5. Ферма элементтерінің қимасын таңдау

5.1. Жалпы түсінік

_{Аралығы 30 м дейінгі фермаларда конструкцияларды дайындағандағы еңбек сыйымдылығын азайту үшін белдеулерді барлық ұзындық бойынша тұрақты қима етіп қабылдайды. 30 және 36 м аралықты фермаларда белдеулерді өзгерткенде болат айтарлықтай үнемделеді және конструкцияның өзіндік салмағы азаяды. Мұнда қалыңдығын сақтай отырып бұрыштардың енін өзгерткен дұрыс, бұл түйісетін жерлерді жеңілдетеді.}

_{Металл дайындау мен комплекттеу ыңғайлылығы үшін фермаларда әдетте профильдің әр түрлі калибрлерінің санын шектейді. Екі бұрышты қималы аралығы 24 м дейінгі фермаларда 4-6 калибр, ал аралығы 30-36м фермаларда – сегізден көп емес етіп қабылдайды.}

5.2. Стерженьдегі есептік ұзындықты анықтау

_{Стерженьнің есептік және геометриялық ұзындықтары болады. Стерженьнің геометриялық ұзындығы l – ферма жазықтығындағы түйіндер центрінің арасындағы аралық.}

_{Есептік ұзындық стерженьнің мүмкін болатын деформациясын ескеріп мына формула бойынша анықтайды:}

_{lef = μ · l,}

_{мұнда μ – сығылу дәрежесіне байланысты ұзындықты келтіру коэффициенті.}

_{СНиП бойынша, [2] 19бет, ферма стерженьдерінің есептік ұзындығын бөлек бөлек жазықтықта және}

_{Rwf Rwz – дәнекерлік байланыстың есептік кедергісі 5 қосымша;}

_{γс – жұмыс шарты коэффициенті, 2 қосымшадан қабылданады.}

_{βf Rwf және βz Rwz мәндерінің ең азы мүмкін болатын бұзылуды көрсетеді; сәйкес формула бойынша жіктің қажетті ауданы анықталады.}

_{Практикалық есепте жіптің қажетті ұзындығын жіктің катеті арқылы табу ыңғайырақ:}

_немесе

_{Алынған ұзындық «обушка» және «перу» бойынша үйлестіріледі. Жіктің бірдей қалыңдығы кезінде үйлестіру стержень осіне дейінгі ара-қашықтыққа кері пропорционал (6.3.-сурет).}

_{Сонымен, бұрыш «обушкасындағы» жік ұзындығы}

_,

_{«перодағы»}

_.

6.2. Жіктер есебі

_{Жік екі қиманың біреуіне шартты кесуге есептеледі. Жіктің бағытталған металы бойынша (6.3-сурет, 1-1қима):}

_{Мұнда N – стерженьдегі күш;}

_{kf - жік катеті, минимальді мәні дәнекерленетін элементтердің ішінен ең үлкен қалыңдыққа байланысты 3 қосымшасы бойынша анықталады. kf максимальді мәні ≤1,2}¹ _{болуы керек, мұндағы:}

_{t – дәнекерленетін элементтердің ең аз қалыңдығы;}

_{lw – жіктің есептік ұзындығы, оның толық ұзындығынан 10мм-ге кем етіп қабылданады. Жіктің максимальді ұзындығы 85 βf kf көп емес, минимальді ұзындығы – 4 kf немесе 40мм кем емес болуы керек;}

_{βf βz – жік проплавлениесінің тереңдік коэффициенті, дәнекерлеу түріне байланысты қабылданады, жіктің және жік катетінің орналасуы 4 қосымша бойынша қабылданады;}

_{γwf γwz – дәнекерлік жіктің жұмыс шарты коэффициенті, t = -40}⁰_{C және одан төмен жұмыс жасайтын конструкциялардан басқа, барлық жағдайда 1-ге тең;}

