5 Жиілік өлшегіштің өлшеу қателігі
Импульстің тізбектей саналуының, сандық жиілік өлшеуіштің жұмыс істеу негізіне қосылған негізгі артықшылығы жиілікті жоғарылату кезінде қателіктің жоғарылауынан тұрады. [12]
Жиіліктің өзгеруінің қатыстық қателігі:
Дискреттіліктің
бірінші қосылғыштың қателігінің мәні
өлшеу уақытының сәйкестігіне және
өлшенетін сигналдың периодына
тәуелді. Дискреттіліктің қателігі
негізнен строб-импульстің құлдырауы
мен фронтына қатысты санау импульстерінің
пайда болу моменттеріне сәйкестенбеуімен
негізделген. Егер
және
-
еселік сандары болса, онда мәні
,
егер де
және
-
еселік емес сандар болса, онда
мәні өзара орналасқан
және
тәуелді,
яғни олардың пайда болу моменті сәйкес
емес. Сонымен қоса санау импульстерінің
максималды абсолюттік қателігі
санаудың
төменгі разрядымен анықталатын бір
импульстан аспайды
.
Екінші
қосылғыш қателігінің мәні
кварцтық генератордың тұрақты емес
жиілігімен
анықталады, берілетін өлшеу уақыты
.
Өлшеу уақытының қатсытық қателігі
кварцтық генератордың қатыстық қателігіне
тең және 10-7
реттік
мәнді құрайды, яғни
Енді, жиілік өлшеудің қатыстық қателігі тең болады:
,
Жиілік
диапазонының төменгі шегінде, ондағы
өлшеу қателігі көбірек мәнге ие,
,
және
үшін
табамыз.
Техникалық тапсырмаға сәйкес келетін дискреттіліктің абсолюттік қателігі:
Гц<±2 Гц
Қорытынды
Курстық жұмысты орындау барысында жобалау бойынша бастапқы мәндерді бере отырып өлшеніп отырған жиілікті өлшеуіштің техникалық тапсырмасын әзірледік.
Кейін жеті бөліктен құралған: 1-жиілікті қалыптастырушыдан, 2-импульстер селекторынан, 3-индикацияның және сандық интервалдын берушісінен, 4-декадтық санағыштан, 5-дешифратордан, 6-индикациядан, 7-тірек генераторынан тұратын жиілік өлшеуіштің құрылымдық сұлбасын әзірлеуге көштік.
Содан кейін бізге қажетті элементтік базаларын таңдадық. ТТЛШ К555 сериясын алдық. Санауыш үшін санау интервалының берушісі және декадтық санауыш үшін К555ИЕ2, К555ИЕ10 типті екілік-ондық сануышты, ортақ катоды бар АЛС321А индикаторын таңдап алдық. Логикалық микросхемалар ретінде К555ЛА3, К555ЛА4 таңдап, импульстерді қалыптастырушы ретінде КТ3102А транзисторын қолдандық.
Бізге қажет негізгі шамаларды таңдап, жиілік өлшеуіштің принципиалдық сұлбасын жеке-жеке қарастырып есептеулер жүргіздік. Қысқаша тоқатала кетсек: импульстерді қалыптастыруды, импульстердің селекторын, индикациялаудың және аралықтың сандық берушісін, декадтық санағышты, дешифраторды, тірек генераторын, микросұлбаның корпустар санын және тұтынатын қуатын есептедік.
Қорыта келе қорек көзіне есептеулер жүргіздік. Жиілік өлшеуіштің өлшеу жүргізген кездегі жіберілетін қателіктерін анықтадық. Қосымша жиілік өлшеуіштің жалпы принципиалдық сұлбасын жинап, уақыттық диаграммасын сыздық.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1.Справочник разработчика и конструктора РЭА. Элементная база/Масленников М.Ю., Соболев Е.А., Соколов Г.В., и др. - М.: Додека, 1993
2. Е.А. Зельдин. Импульсные устройства на микросхемах: - М.: Радио и связь, 1991.
3. С.А. Бирюков. Радиолюбительские цифровые устройства. - М.: Радио и связь, 1982.
4. Булычев А.Л. и др. Аналоговые интегральные схемы: Справочник/А.Л. Булычев, В.И. Галкин, В.А. Прохоренко.- 2-е изд. Минск: Беларусь, 1993.- 382 с.
5. С.В. Якубовский, Л.И. Ниссельсон и др. Цифровые и аналоговые интегральные микросхемы: Справочник - М.: Радио и связь, 1990;
6. В.Л. Шило. Популярные цифровые микросхемы: Справочник. - М.: Радио и связь, 1987.
7. В.С. Гутников. Интегральная электроника в измерительных устройствах. - 2-е изд., перераб. и доп. - Л.: Энергоатомиздат. Ленингр. отд-ние, 1988.
8. Э.Г. Атамалян, Приборы и методы измерения электрических величин: учеб. пособие для втузов. - М.: Дрофа, 2005.
9. Сидоров И.Н., Скорняков С.В. Трансформаторы бытовой радиоэлектронной аппаратуры: Справочник.- М.: Радио и связь, 1994.- 320 с.
10. Акимов Н.Н., Ващуков Е.П., Прохоренко В.А., Ходоренок Ю.П. Резисторы, конденсаторы, трансформаторы, дроссели, коммутационные устройства РЭА: Справочник. - Мн.: Беларусь, 1994.
11. В.Е. Китаев и др. Расчет источников электропитания устройств связи.-М. Радио и связь. 1993.
12. Разработка и оформление конструкторской документации радиоэлектронной аппаратуры: Справочник/Э.Т. Романычева, А.К. Иванова, А.С. Куликов и др.; Под ред. Э.Т. Романычевой. - М.: Радио и связь, 1989. - 448 с.
13. Сидоров И.Н. Малогабаритные трансформаторы и дроссели. Справочник.- М.: Радио и связь, 1985.- 276 с.
14. Транзисторы для аппаратуры широкого применения: Справочник/К.М. Брежнева, Е.И. Гантман, Т.И. Давыдова и др.; Под ред. Б.Л. Перельмана. - М.: Радио и связь, 1981.- 656 с.
15. И.Н. Сидоров, В.В. Мукосеев, А.А. Христинин. Малогабаритные трансформаторы и дроссели: Справочник - М.: Радио и связь, 1985.
16. Микросхемы для бытовой радиоаппаратуры: Справочник/И.В. Новаченко, В.М. Петухов, И.П. Блудов, А.В. Юровский.-М.:КУбК-а, 1996.
17. Щербина А., Благий С. Микросхемные стабилизаторы серий 142, К142, КР142.-Радио, 1990, №8, с.89-90; №9, с.73-74.