2. Шатыр дегеніміз не?

Шатыр деп ғимараттың жоғарғы жағын жауын-шашын, күннің ыстық кѳздерінен қорғайтын бѳлігін атайды. Шатыр, сонымен қатар ғимараттың салынып біткендігін білдіреді. Ша­тыр қоршау және кѳтергіш бѳліктерден түрады. Қоршау бѳлігі жабылмадан ж\е білеуше мен тақтайдан жасалған торкѳздерден, ал темірбетонды тақталардың үстіне орналасңан цементті-қүм ерітіндісі н\е асфальттан жасалған тегістегіш қабаттардан түрады. Кѳтергіш бѳлігі ағаш н\е темірбетонды итарқадан, итарқалық фермалардан н\е темірбетонды панельдерден түрады.

Ғимарат тѳбесінен қар, жаңбыр суларын ағызып жіберу үшін шатырды еңкісті етіп жасайды. Шатыр еңкісі жабылма материалына, сонымен қатар салынатын климатологиялық ауданына байланысты болады.

Шатырлардың жіктелуі:

Қурылымы.бойынша:а)тѳбе асты кеңістігі бар;б)тѳбе асты кеңістіксіз.

Қуламаларының санына байланысты:а)1күламалы;б)2қүламалы;в)3қүламалы;г)4қүлама;д)кѳп күламалы.

Пайдалану жагдайына байланысты:а)пайдаланылатын;б)пайдаланылмайтын.

Еңкісі бойынша:а)қүламалы;б)аз еңкісті;в)жазық.

14-билет

1. Ірі блокты ғимараттырдың құрылымдық сұлбалары.

Салмағы 3 тонн дейін, кейде одан да ауыр ірі ѳлшемді жа­санды н\е табиғи тастардан түрғызылған ғимараттарды ірі блоктылар д.а.Қабырға ж\е басқа бѳлшектері жебелі н\е мүнаралы крандармен жинақталады. ірі қабырғалық блоктар жеңіл бетоннан (қожды , керамзитті , үялы бетондар, т.б.) жасалады.

Үлу және туф тастары жергілікті материалдар болса, онда олардан тиісті ѳлшемдерде араланып алынған ірі блоктар да қабырға бѳлшектері болады. Блок қалыңдықтары кабырға калыңдығына тең болады. Блоктар биіктігі мен ені кабырғаның бѳлшектену сүлбасына бай­ланысты алынады.

ірі блокты ғимараттардың қүрылымдык сүлбасы сыртқы ж\е ішкі бойлык кѳтергіш қабырғалары мен арқалык жабын такталар кѳпқуысты темірбетоннан жасалып, сол қабырғалардың үстіне кѳлденең бағытта орналасады.

2. Жабын дегеніміз не?

Ғимаратты атмосфералық жауын-шышыннан ж\е кун сәулесіен қорғайтын ғимараттың сыртқы қорғаушы құрылымы төбе д а.Төбенің жоғарғы су өткізбейтін қабаты жабын шатыр д а.Жабын құрылғысы ушін табақ металл,асбестоцементті тақталар ж\е табақтар,жабынқыш,орама материалдар ж\е басқада жабынды материалдар қолданылады.

Төбе қурылымы боцынша жабыннан түратын шатырлы н\е итарқаға суйенетін тұтас төсемді болады.Шатырлы төбені әдетте еңісті етіп жасайды,оның ылдилығы жабын материалына байланысты.

Төбелер шатырсызда болуы мүмкін.Олар болар-болмас ылдыйлыққа ие болады.Мұндайда төбемен аражабын біріктіріліп жабын д а.Шатырсыз төбе өндірісте,ауыл шаруашылығында көп қолданылады.Себебі материал тиімді.

15-билет

1. Тасаларды орнату және оларды бекіту түрлері.

Тасалар деп ғимарат ішкі кеңістігін ѳр түрлі бѳлмеге бѳліп түратын жүқа, тік келген қүрылымдарды айтады. Тасалар кѳбіне қоршау қызметін атқарады. Азаматтық қүрылыста қабырға- тасалар да кездеседі, олар тек қоршау қызметін атқарып қой- май, кѳтергіш міндетін де орындайды. Мүндай қабырға-таса- лар жеке ѳз іргетастарына сүйенеді. Жоғарғы қабаттарда таса­лар белдік арқалықтарға немесе жабын арқалық тақталарға сүйенеді. Таза еден қүрылымына тек ағаш тасалар ғана сүйене алады. Тасалар ғимарат қүнының 7-10% -ын қүрайды

Еден мен тасаның түйісетін жерлерінде серпімді материалдардан (дѳріленген білеушелер, ағаш талшықты таңта кесінділері, минералды киіз) дыбыс оқшаулағыш салу керек.Болат қапсырма тѳменгі «П» әрпі тәріздес үшымен тасаға кигізіледі де, жоғарғы үшы тақталар жігі ішіне кіргізіледі. Тасаның жоғарғы беті тѳбеге 10-15 мм жеткізілмей орнатылады да, ол жер гипс ерітіндісіне сіңірілген талшыңты кендірмен ты- ғыздалып толтырылады.