_{жазықтықтан анықтайды, өйткені стерженьдер екі бағытта да деформацияға түсуі мүмкін.}

_{Ферма жазықтығындағы есептік ұзындық қабылданады (5.1-сурет):}

_{а) белдеулер (сығылған), тірек кермелерінің және тірек бағандарының ұзындықтары}

_{яғни, есептік ұзындық түйіндер арасындағы аралыққа тең;}

_{б) барлық сығылған бағандар мен кермелер үшін}

_{в) созылған элементтер үшін}

_{Ескерту: Курстық жобада геометриялық ұзындықтарды геометриялық схема бойынша анықтауға болады.}

_{Ферма жазықтығынан есептік ұзындық төбежабын түріне және ферма бойынша байланыстар жұйесіне байланысты анықталады:}

_{а) жоғарғы сығылған белдеу үшін}

_{сырғауылсыз төбежабын немесе сырғауылдардың горизонтальды қосылунан бекіту кезінде;}

_{б) төменгі созылған белдеу үшін}

_{Мұнда l}^H _{– максимальды мүмкін болатын аралық, белдеудің қимасын таңдаудан кейін анықталады.}

_{в) тордың барлық стерженьдері үшін lef = l, яғни, ферманың есептік ұзындығы түйіндер арасындағы аралыққа тең.}

_{5.1-сурет.Стерженьдердің есептік ұзындықтарын анықтау}

_{а) ферма жазықтығында; б) жоғарғы белдеу үшін ферма жазықтығынан; в) төменгі белдеу үшін ферма жазықтығынан;}

_{1–фермалар; 2–байланыстар;}

_{3–жабын плиталары; 4–созғыш.}

_{күшейтеді, егер белдеулік бұрыштардың қалыңдығы 10мм-ден аз болса (В=6мм үшін) және 14 мм-ден аз болса (В=12мм).}

_{Жапсырмалар қалыңдығы – 12мм.}

_{Түйіндердегі есептеулер біткеннен кейін конструкцияларды жинақтау мен дайындауға қажетті барлық өлшемдерді қояды.}

_{Әр бұрыштық жікке оның қалыңдығы мен ұзындығын көрсетіп өлшемдерін жазады. Мысалы, қалыңдығы 6 мм және ұзындығы 100 мм жікті сызбада «6-10» деп көрсетеді.}

6.2-сурет. Түйін бөлшектері

_{Обушкадан бұрыш қимасының ауырлық центріне дейінгі ара қашықтық сортаменттен алынады және 5мм-ге дейінгі үлкен жаққа қарай дөңгелектенеді.}

_{Ұзындық бойынша өзгертілген қималы фермада байламның орташа мәнін қабылдайды:}

_{Дәнекерлеу қысымының концентрациясын азайту мақсатымен стерженьдердің бір біріне жақындауын 50мм қабылдайды. Тор стерженьдерін кесуді ережеге байланысты стержень осіне жақындатып жүргізеді. Үлкен стерженьдер үшін қиғаш кесуге болады, фасонкаларды қысқарту мақсатымен.}

_{Жіктердің міндетті ауданы есеппен анықталады (6.2.п. қараңыз).}

_{Алынған жіктердің ұзындығын стерженьдер қимасы үшін қабылданған масштабта обушка және перо бойынша бұрыштар шеттерінен алып қояды. Осы нүктелермен фасонка габариттерін сызады. Күштің тор стерженінен жиегінің белдеуіне жатық өтуін қамтамасыз ету үшін стержень осіне қатысты фасонканы бұрыштан 15-20}⁰ _{кеседі (6.2.а-сурет).}

_{Фасонкаларды белдеулік бұрыштардың обушкаларынан 10-15мм шығарып қояды және осы жерді дінекерлемейді (6.2.б-сурет).}

_{Возможна сварка «втопленным» швом, (6.2.б-сурет).}

_{Үлкен панельді плиталардың тірелу жерлерінде фермалардың жоғарғы белдеуін жапсырмалармен}