқастардың ми-жұлын сұйығына араласқан токсиндердің, сезімділік жүйелердің химизмі мен зат алмасуынан өзгеше қимылдатқыш неврондарға үйлесімділігімен түсіндіруге болады. клинБүйірлік амиотрофиялық склероздың клиникасы босаң және сіреспелі парез немесе салдану белгілерінің бірігуімен сипатталады. Қозғалту жүйесі зақымдануының деңгейіне сәйкес бүйірлік амиотрофиялық склероздың негізгі төрт түрі кездеседі (О.А. Хандкариан, т.б., 1988). /. Осы уақытқа дейін бүйірлік амиотрофиялық склерозды емдейтін тиімді әдіс жоқ. Емдік дәрі-дәрмектер қатарында витаминдер, биостимуляторлар және қуаттандыратын препараттар бар. В тобындағы витаминдер кеңінен қолданылады. В1 витамині (тиамин хлоридтің 5 % ерітіндісі немесе тиамин бромидтің 6 % ерітіндісі) 2—4 мл-ден бұлшық етке әр дүркінде 30 рет жіберіледі. В₆ витамині(пиридоксиннің 5 % ерітіндісі 5 мл-ден) бір дүркінде 30 рет жіберіледі. В₍₂витамині 1000 мкг-нан күнара бір дүркінде 10—15 рет бұлшық етке жіберіледі. Е витаминін (<і-токоферол) тәулігіне 15 000 мг-ға дейін панкреатинмен бірге қайталама дүркіндер түрінде қолданған тиімді. Осы ауруда жиі кездесетін құрыспаларды азайту үшін диазепамды 2—10 мг-нан тәулігіне 3 рет немесе фенитоинді тәулік сайын 300 мг пайдаланады, Сонымен қатар жылу ем шаралары мен уқалау да оңдайлы нәтиже береді. Белсенді түрде жүйелі емдік шаралар қолдану науқастың өмірін біршама ұзартуы мүмкін.