Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Тарих!.doc
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
4 Мб
Скачать
☆

1920-1930 Жж әдебиет және өнер

Сейфуллин – «Көкшетау» қазақ әдебиетінің туын ұстаған. Абай дәстүрін жалғастырды.

Жұмабаев – 1913 ж «Шолпан» жинағы. Оның эпостық жырлары: Батыр Баян, Ертегі, Қойлыбайдың қозысы, Жүсіпхан.

Мұқанов – «Сұлушаш», «Жұмбақ жалау»

Жансүгіров – «Құлагер»

Байзақов – «Құралай сұлу»

Майлин – «Азамат Азаматыч»

Аймауытов – «Қартқожа»

Ерубаев – «менін құрдастарым»

Мұстафин – «Өмір мен өлім»

Сейфуллин – «Тар жол тайғақ кешу»-1927 жылы.

1920-1930 қазақ драматургиясы: Әуезов – «Айман-Шолпан», «Түнгі сарын»

Майлин «Жалбыр»

Мүсірепов «Қыз жібек», «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу»

Аймауытов «Мансапқорлар» , «Ел қорғаны».

1920-1930 дарынды жастар: Тәжибаев, Сыздықов, Саин, Сәрсенбаев, Аманжолов, Жароков, Жұмағалиев, Әбілов, Бекғожин, Орманов.

Аса көрнекті қазақ ақындары: Байғанин, БАЙЗАҚОВ, Жабаев, Қошқарбайұлы.

Шухов – «Ащы өзек», «Өшпенділік»

Мағжан Жұмабаев – Гете, Гейне, Горькийб Ивановтыңб Мамин-Сибиряктың шығармаларын аударды.

А.Байтұрсынұлы – Крыловтың аударды.

Жүсіпбек Аймауытов – Пушкин, Лермонтов, Шиллер, Тоқайды аударды. Интернационал.

Ә.Бөкейханов – шебер аудармашы.

Қазақ кенестік өнердің қалыптасуы.

Клубтар, үйірмелер құрылған қалалар: Орынбор, Алматы, Ақмола, Қостанай, Семей, Петропавл, Орал

1932ж – Затаевичке «Қаз-ның халық әртісі» атағы берілді. «қазақ халқының 500 әні мен күйі», «қазақтың 1000 әні».

Музыка танушы ғалым Асафиев – «қазақтың 1000 әні» ғасырлық, мыңжылдық құнды енбек деп атап өтті.

1922 ж – Қарқарылады халық жыршылар бәйгесі өтті.

Петропавл педагогикалық училищесінің ұйымы. Коцык басқарған Мәскеуде концерт көрсетті.

Әміре Қашаубаев – 1925 ж – Парижде; 1927 ж – Германияда, Франкфурт концерт көрсетті.

1926 кантар- Қызылордада –ұлттық қазақ театры. 1937 жылы оған драма театры атағы берілді. Режиссеры – Ж.Шанин. Тұнғыш қойылым – «Енлік-Кебек». Театр тарландары: Е.Омырзақов, С.Қожамқылов, Қ.Бадыров, Жандарбеков, Қуанышпаев, Ә.Қашаупаев, Ә.Қашаубаев, И.Байзақов. Мүсіреповтың «Қоқы Көрпеш Баян Сұлу», Әуезов пен Соболевтың «Абай поэмасы», Гогольдың «Ревизоры», «үйленуі»; Шекспирдің «Отелласы»

Қазақ кино өнері – 1930 жылдан бастау алды.

1930 ж – Театр ашылған қалалар: Семей, Ақтөбе, Петропавл, Қарағанды, Шымкент.

1933 ж – ұйығыр театры ашылды, Алматыда.

1937 ж – Корей театры ашылды, Қызылордада.

1934 ж – Тұнғыш хроникалық филмьдер студиясы ұйымдастырылды.

1934 қантар – қазақ мемлекеттік музыка театры ашылды.

1934 ж – сазгер Жұбанов Құрманғазы атындағы қазақ мемлекеттік оркестірін құрды.

1936 ж – Жабаев атындағы қазақ мемлекеттік филармония ашылды.

1936 ж – мамыр – Мәскеуде қазақ өнерінің алғашқы онкүндігі өтті. «Қыз Жібек», «Жалбыр» операсы қойылды.

1936 – К.Бәйсейітоваға КСРО халық әртісі атағы берілді.

1939 ж – Пушкин атындағы мемлекеттік көпшілік кітапхана ашылды.

1930 ж – Республикада 250 бұқаралық кітапхана болды.

1938 ж – «Ленфильм» тұнғыш дыбысты фильмін «Амангелді».

Ғылым мен мәдениет майданға.

КСРО ғылым академиясы Орал, Батыс-Сібір, Қазақстан байлықтарын қорғаныс мұқтаждығына жұмылдыру жөнінде кқмиссия құрды. Құрамында болған академиктер: Комаров, Бардин, Бойков, Образцов, Обручев.

Республика астанасында 20-дан астам ғылыми зерттеу институты ашылды. Философия, география, физиология, Украин гылым академиясының физика- математика институты, КСРО сәулет институты.

Соғыс жылдары жазылған шығармалар:

Әуезов «Абай эпопеясының І томы»

Мұқанов «Өмір мектебі» ; Мүсірепов «Қазақ Солдаты»; Мұстафин «Шығанақ»; Әбишев «Жас түліктер»

Соғысқа қатысқан ақын жазушылар: (100-ге жуық) Мәуленов, Молдағалиев, Момышұлы, Ғабдуллин, Бұлқышев, Саин, Аманжолов.

Михалков – «Сота» терезесі үгіт насихат жасады.

Толстой – «Иван грозный» диолонгиясын Қазақстанда жазды.

Соғыс жылдары Қазақстанда болған көрнекті жазушылар: Зощенко, Маршак, Панферов, Ферш.

Аса көрнекті сахна кайраткерлері: Уланова, Мардвинов, Марецкая.

Қазақстанға Мәскеуден, Ленинградтан, Киевтен, Харьковтен 23 көркем өнер ұжымшар көшіріліп цкелінді.

Сазгерлер: Прокофьев, Туликов.

Суретшілер: Купрянов, Крылов, Соколов.

1941 ж – «Мостфильм-Ленфильм-Алматы киностудиясы» бірікті.

Кино өнерінің қайраткерлері: Эйзенштейн, Трауберг, Юткейвия, Черкасов, Орлова, Жаров.

Соғыс жылдары түсірілген кинофильмдер: «8-ші гвардиялық», «Абай әндері», «Жауынгер ұлы», «Қазақ кино концерті амйданға», «саған майдан».

М.Әуезовтың, Мүсіреповтың, Тажибаевтың қатысуымен бұл картиналар түсірілді.

1942-1944 ж- Қазақстанға майданнан 22 делегация келді.