16.Ғзж теориялық әдісіне сипаттама беріңіз?

Теориялық зерттеу – келесі структуралық компонеттерден тұрады. – мәселе (роблема), гипотеза, теория.

Мәселе – теориялық білім формасы, яғни адамзат әлі шешпеген нәрсе.

Гипотеза – теориялық білім формасы, ғылыми теорияның құрылымдық элементі. Яғни, бұл шынайы мәні ашылмаған, дәлелдеуді қажет ететін фактілерден құралған тұжырым.

Теория – заңдалықтар туралы түсінік. Мысалы- ғылыми теорияларға жатады: Ньютонның классикалық механикасы, Дарвинның эволюциялық теориясы т.б. Кез келген ғылыми теория – тәжірибеге қарама-қайшы болмауы тиіс,лоикалық қарапайым болуы тиіс.

17. ҒЗЖ теориялық-эксперименттік әдісіне сипаттама беріңіз?

Гипотетико-дедуктивтік әдіс – ғылыми түсініктің шынайы жағдайға сәйкес келуін анықтау.

Аксиомалық және конструктивті әдістер – логикалық және математикалық тұжырымдардың ережелерін түсіндіруші әдістер.

18. ҒЗЖ эксперименттік әдісіне сипаттама беріңіз?

Обьектіге бағытталғын және бақылау мен эксперименттің мәліметтеріне сүйенеді. Эмперикалық зерттеудің негізгі мағызды элементі- жасалынған, қол жеткізілген, эмперикалық білім нәтижесінде алынған нәтижелер.

19. Іргелі (фундаменталды) ҒЗЖ дегеніміз не?

Іргелі – теориялықта қолданылады. Жаңа бір мәлімет алу үшін. Бұрынғы анық сол теория жаңа бір салада пайдаланылады. Фундаменталды – қолдану саласына байланыссыз. Жаңа білімдерді ашу үшін қолданылады.

20. Қолданбалы (прикладной) ҒЗЖ дегеніміз не?

Қолданбалы – тәжірибеде қолданылады. Ғылымның ғылыми және ғылыми технология бағыт нәтижесі бойынша іс жүзінде дәлел керек табылған нәрсені қолдан енгізу.

21. Жасау/Әзірлеу (Разработка) ҒЗЖ дегеніміз не?

Жаңа технологиялық ақпарат ойлап табу әдісі.

22. ҒЗЖ-дағы іріктеу дегеніміз не? – Мүмкін және мүмкін емес іріктеу. Мүмкін:жәй кездейсоқ іріктеу, жүйелік іріктеу, стротификацияланған іріктеу, кластерлік іріктеу.Мүмкін емес:ыңғайлы, квоталық іріктеулер.

24. Ықтималды іріктеу- 1 іріктеуге қатысатын адамның барлық тізімін алып оларды нөмірлеу керек. Бул тізім іріктеудің негізі болып табылады.2 іріктеудің көмегін анықтау керек яғни керек қатысушылар санын.3 керек қатысушыларды таблица көмегімен кездейсоқ таңдап алу керек. Егер 100 адам керек болса онда таблица кез келген 100 санды таңдап береді. Бул көбіне компютерлік бағдарламамен жургізіледі.4 тізімнен нөмерлері сай келген қатысушыларды таңдап аламыз. Буған: ұяшықтық, аудандық, ыңғайлы іріктеу жатады.

25. Ықтимал емес іріктеме түрлеріне сипаттама беріңіз?

Еркін   іріктеме   —   мұнда    элементтер    жоспарсыз стихиялық түрде таңдалынады. Бұл  әдіс өте қарапайым және шығынды аз қажет етеді. Мысалы, «Хабар» арнасы теледидар арқылы көрермендерден спирттік ішімдік пен шылым туралы тележарнамаларға тиым салу жөнінде өз ойларын білдіруін өтінеді. Көпшілік білдірген пікір басқаларынан басым деп түсіндіріледі. Негізгі кемшілігі: дәл емес.

Әдейі іріктемеде – зерттеуші іріктеме элементтерін мақсатқа сәйкес таңдайды. Мысалы, Президент сайлауының ықтимал жеңімпазы, зерттеушінің таңдап алған ұзақ мерзімді болжайтын адамдар тобынан пікір сұрау жүргізу  арқылы анықталады.

Квоталық іріктеме- зерттеушілердің генеральдық тізімі ішінен квоталық бойынша құрылады. Іріктеу элементтерінің саны(көлемі, үлесі) генеральдық іріктеу үлесіне сәйкес алынады.(пропорция тәрізді шешіледі). Мысалы, генеральды іріктеу үлесі 5000 адам болса, оның ішінде 2000 әйел, 3000 ер кісі болса, квоталық топта 20 әйел, 30 ер кісі бар. Немесе керісінше 3000 әйел, 2000 еркісі болса, квоталық топта 30 әйел, 20 еркісі бар деген сөз.

Типтік іріктеме дегеніміз – мәліметтерді белгілі бір типтік элементтерден жинау немесе халықтың белгілі бір категориясын зерттеу. Мысалы, сауалнамаға тек студенттер немесе зейнеткерлер, не жұмыс істемейтін әйелдер қатысуы керек

Критикалық іріктеме- көбінесе бір жағдайға байланысты анықталады. Мысалы, егер үкімет салық жайлы заң шығарса, оны білімділер түсінбесе, қарапайым адамдар мүлдем түсінбейді, керісінше қарапайымдар түсінсе білімділер міндетті түрде түсінеді деген ұғым қалыптасқан.

Модальдық іріктеме- мода деген сөзден шыққан. Яғни бір жиынтықта бірнеше мода болуы мүмкін. Мысалы, 6:2:6:6:8:9:9:9:10 сандарын алатын болсақ, осы сандардың ішінде жиі кездесетінін іріктеп бөліп алу. Екі рет кездессе димодальды, көп кездессе мультимодальды деп аталады.

Гетерогендік және гомогендік іріктеме. Гомогенді – бір мәнге байланысты, ал гетерогенді – бірнеше мәнге байланысты іріктеу.